Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesi / ANTALYA / AKSEKİ – Cevizli Beldesi

Türbenin Yeri: Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesi, Antalya İli, Akseki İlçesi, Cevizli Beldesine hakim konumda bir tepe üzerindedir.

Sarı Şey Hüseyin Efendi Türbesi

Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Kimdir: Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesinde yazılı tabelaya göre Kolağası yani dönemin Yüzbaşısıdır. Sarı Şeyh Hüseyin Efendi hakkındaki bilgileri beldenin internet sitesinden Sayın Hakan Özdemir’in yazısından aktaralım:

“Cevizli’yle ilgili mevcut olan en eski yazılı belgeler, Sultan I. Mahmud döneminde verilen, padişahın tuğrasını da içeren 1750 ve 1754 tarihli beratlardır. Bu beratlarda o dönemde Kağras’ın bağlı olduğu Alaiye Sancağı kadısına verilen talimatlar göze çarpar. Kağras ve Sarı Şeyh zaviyeleri isimlerinin geçtiği bu beratlar, aynı zamanda en önemli ziyaret mekanı olan Sarı Şeyh Hüseyin Efendi Türbesi hakkındaki bilinen en eski belgedir. Bu yerin sadece bir isim olarak geçiyor olması, Hüseyin Efendi’nin gerçekten kim olduğu ve hangi dönemde yaşayıp nasıl öldüğü ile ilgili konuları henüz aydınlatılamamıştır. En yaygın rivayet olan “Bizans'a karşı savaşan Fatih’in Kolağası” iddiası ise tarihsel çelişkiler barındırmaktadır. Çünkü Bizans, Fatih Sultan Mehmet döneminden çok önce İstanbul’a sıkışıp kalan bir şehir devletine dönüşmüştü. Kolağası unvanı ise ilk kez 1826’da kullanılmaya başlanmıştı.”

Türbenin Durumu: Türbe Cevizli Cami Yaptırma Derneğince 2012 yılında yenilenmiştir. Çatısı kurşunla kaplanan türbenin duvarlarına desenli çiniler döşenmiştir.

Ziyaret Nedeni: Bölge halkı tarafından büyük saygı gören Sarı Şeyh Hüseyin Efendi adına her yıl Ayran Festivali kapsamında vatandaşlar tarafından yemekler verilmektedir. Bu geleneğin 600 yıldır devam ettiği söylenmektedir.  

   

Kaynak: www.cevizlililer.org.tr / www.sondakika.com

Taylan Köken 

Sinan Dede Türbesi / ANTALYA / AKSEKİ – Bademli Beldesi

Türbenin Yeri: Sinan Dede Türbesi, Antalya İli, Akseki İlçesi, Bademli Beldesindedir.

Sinan Dede Türbesi

Sinan Dede Türbesi

Sinan Dede Kimdir: Bademli’nin eski adı Bodamye/Bodamya’dır. Kaş İlçesi İslamlar Köyünün de eski adı Bodamya’dır. Bu ismin Rumlardan kaldığını düşünmekteyiz. Bodamya’nın anlam olarak “Nehir Yurdu” demektir. İki yerin de bol sulu olması bunu doğrular niteliktedir.

Evkaf Kayıtlarında İbradı kazasına bağlı Bodamye Karyesi olarak geçmektedir. 1285 yılında Sinan Hoca tarafından yaptırılan cami Salih Efendi bin Hüseyin’e bırakılmıştır.

Sinan Dede’nin bu hoca olduğunu düşünmekteyiz. Türbe içinde ayrıca Kenan Dede olarak anılan diğer bir zat vardır.Türbe Dedeler Türbesi olarak da anılmaktadır.

Köy sınırları içerisinde İmeçalı namıyla anılan dağın tepesinde bir tane, Kızılbel tepesinde de bir tane olmak üzere iki evliya mezarı tespit edilmiş, bu iki dağın arası 4 km. olmasına rağmen bu zatların birbirleriyle haberleşmelerinde, birbirlerine taş attıkları ve Kızılbel’de İmeçalı’dan gelen beyaz taşın, İmeçalı’da Kızılbel’den gelen kırmızı taşın hâlen mevcut olduğu köylüler tarafından söylenmiştir.(1)

Türbenin Durumu: Türbe iki kubbeli olarak betonarmeden inşa edilmiştir. İlk kubbe altında Sinan ve Kenan Dede’nin mezarları bulunmaktadır. İkinci kubbenin altında bir mezar daha bulunmaktadır. Türbeye bitişik bir ibadet yeri de bulunmaktadır.  

   

Kaynak: Kemal Özkaynak –Akseki Kazası -1954 / www.facebook.com / (1) www.bademlidernegi.com

Taylan Köken 

Hacı Bayram-ı Veli Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Hacı Bayram Mahallesi

Türbenin Yeri: Hacı Bayram-ı Veli Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Hacı Bayram Mahallesi, Hacı Bayram Caddesinde bulunan Hacı Bayram Camisine bitişiktir.

