Dedebeli Dağı Ziyareti / ADANA -Tufanbeyli -Tozlu Köyü

Türbenin Yeri: Adana İli Tufanbeyli İlçesi Tozlu Köyünün yukarısında Tahtacı dağlarının yüksekliğinin azaldığı yerde büyük kayada bulunan mağaradır. Burada biri susuz, diğerinde ise bir kaynağın olduğu iki mağara bulunmaktadır. Dedebeli Dağı ile Gümülek Dağı karşılıklı olarak birbirini görmektedir. Eski İstanbul-Bağdat kervan yolunun buradan geçtiği ve burada mola verdikleri söylenmektedir.

Tozlu Köyünden Dedebeli Ziyareti

Dedebeli Kimdir: Susuz olan mağaranın içinde bulunan mezarlarda yatanların kim olduğu bilinmemektedir ve sadece “Dedeler” denilmektedir. Daha çok sulu mağara ziyaret edilmektedir. Dedebeli’nde yatanlardan birisinin Kayseri’deki Melik Gazi’nin abisi olduğu da rivayet edilir.  

Tozlu Köyünden Dedebeli Ziyareti

Türbenin Durumu: Mağara içinde taş duvarlı bir çukur ve mağara önünde ise Horasan sıvası ile yapılmış üç mezar yeri vardır. Defineciler tarafından mezarlar tahrip edilmiştir.

Dedebel Ziyareti

Ziyaret Nedeni: Yağmur duası için bu ziyarete gidilir. Ziyarete gidilir, kurban kesilir ve yağmur duası edilir. Kayanın yanında zaman zaman toplanan suya kısmet parası atılmaktadır. Topluca ender olarak ziyaret edilen bu yerde adaklar kesilir, bezler bağlanır.

Menkıbeler: 1-) Yatırın etrafında sürüsü ile dolaşan çoban ses duyuyor. Dede "yatanı rahatsız etmeyin" diye ses verir.

2-) Bu yatırın olduğu yerde sesler duyulmakta, ışıklar görülmektedir. Yatırın olduğu yerden Gümülek Dağının olduğu yere ışık yansıdığı, ender olarak top seslerinin duyulduğu söylenmektedir.

3-) Dedebeli Ziyaretinin suyundan yararlanmak isteyen kötü niyetli kişilere akmadığı burayı ziyaret edenler tarafından söylenmektedir. Çıkan bu su şifa amacıyla içilir.

4-) Dedebeli Dağının eteklerinde yedi yılda bir kaplıca suyu çıkmaktadır. Bu suyun ilk çıktığı anda renginin ayrana benzemesinden dolayı yöre halkı tarafından ayranlı çıkak olarak adlandırılır.

5-) Peygamberimiz Hz. Muhammed’in su çıkan kayanın yanında konakladığına inanılır.

Kaynakça: Suat Savur- Adana İli Tufanbeyli İlçesi Halk Kültürü Araştırması- 2010 / Nihat Aytürk - Bayram Altan – Türkiye’da Dini Ziyaret Yerleri – Altanoğlu -1992 / Bayram Akduman- Tufanbeyli’nin Sosyo-Kültürel ve Dini Yapısı Üzerine Bir İnceleme -2006 / www.panoramio.com.

Taylan Köken

Balta Mezarı Ziyareti / ADANA -Feke -Yerebakan Köyü

Türbenin Yeri: Balta Mezarı kabri Adana İli Feke İlçesi Yerebakan Köyündedir.

Ziyaret Nedeni: Halk Balta Mezarı’nı kurak havalarda yağmur duası için ziyaret ederler.

Menkıbeler: 1-) Kurtuluş Savaşında düşman üstüne top atıldığı rivayet edilir.

2-) Yerebakan köyünün güneyinde yaşlı bir karı koca yaşarmış. Bu karı koca ufacık topraklarında tohumu toprağa sererler, az sayıdaki keçilerini toprak üzerinde gezdiririler, sonra da keklikler yemesinler diye üzerini kalbur ile örterlermiş. Bu ekim sonunda ellerine çok az buğday geçermiş.

