Halil Dede Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Bolvadin -Kaymaz Mah.

Halil Dede Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İlinin Bolvadin İlçesinde Kaymaz Mahallesinde bulunan Şatır Mehmet Paşa camisinin kuzeyinde türbesi vardır.

Halil Dede Türbesi

Halil Dede Kimdir: Seyyit Ahmet Halil Paşa olarak da bilinen Halil Dede, Bolvadin’in yetiştirdiği ünlü vali Şatır Mehmet Paşa’nın tek oğludur. İyi tahsil gören Ahmet Halil Paşa genç yaşta Afyonkarahisar valisi olmuştur. 1710 yılında 31 yaşında genç yaşta vefat etmiştir. Bir yıl sonra vefat eden babası da aynı türbeye defnedilmiştir. 

Halil Dede Türbesinin İçi

Türbenin Durumu: Türbe çokgen planlıdır. Sadece doğu yönündeki yüzeyde penceresi ve kapısı vardır. Türbede bulunan iki sandukadan biri çalınmıştır.

Ziyaret Nedeni: Genellikle sürekli ağlayan ve durmayan çocuklar türbeye getirilmektedir.

Bu türbede çocukların şifa bulması için ilginç bir uygulama yapılmaktadır: Çocuğun başına bir örtü örtülür. Sandukanın yanında bulunan ağşap tokmak ile çocuğun başı, omuzları ve tüm vücudu sıvazlanır. Sonra örtü açılıp, tokmak çocuğa üç kez öptürülür. Üç kez de sussun diye tokmak yavaşça ağzına vurulur. Çocuk üç kez sanduka etrafında dolaştırılırken dualar okunur. Eskiden mezarın üzeri açıkken, mezar toprağından çocuğa yedirilirdi. Bugün bu uygulama yapılamamaktadır. Bundan sonra çocuk türbeye bir süre kapatılarak yalnız bırakılır. Böylece çocukların huysuzluklarının gideceğine, ağlamalarının duracağına inanılmaktadır. 

Kaynakça: Münevver Karanfil Güldemir – Afyon-Bolvadin ve Çevresi Halk İnanışları ve Uygulamaları -2008 / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken

Abdülvahab Gazi Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Bolvadin -Ağılönü

Abdülvahab Gazi Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İlinin Bolvadin İlçesinde Ağılönü’ne 1km mesafede Yeni Tekke denilen mevkide, Eber Gölü yolu üzerinde türbesi vardır.

Sahabe Abdülvahab Gazi Türbesi

Abdülvahab Gazi Kimdir: Sahabeden olan Abdülvahab Gazi Peygamberimizin sancaktarlığını yapmıştır.

Türbenin Durumu: Üzeri açık olan mezarda mermerden uzun bir sanduka vardır. 2002 yılındaki restorasyonda mermer bir tabela üzerine Abdülvahab Gazi hakkında bilgiler yazılmıştır. Türbenin yanında bugün kuru durumda olan bir kuyu vardır.

Sahabe Abdülvahab Gazi Türbesi

Ziyaret Nedeni: Genellikle çocukları olup da yaşamayanlar, hastalıklı çocuklar, geçimsiz, parasız ve içki içenlerin anneleri ve eşleri tarafından ziyaret edilmektedir. Hasta çocukların kıyafetleri hastalık orada kalsın diye türbede bırakırlar. Başka aileler ise hastalığın kendilerine bulaşmaması için kıyafetleri kuyuya atarlar. Dilekleri gerçekleşen ziyaretçiler kurban adaklarını yerine getirirler. Yağmur duası içinde ziyaret edilen türbede, dua yapılır ve kurban adanır, türbe başında kesilip, yenir.

Eğer ziyaretçiler Abdülvahab Gazi’nin türbesi etrafında 7 kez dönmezlerse dileklerinin gerçekleşmeyeceğine inanırlar. Ziyaretçi türbe etrafında dua ederek muhakkak 7 kez döner.  

Menkıbeler: 1-) Abdülvahab Gazi Peygamberimizin tükürüğünü Seyit Battal Gazi’ye getirmiştir. 130 yıl yaşamış ve 740 yılında Afyon Kalesi kuşatmasında Battal Gazi ve Ahmet Turani şehit olmuştur. Dağılan askerleri geri çağırmak için “Cennetten niye kaçıyorsunuz” diye bağırmıştır. Bu sırada ağır yaralanan Abdülvahab Gazi Eber Gölü kenarına getirilmiş ve vefat ettiği yere gömülmüştür.

Kaynakça: Münevver Karanfil Güldemir – Afyon-Bolvadin ve Çevresi Halk İnanışları ve Uygulamaları -2008 / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009 / Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992.

Taylan Köken

Abdülkadir Geylani Sani Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Bolvadin -Ağılönü

Abdülkadir Geylani Sani Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Bolvadin İlçesi Ağılönü Semti Şıhlar Mahallesinde Şıhlar camisinin bitişiğinde türbesi vardır.

Abdülkadir Geylani Sani Türbesi

Abdülkadir Geylani Sani Kimdir: Kadiri tarikatının kurucusu olan Abdülkadir Geylani’nin 12. kuşaktan torunudur. IV. Murat, 1640 yılında göndermiş olduğu fermanla, yöneticilerin Kadiri şeyhine hürmet etmelerini ve vergiden muaf tutmalarını emreder.

