26 Aralık 2011 Pazartesi

Şeyh Mehmet Emin Efendi Türbesi / AFYONKARAHİSAR –Sandıklı -Hıdırlık

Şeyh Mehmet Emin Efendi Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Sandıklı İlçesinde Yanık Kışla olarak da anılan Hıdırlık Tepesinin yamacında türbesi vardır.

Şeyh Mehmet Emin Efendi Kimdir: Sandıklı Şeyhi namlı Şeyh Hasan Hamdi Efendi’nin oğludur. Babası gibi Nakşibendi tarikatındandır. 1879 yılında Sandıklı’da doğan Emin Efendi babası ve Murat Efendi tarafından yetiştirilmiştir. Dinler tarihi konusunda derin bilgisi vardır. Uzun yıllar Yalıncak Medresesi’nde müderrislik görevinde bulunmuştur.   1931 yılında Sandıklı’da vefat etmiştir.

Türbenin Durumu: Türbenin olduğu yer eski mezarlıktır. Şeyhin mezarı burada günümüze kadar kalmıştır. Mezarının üstü açık olup, etrafı demir korkulukla korunmaktadır.

Menkıbeler: 1-) 1920 yılında yöreyi işgal eden Yunan ordusunun komutanına “zalim vahşi Yunan” diye başlayan hitapla yakıp yıktıkları yerlerin hesabını sorar ve Sandıklı’nın daha fazla tahrip olmasına engel olur.

2-) Değişik dinler hakkında derin bilgisi olan Şeyh Emin Efendi bölgeyi ziyaret eden İngiliz Anglikan Kilisesinden üç papaz ile dini tartışmaya girer. Papazların sordukları soruları sıra ile cevaplar. Sıra kendisine gelince, papazlara üç soru sorar. Bu sorulara cevap veremeyen papazlar ülkesine döner. Beş yıl sonra görevi icabı Isparta’ya giden Emin Efendi bölgede bulunan bir kilisenin papazını ziyaret eder. Bu papaza da aynı üç soruyu sorar. Papaz soruları cevaplayamaz ve bir odaya girer. Bu odadan İngiliz üç papazın çekmiş olduğu Emin Efendi resmini ve “Bu zat ile dini tartışmaya girmeyin” notunu çıkarıp Şeyh’e gösterir. “Bana artık başka soru sorma” der. Bu üç sorunun hangileri olduğu bilinmemektedir. 

Kaynakça: Mehmet Gündoğan –Afyon Alimleri Evliyaları -1994 / Ali Osman Karakuş - Sandıklı Türbeleri-I –Sandıklı Belediyesi -2011 / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken

Kudsi Baba Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Sandıklı -Karacaören Köyü

Kudsi Baba Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Sandıklı İlçesinin Karacaören Köyünde türbesi vardır.

Kudsi Baba Kimdir: Yerel evliyalardan olan Kudsi Baba, Karacaören Köyünün yerinde olan dergâhın başında duran bir tasavvuf erbabıdır. Zamanla dergahın etrafı gelişip bugünkü köye dönüşmüştür. Bir Divanı da olan Kudsi Baba alim ve mutasavvıf bir kişidir.   

Türbenin Durumu: Kudsi Baba’nın türbesi günümüzde dağınık bir durumdadır. 


Taylan Köken

25 Aralık 2011 Pazar

Menteş Dede Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Sandıklı -Menteş B.

Menteş Dede Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Sandıklı İlçesine 25km uzaklıktaki Menteş Kasabasında türbesi vardır.

Menteş Dede Kimdir: Mevlana Celalettin Rumi’nin arkadaşlarından olduğu ve Horasan’dan göç ettiği rivayet edilmektedir.
Bedri Noyan’a göre ise Bektaşi evliyasıdır.
Menteş Dede Türbesi
Türbenin Durumu: Kasaba mezarlığında sade devşirme malzemelerden türbesi mevcuttur. Üstü bir çatı ile örtülmüş türbede, Menteş Dede’ye ait olan asalar bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Bayram arifelerinde, kandil günleri civar köylüler tarafından da ziyaret edilmektedir. Ziyaretçiler dua etmekte ve adak olarak kurban kesmektedirler. Türbe içindeki baston olarak anılan ağaç dallarına bez bağlanmaktadır.
Ayrıca askere gidecek gençler türbede iki rekât namaz kılıp, yanlarına türbe toprağından alırlar.
Çocuğu olmayan kadınlar da türbeyi ziyaret eder, türbede salıncak ve beşik kurarlar.
Menteş Dede türbesinden alınan toprağın koruyucu etkisi olduğuna inanılmaktadır. Askere giden gençler, okula gidenler, uzak yola gidenler türbeden toprak alırlar ve sağsalim geri döneceğine inanmaktadırlar.
Ayrıca türbede bulunan ardıç ağacından sopa hastalara, inmeli, felçli hastalara sürülmek suretiyle şifa aranmaktadır.  

Menkıbeler: 1-) Menteş Dede’nin Kurtuluş Savaşında ve Kıbrıs Barış Harekâtında cepheye ateş topu gönderdiğine inanılmaktadır. 

Kaynakça: Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992 / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009 / Tuğrul Balaban – Sandıklı Halk İnanışları ve Uygulamaları – 2006 / www.panoramio.com 

Taylan Köken

24 Aralık 2011 Cumartesi

Göktaş Dede Ziyareti / AFYONKARAHİSAR -Sandıklı -Saltık Köyü

Türbenin Yeri: Afyonkarahisar İli, Sandıklı İlçesine 22km uzaklıktaki Saltık Köyünde ziyareti vardır.

Göktaş Dede Kimdir: Yöre insanları tarafından ziyaret edilen Göktaş Dede hakkında elimizde bilgi yoktur.

Türbenin Durumu: Türbe olarak nitelenen Göktaş Dede’nin ziyareti Kaya-Taş kültü olarak nitelenebilir. Türbede herhangi bir mezar taşı olmaması dikkat çekicidir.

Ziyaret Nedeni: Çocuğu olmayan kadınlar tarafından ziyaret edilmektedir. Sin Kurbanı denilen ve babanın sağlığında adadığı bir adaktır. Adanırsa muhakkak yapılmasına inanılır. İlk altı yıl kurban kesilip tamamen başkalarına dağıtılır. Yedinci yıl kesilen kurbanla cenaze evinde yemek yapılır ve mevlit okunur. Bu yemeği aile fertleri de yerler. Kurban her seferinde Göktaş Dede türbesinin yanında kesilir.    
Değişik bir uygulama da hayvanlarla ilgilidir: Yavrusunu emzirmeyen, yanına almayan hayvanların yuları türbe etrafında dolaştırılır. Türbe yanından ot koparılıp hayvana yedilir. Yine türbe etrafından toprak alınarak çamur haline getirilip hayvanın sırtına sıvazlanıor.   

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009 / Tuğrul Balaban – Sandıklı Halk İnanışları ve Uygulamaları – 2006.

Taylan Köken

23 Aralık 2011 Cuma

Işık Alan Ziyareti / AFYONKARAHİSAR -Sandıklı -Menteş B.

Işık Alan Ziyaretinin Yeri: Afyonkarahisar İli Sandıklı İlçesine 25km uzaklıktaki Menteş Kasabasında bulunan Menteş Dağında ziyaret yeri vardır.

Işık Alan Kimdir: Işıklı Dede olarak da adlandırılan ve yöre insanının Dağ inancına göre ziyaret ettiği yerlerden birisidir.

Ziyaret Nedeni: Belli zamanlarda yapılan ziyarette kurbanlar kesilip topluca yenilmekte, namazlar kılınmaktadır. 

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken

22 Aralık 2011 Perşembe

Muradin Türbesi / AFYONKARAHİSAR -Sandıklı -Çay Mahallesi

Muradin Türbesinin Yeri: Afyonkarahisar İli Sandıklı İlçesi merkezinde bulunan Çay Mahallesi Dereboyu Caddesinde Muradin Camisinin yanındaki türbedir.

Muradin Türbesinde Kimler Medfundur: Şair kişiliğini divanından bildiğimiz Şeyh Hamza’nın mezarı türbe girişindedir. Onun bildirdiğine göre türbe içinde medfun bulunan zatların isimleri şöyledir. Nuri Halife, Musa Halife, Şemseddin, Ali, Abdullah Halife. Cemal Halife, Musa ve İsa Dede’dir. Türbenin en önemli zatı, zamanın kutbu olarak da anılan Sandıklı Leblebicilerinin Piri olan Şeyh Nurettin’dir.  
Muradin Türbesi Girişi
Türbenin Durumu: Kesme taştan kare planlı üstü kapalı bir türbedir. Türbede yukarıda adını andığımız sekiz kişi medfundur. Türbe, cami, fırın ve çamaşırlıktan oluşan bir külliye şeklindedir. Bazı kısımlar yıkılınca günümüzde türbe ve cami kalmıştır. Kitabesi olan türbenin yapım yılının 14. yüzyıl olduğu düşünülmektedir. Türbe Germiyan Dönemi yapılarına ait mimari izler taşımaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbeye genellikle çocuğu olmayan kadınlar ziyaret eder. Türbeye ziyarete gelenler buraya eski yazı ile yazılmış artık okunmayan, yıpranmış kitapları atmayarak, getirip türbeye bırakılmaktadır.

Kaynakça: Ali Osman Karakuş - Sandıklı Türbeleri-I –Sandıklı Belediyesi -2011 / Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken

20 Aralık 2011 Salı

Dede Kuzu Ziyareti / AFYONKARAHİSAR -Sandıklı -Menteş B.

Dede Kuzu Ziyaretinin Yeri: Afyonkarahisar İli Sandıklı İlçesine 25km uzaklıktaki Menteş Kasabasında bulunan Menteş Dağında ziyaret yeri vardır.

Dede Kuzu Kimdir: Yöre insanının Dağ inancına göre ziyaret ettiği yerlerden birisidir.

Kaynakça: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Afyonkarahisar – 2009.

Taylan Köken