İhtiyar adamın bir âdeti varmış. Misafiri olmadan yemek yemezmiş. Bir gün harman yerinde buğdaylarını topluyormuş. Acıkmış ama yanına kimse gelmediği için tüm yemeği olan bir çöreği yiyemiyormuş. Aradan birkaç gün geçmiş, harman toplanmış, yaşlı adam eve dönmeye hazırlanıyormuş. Tam buğdayı alıp evine dönerken, uzaktan ihtiyar bir yolcunun geldiğini görmüş. Hemen çöreğini suda yumuşatıp, yolcu ile paylaşıp yemeğe başlamış. İhtiyar yolcunun yemeği bitince kalkmış ve uzaklaşmış. Ardında harman yeri hareketlenmiş ve buğday taşmaya başlamış. Yaşlı adam, yolcunun peşinden koşup taşan buğdayı nasıl durduracağını sormuş. Yolcu “Elinin tersi ile toplayıver” demiş. Böylece buğdayın taşması durmuş.

Yolcu ihtiyar, köyün yakınına gelince bu sefer yayık ayranı yapan yaşlı kadın yolcuyu çevirip ona ayran ikram etmiş. Yolcu ayranı içip ortadan kaybolmuş ama, yayıktan ayran akmaya devam etmiş. Kadın tüm kaplarını ayranla doldurmuş ama, ayran gelmeye devam etmiş.

Kadın başından geçenleri, ihtiyar adamla paylaşıyor. Adam şöyle diyor: “Üç gün içinde ölürsem, beni şu sedirin dibine gömün. Ben öldükten sonra mezarımın başında yeşil bir kuş öterse kırk arşın etrafımı kurtarırım. Eğer kuş gelip ötmezse yalnız kendimi kurtarırım” diyor.

İhtiyar adam üç gün içinde ölüyor ve mezarını yeşil bir kuş ziyaret ediyor. Bunu duyan köylüler ölülerini uzak yakın demeden, Balta mezarlığı denilen bu yere gömmeye getiriyorlar.            

Kaynakça: Nihat Aytürk - Bayram Altan – Türkiye’da Dini Ziyaret Yerleri – Altanoğlu -1992 / Ayhan Karakaş – Feke Halk Kültürü Araştırması -2005.

Taylan Köken

Cafer-El Tayyar Ziyareti / ADANA - Seyhan -Kayışlı Köyü

Türbenin Yeri: Cafer-El Tayyar ziyareti Adana İli Seyhan İlçesi Kayışlı Köyünün güneydoğusunda Seyhan Nehrinin kıyısındadır.

Cafer-El Tayyar Kimdir: İlk Müslüman olanlardan olan Cafer-El Tayyar Hz. Muhammed’in amcasının oğludur. Müslüman olduktan sonra Kureyş’lilerin eziyetinden kurtulmak için yanındakilerle birlikte Habeşistan’a göç etmiştir. Hayber’in fethinde geri dönmüştür. 629 yılında Şam yakınlarında Rumlar ile yapılan savaşta 41 yaşında şehit düşmüştür. Hz. Muhammed’e benzerliği bilinmektedir. Etrafına yaptığı iyiliklerle anılmaktadır. Kabrinin gerçek yeri Mute şehrindedir.

Ziyaret Nedeni: Cafer-El Tayyar ziyaretine çocuğu olmayanlar ve çeşitli hastalıklardan şifa bulmak amacıyla gelirler. Ziyaretçiler adak olarak türbenin onarımına yardım ederler. 

Menkıbeler: 1-) Cafer-El Tayyar Ziyareti bir makamdır. Nurun indiğini ya rüyada ya da normal zamanda gören kişi, nur inen yere türbe yapılması gerektiğine inanmaktadır. Çevresindeki kişileri de bu inanca ortak edince nur indiğine inanılan yere türbe yapılmaktadır. Nurun indiği zamanlarda, nur indiğini gören ya da nurun indiğini bilen kişi, rüyasında inen nurun kim olduğunu görürse, bu ziyarete onun adı verilmektedir. Nurun türbesini yapmasını isteyen kişiye ışık halinde görüldüğüne inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Yöresindeki Nusayrilerde Yatır-Ziyaret İnancı İle, Ölüm Sonrası Uygulanan Adet, İnanma ve Pratikler.

Taylan Köken

Ağca Baba Türbesi / ADANA -Kozan -Merkez

Türbenin Yeri: Adana İli Kozan İlçesi Hacıuşağı Mahallesinde türbesi bulunmaktadır.