Abdülkadir Geylani Sani Türbesi

Türbenin Durumu: Şıhlar cami 1642 yılında yapılmıştır. Geylani’nin 1651 yılında türbesine defnedildiği düşünülmektedir. Türbe 1989 yılında yenilenmiştir. Sandukalar kaldırılıp mezarlar mermer ile kaplanmıştır. Türbe kare planlı, içten kubbeli, dıştan kırmalı çatı ile örmelidir. Türbe içinde Abdülkadir Geylani’nin mezarı dışında 17 tane sanduka bulunmaktadır. Bu sandukalarda eşi Ayşe Dudu, Şeyh Seyyid Abdüllatif-I, Şeyh Salih, Şeyh Mehmet, Abdüllatif II, Şeyh Hüseyin kızları ve torunlarına aittir.

Türbenin İçindeki Diğer Mezarlar

Ziyaret Nedeni: Kadiri tarikatının önde gelen ismi olarak Bolvadin’de saygı gören bir zattır ve günümüzde de hayır duası almak amacıyla ziyaret edilmektedir. Bolvadin’in en çok ziyaret edilen velisidir.

Ziyarete çocuğu olmayanlar, felçli hastalar, damatlar, askerler, sünnet çocukları gelmektedir. Her türlü sıkıntısı için gelen ziyaretçiler dualar okumakta, adaklar adamaktadır. Halk yalnız istekleri için değil, sevinçli anlarında da veliyi ziyaret etmektedir.

Tekke zamanında her gün 20 fakire yemek verilir.

Menkıbeler: 1-) Geylani hazretlerinin evine gelen misafire yemek için bir horoz keser ve yemeğini yapar. Eşi “Ne yapacağız, yarı sabah bizi kim uyandıracak?” diye sorar. Sabah olduğunda horoz sesiyle uyanırlar. Geylani Sani akşam yenen horozun kemiklerinden sabah dua ile horozu tekrar canlandırmıştır.

2-) Kurtuluş Savaşında sandukaların bulunduğu kapı açılır,  Abdülkadir Geylani ve müritleri kılıçlarını kuşanarak cepheye savaşmaya giderler. Savaş dönüşü tekrardan duvarlara asılan kılıçlardan kanlar süzüldüğü görülür.

3-) Başka bir söylentiye göre devrin kadısı türbeyi yıkmak ister. Felç olan kadı bu isteğinden vazgeçer.  

Kaynakça: Münevver Karanfil Güldemir – Afyon-Bolvadin ve Çevresi Halk İnanışları ve Uygulamaları -2008 / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009 / Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992.

Taylan Köken

Ahi Yusuf Dede Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Bayat İlçesi

Ahi Yusuf Dede Yatırının Yeri: Afyonkarahisar İli Bayat İlçesi Afyon yolu üzerinde bulunan Abalar mevkiinde türbesi vardır.

Ahi Yusuf Dede Kimdir: Ahalar Köyünün kurucusu Ahi Yusuf’dur. Ahi Yusuf hakkında bilgimiz şenliği çok sevmesiymiş.

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Şenliği çok seven Ahi Yusuf’un türbesinde Hıdırlez şenlikleri düzenlenir. Köylüler yağmur duasına bu türbede çıkar.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009 / http://www.bayat.bel.tr/

Taylan Köken

Kavak Yatırı-III / AFYONKARAHİSAR -Bayat İlçesi

Kavak Yatırının Yeri: Afyonkarahisar İli Bayat İlçesinin sınırlarında türbesi vardır.

Kavak Yatırı Kimdir: Kavak Yatırı hakkında elimizde herhangi bir bilgi yoktur. Bayat ilçesinin halkı Bayat Türklerinden gelir ve Uç Türkleri olarak Selçuklular tarafından bölgeye yerleştirilmiştir. Bölgedeki diğer yatırlar gibi bölgede savaşırken şehit düşmüş olan savaşçı derviş kişilerdir. 

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Savaşçı dervişlerin türbelerinde ağaçlar bulunur ve bunlar kutsal kabul edildiğinden kesilmez.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken

Mekecik Yatırı / AFYONKARAHİSAR -Bayat -Mekecik Dağları

Mekecik Yatırının Yeri: Afyonkarahisar İli Bayat İlçesinin sınırlarında bulunan Mekecik Dağlarında türbesi vardır.

Mekecik Yatırı Kimdir: Mekecik Yatırı hakkında elimizde herhangi bir bilgi yoktur. Bayat ilçesinin halkı Bayat Türklerinden gelir ve Uç Türkleri olarak Selçuklular tarafından bölgeye yerleştirilmiştir. Bölgedeki diğer yatırlar gibi bölgede savaşırken şehit düşmüş olan savaşçı derviş kişilerdir. 

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Savaşçı dervişlerin türbelerinde ağaçlar bulunur ve bunlar kutsal kabul edildiğinden kesilmez.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken

Alanlar Yatırı / AFYONKARAHİSAR -Bayat İlçesi

Alanlar Yatırının Yeri: Afyonkarahisar İli Bayat İlçesinin sınırlarında türbesi vardır.

Alanlar Yatırı Kimdir: Alanlar Yatırı hakkında elimizde herhangi bir bilgi yoktur. Bayat ilçesinin halkı Bayat Türklerinden gelir ve Uç Türkleri olarak Selçuklular tarafından bölgeye yerleştirilmiştir. Bölgedeki diğer yatırlar gibi bölgede savaşırken şehit düşmüş olan savaşçı derviş kişilerdir. 

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Savaşçı dervişlerin türbelerinde ağaçlar bulunur ve bunlar kutsal kabul edildiğinden kesilmez.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken