Yargeldi Sultan Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Çobanlar -Göynük Köyü

Yargeldi Sultan Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Çobanlar İlçesine 15km uzaklıktaki Göynük Köyünde türbesi vardır.

Yargeldi Sultan Kimdir: Yargeldi Sultan çağdaşları Karaca Ahmed Sultan, Seyyid Hasan Basri, ve Hayran Balı Sultan ile birlikte Hacı Bektaş Dergahında eğitim almıştır.

Rivayetlere göre Afyonkarahisar’ın fethine katılmış ve daha sonra Göynük Köyüne yerleşerek burada tekkesini kurmuştur. 14. asırda yaşadığı düşünülmektedir.

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında elimizde bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Halk hekimi olarak bir takım rahatsızlıkları tedavi ettiği kabul edilir. Çevre halkı tarafından ziyaret edilen türbede bayılma ve benzeri hastalıklar için şifa bulunulacağına inanılmaktadır.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – Amasya -2009.

Taylan Köken

Sütçe Babası Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Çay -Karacaören B.

Sütçe Babası Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Çay İlçesinin Karacaören Kasabasında türbesi vardır.

Sütçe Babası Kimdir: Sütçe Ocağının yatırıdır. Ocak babadan oğla günümüze kadar işlevini sürdürmeye devam etmiştir.    

Afyonkarahisar’da Karacaören adında birkaç kasaba ve köy olduğundan dolayı, Çay ilçesinin Karacaören Kasabası Sütçe Karacaören veya Karamık Karacaören olarak anılmaktadır. 

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında elimizde bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Sütçe Hastalığı için şifa arayanlar türbeyi ziyaret etmektedir. Sütçe ise Sücce olarak da geçmektedir ve verem hastalığına verilen addır. Ayrıca mide rahatsızlıklarından dolayı hazımsızlık çekenler de bu ocağı ziyaret etmektedir.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – Amasya -2009 / Dr. Aylin Koç –Hastalık İsimlerinde Örtmece -2010.

Taylan Köken

Yusuf bin Yakup Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Çay -Taş Medrese

Yusuf bin Yakup Yeri: Afyonkarahisar İli Çay İlçesinin merkezinde bulunan Taş Medresenin kuzeybatı köşesinde türbesi bulunmaktadır.

Taş Han

Yusuf bin Yakup Kimdir: Selçuklu döneminde yaşamış ve Taş Medresenin banisi olarak bilinmektedir. 1278 yılında yapılan Taş Medrese, Taş Han ve Taş Cami günümüzde de kullanılmaktadır. Hamam bölümü ise kullanılmadığından zaman içinde yıkılıp yok olmuştur.

Türbenin Durumu: Selçuklu Dönemi olan eser günümüze kadar bir zayiata uğramadan gelmiştir.

Ziyaret Nedeni: Genellikle yöre insanları tarafından ziyaret edilerek, dua edilmektedir.

Kaynakça: Talat Koçak –Türkiye Selçukluları ve Beylikleri Döneminde Afyonkarahisar -2008.

Taylan Köken

Esirüddin Ebheri Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Çay -Eber B.

Esirüddin Ebheri Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Çay İlçesinin Eber Beldesi Eber Gölü kıyısında türbesi vardır.

Esirüddin Ebheri Türbesinin Eski Hali

Esirüddin Ebheri Kimdir: 13. yüzyılda yaşamış, Taş Medrese müderrislerindendir. Türk astrologu, filozof, marangoz, öncü bir alperen, iyi bir asker, veteriner ve mantıkçıdır. Semerkand asıllı olup, Musul şehrinde doğmuştur. Selçuklu Sultanı Alpaslan’ın isteğiyle Anadolu’nun değişik yerlerinde öğretmenlik yapmıştır. 1265 yılında vefat etmiştir. Esirüddin Ebheri’nin kuduz hastalığının ilacını bulduğu da rivayet edilmektedir.    

Yöre insanları tarafından Eber Dede, Uğuz Dede olarak da adlandırılan Selçuklu Dönemi kümbette yatan kişinin Esirüddin Ebheri olduğuna inanılmaktadır. Babası ünlü alimlerden Esirüddin Mufaddal Semerkandi Ömer'dir.     

Esirüddin Ebheri Türbesinin Eski Hali 

Türbenin Durumu: Türbe Selçuklu Dönemi 8 köşeli bir kümbettir. Kümbet restore edilmiştir.

Esirüddin Ebheri Türbesinin Yeni Hali 

Ziyaret Nedeni: Kuduz hastalığına yakalandığına inanılan kişiler ziyaret eder. Kuduz bir hayvan tarafından ısırılan kişi türbeye getirilir. Uğuz Dede’nin kabrinden alınan toprak su içinde eritilerek içirilir. Kuduz mikrobunun tenasül organından sivrisinek büyüklüğünde parçalar halinde düştüğü söylenir.

Kaynakça: www.eberbeldesi.com / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – Amasya -2009 / Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992.

Taylan Köken

Ak Hürrem Ana Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Çay -Akkonak B.

Ak Hürrem Ana Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Çay İlçesinin Akkonak Kasabasının merkezinde türbesi vardır.