Ağca Baba Türbesi

Ağca Baba Kimdir: Ağca Baba Rufai Tekkesinin son halifesidir. Ağca Baba Tekkesi tekke ve zaviyeler kapatılana kadar varlığını sürdürmüş bir tekkedir.  

Türbenin Durumu: Tek bir odadan oluşan türbe, eski bir yapıdır. Sanduka türbenin ortasındadır. Ağca Baba’nın türbesi 2006 yılında Kozan Belediyesi tarafından çevre düzenlemesi ile birlikte restore edilmiştir.

Ziyaret Nedeni: Özellikle çocuğu olmayanların ziyaret ettiği söylenmektedir. Ayrıca, çeşitli hastalıkları olanlar ve sıkıntılarına çare arayanlar türbeyi ziyaret eder. Ziyarette adak olarak kurban adanır, mum adağında bulunulur.

Kaynakça: Kübra Küçükerdem– www.kozanbaris.com / Zübeyde Nur Özgen- Adana (Merkez) Halk Hekimliği Araştırması, 2007 / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd. Doç. Dr. Zekiye Çağımlar- Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Yrd. Doç. Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Halk Kültüründe Ziyaretler / Resim: www.kozan.bel.tr

Taylan Köken

Abdülgafür Dede Türbesi / ADANA - Yüreğir -Doğankent Köyü

Türbenin Yeri: Türbe Adana Karataş yolu üzerinde bulunan Mihmandar (Doğankent) Köyünde türbesi bulunur.

Abdülgafür Dede Kimdir: Aslen Siverekli olan Abdülgafür Dede uzun süre halka doğruları anlatan bir kişi olarak 1926 yılında vefat etmiştir.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi görme problemi olanlar ziyaret eder.

Menkıbeler: 1-) Abdülgafür Dede’yi gözleri görmeyen yaşlı bir kadın ziyaret eder, iki gün türbede kalan kadının gözlerinin açıldığı rivayet edilir.

Kaynakça: Evliyalar Ansiklopedisi Cilt:2 Sf:296 Türkiye Gazetesi-1992

Taylan Köken

Arpacı Dede Türbesi / ADANA -Seyhan -Ali Dede Mah.

Türbenin Yeri: Adana İli merkeze bağlı Ali Dede Mahallesi Ali Dede Camisinin bulunduğu sokakta türbesi vardır.

Arpacı Dede Kimdir: Mahalli velilerden olan Arpacı Dede hakkında elimizde fazla bilgi olmamasına rağmen 16. Yüzyılda yaşadığı rivayet edilmektedir. Arpacı Dede, Cabbar Dede, Çoban Dede, Ali Dede ve Bulut Dede’nin kardeş olduğu rivayet edilir.

Türbenin Durumu: Türbe kent merkezinde olmasına rağmen ziyaretçi sayısının azlığı sebebi ile bakımsız durumdadır.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyaret edenler azınlıktadır. Mum adağında bulunurlar.

Menkıbeler: 1-) Sağlığında arpa satarak kazandığı para ile fakir, hasta ve yetimlere yardım edermiş. Bu yüzden Arpacı Dede adı ile anılmaktadır.

Kaynakça: Zübeyde Nur Özgen- Adana (Merkez Halk Hekimliği Araştırması, 2007 / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd. Doç. Dr. Zekiye Çağımlar- Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Yrd. Doç. Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Yöresindeki Nusayrilerde Yatır-Ziyaret İnancı İle, Ölüm Sonrası Uygulanan Adet, İnanma ve Pratikler.  

Taylan Köken

Arap Dede Türbesi / ADANA –Ceyhan –Doruk Beldesi

Türbenin Yeri: Adana İli Ceyhan İlçesi Doruk Beldesinde türbesi vardır.

Arap Dede Kimdir: Arap Dede’nin kim olduğu konusunda herhangi bir bilgi yoktur. Yörede yaşamış olan bir velidir.

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında elimizde herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Arap Dede, Durhasan Dede ile birlikte Ceyhan İlçesinin en çok ziyaret edilen velilerindendir.
Arap Dede’yi çocuğu olmayanlar, çeşitli sağlık problemleri olanlar, değişik sıkıntıları olanlar ziyaret eder. Dua okuyarak, tavuk ve küçükbaş hayvan adağında bulunurlar. 

Kaynakça: Fatmagül Yolcu- Adana İli Ceyhan İlçesi Halk Kültürü Araştırması- 2008

Taylan Köken