Ak Hürrem Ana Türbesi

Ak Hürrem Ana Kimdir: Baltacı Derviş Mehmet Baba’nın kız kardeşi olduğu rivayet edilen Ak Hürrem Ana Akkonak Kasabasına ismini veren evliya bir hatundur. Ak Hürrem yaylasının ismi  Selçuklu Döneminden kalmadır ve tarihi kayıtlarda geçmektedir. Osmanlı Döneminde Akharım olarak ismi değişen kasaba, 1977 yılında Sandıklı’nın Akharım kasabası ile aynı adı taşıdığından Akkonak olarak değişmiştir.  

Ak Hürrem Ana Türbesi

Türbenin Durumu: Türbenin herhangi bir mimari özelliği yoktur. Türbenin üzeri kapalıdır. 

Ziyaret Nedeni: Genellikle çocuğu olmayan kadınlar tarafından ziyaret edilir. Çocuğu olan kadınlar kurban keserler ve şükür namazı kılarlar.

Hıdırlez şenlikleri Mayıs ayının ikinci haftasında kasabada kutlanırken erkekler Baltacı Dede türbesinde yemek yaparlar. Kadınlar ise Ak Hürrem Ana Türbesinin etrafında dönerler. Yemekler yendikten sonra kadınlar un helvası yaparlar. 

Kaynakça: www.akkonak.bel.tr / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – Amasya -2009.

Taylan Köken

Baltacı Derviş Mehmet Baba Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Çay -Akkonak Beldesi

Baltacı Derviş Mehmet Baba Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Çay İlçesinin Akkonak Kasabasının 3km doğusunda bulunan mezarlıkta türbesi vardır.

Baltacı Derviş Türbesi

Baltacı Derviş Mehmet Baba Kimdir: Baltacı Derviş, Baltacı Dede olarak da adlandırılan zatın asıl ismi Muhammed Fettah’tır. 1310-1390 yılları arasında yaşamış olan kolonizatör Türk dervişlerindendir. Bağdat’a giden, Anadolu’nun değişik yerlerini dolaşan derviş Sultan Dağlarının eteklerinde tekkesini kurar. Tekkesinin bulunduğu yerde 1623 tarihinde Karamık Kazsına bağlı Baltacı Köyü bulunmaktaydı. Bu köy zamanla yok olmasına rağmen, mezarlık ve türbe günümüze kadar varlığını sürdürmüştür.

Akkonak Kasabasına ismini veren Ak Hürrem Ana'nın Baltacı Dede’nin kız kardeşi olduğu rivayet edilmektedir.

Baltacı Derviş Türbesi 

Türbenin Durumu: Türbenin herhangi bir mimari özelliği yoktur. Üstü açık olan türbe günümüzde mermerden yenilenmiştir. Türbenin 100m doğusunda 25x15m ölçülerinde minaresi olan bir namazgah vardır.

Ziyaret Nedeni: Genellikle Hıdırlez şenlikleri Mayıs ayının ikinci haftası türbede yapılan etkinliklerle kutlanır. Akkonak Kasabasının sakinleri Belediyenin organizasyonu ile halktan toplanan kurbanlıklar ve yiyecekler sabah namazından sonra Baltacı Dedenin türbesine gelinir ve burada yemekler hazırlanır. Kadınlar ise Ak Hürrem Ana Türbesinin etrafında dönerler. Yemekler yendikten sonra kadınlar un helvası yaparlar. 

Kaynakça: www.akkonak.bel.tr / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – Amasya -2009.

Taylan Köken

Gelincik Ana Türbesi–II / AFYONKARAHİSAR -Çay -Yarıkkaya Köyü

Gelincik Ana Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Çay İlçesinin Sultan Ana Türbesinin yakınında Yarıkkaya Köyüne bakan bir mağarada türbesi vardır.

Gelincik Ana Tepesi

Gelincik Ana Kimdir: Afyon Akhisar arasında Melek, Sultan, Gelincik adında üç kız yaşarmış. En küçükleri Gelincik Anaymış. Yörede bu üç kız hakkında değişik efsaneler anlatılmaktadır.     

Türbenin Durumu: Türbe üç gözlü bir mağaranın içindedir. Birinci bölümde Gelincik Ana’nın türbesi bulunmaktadır. İkinci bölümde erzak depoları bulunmaktadır. Üçüncü gözde ise kaynak bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Genellikle çevre sakinleri tarafından ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Melek Ana büyüyüp gelinlik yaşına gelince Eber adında bir delikanlı ile evlenir, çocukları, çocuklarının çocukları olur ve bu dünyadan göçüp giderler.

2-) Melek Ananın kardeşleri ablalarına sürekli yardım ederlermiş. Büyümelerine rağmen ablalarına yardıma devam etmişler. Melek Ana da kardeşlerinin kısmeti çıkınca, onları kendi eli ile evlendirmiş. Fakat Sultan Ana ile Gelincik Ananın düğün alayları haramiler tarafından basılır ve öldürülürler. İkisi de vefat ettiği yerlere defnedilir.

Rivayete göre kız kardeşlerin ablalarına yardımı ölümlerinden sonra da devam etmiştir.   

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – Amasya -2009 / www.cayilcesi.com 

Taylan Köken