Hacı Bayram-ı Veli Türbesi

Hacı Bayram-ı Veli Kimdir: Öncelikle bu büyük ulu kişileri tanıtmak, onların kim olduğu konusunda kelam etmek bizim harcımız değildir. Haklarında yüzlerce araştırma yapılmış, kitaplar yayınlanmış bu kişiler hakkında verebileceğimiz bilgiler, her yerde bulabileceğiniz, rahatça ulaşabileceğiniz ansiklopedik bilgiler olacaktır. Kaynakça bölümünde yayınlamış olduğumuz iki kitap temel referans noktalarıdır. Daha detaylı bilgi almak isteyen, konuyu daha derinlemesine ve ayrıntılarıyla çalışmak isteyenlere bu kitapları tavsiye edebiliriz. Bu kitaplar dahi Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini tanımamız için ancak bir önsöz olacaktır…

Ankara’nın Solfasol Köyünde doğmuştur. Doğum tarihi kaynaklarda 1350-56 yılları arasında gösterilmektedir. Kesin tarih bilinmemektedir. Asıl adı Numan’dır. Babası Koyunlucalı Ahmet veya Koyunluca Ahmed, annesi Fatma Hanım’dır. Abdal Murad ve Safiyüddin adlı kendisinden küçük iki erkek kardeşi vardır. Babasının çiftçilikle uğraştığı veya hayvancılık yaptığı düşünülmektedir.

Hacı Bayram-ı Veli’nin eğitime çocukluk yıllarında başlamıştır. İlk eğitimi Yayık Sokakta metfun olan Şey İzzettin tarafından verildiği söylenmektedir. Fakat bu bilgi aradaki 50 yıllık farktan dolayı muhtemelen yanlıştır. Medrese eğitim alan Hacı Bayram-ı Veli gençlik yıllarında Tefsir, Fıkıh, Hadis, Matematik, Felsefe, Arapça, Farsça Edebiyat gibi çeşitli dersleri okumuştur.

Hacı Bayram-ı Veli öğrencilik hayatından sonra Ankara’da Melike Hatun isimli bir hayırseverin yaptırdığı Kara Medrese’de müderrislik yapmıştır. Hacı Bayram-ı Veli zamanın ünlü din bilgini olan Şeyh Hamid-i Veli (Somucu Baba) tarafından Kayseri’ye davet edilir. Bir Halveti şeyhi olan Somuncu Baba ile karşılaşması ilk defa bir  kurban bayramı günü olduğu için şeyh kendisine Bayram adını verir. Bugünden sonra Numan ismi yerine Bayram ismini kullanır. Bu ziyaret esnasında Somuncu, Baba Hacı Bayram-ı Veli’ye zahir ilminin ve batın ilminin derecelerini ve geleceğini  manevi yolla kendisine göstererek, ikisi arasında bir seçim yapmasını söyler ve kendisini tasavvuf yoluna girmeye, bu yolda  öğrencisi  olmaya davet eder. Hacı Bayram-ı Veli bu daveti kabul eder ve  tasavvuf eğitimine Şeyh Hamid-i Veli yanında başlar.

Kesin tarih bilinmese de Şeyhi ile birlikte 1394 yıllarında Bursa’ya geçerler. Bursa’da Çelebi Sultan Mehmet (Yeşil) Medrese’de müderrislik yapar. Yine Şeyhi ile birlikte 1400 yıllarında Bursa’dan ayrılıp Şam, Mekke ve Medine’ye hac yolculuğuna çıkarlar. 1412 yıllarında döndüklerinde Şeyh Hamid-i Veli yaşlı ve yorgundur. 1412 yılında Akasaray’da vefat eder. Hacı Bayram-ı Veli Ankara’ya döner. Artık kendi adıyla anılan Bayramilik Tarikatının şeyhidir. Ankara’nın merkezinde Ogust (Augustus) Tapınağının yanında 1415 yılında Tekkesini kurar.

Tekkenin ilk imamı ileride damadı olacak olan Eşrefoğlu Rumi’dir. Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerinin Hocalığı, bilgisiyle Bayramilik Tarikatı hızla yayılacaktır. Alimlerin büyüklerinden olan Akşemsettin Hazretleri de gelip öğrencisi olacaktır. Bayramiliğin ilerlemesi Osmanlı’da tedirginlik yaratır. Yakın zamanda Şeyh Bedreddin olayından ağzı yanan Osmanlı bu tür ilerlemelere kuşkuyla bakacaktır. Sultan II. Murad Han tahta çıkınca, 1421 yılında Hacı Bayram-ı Veli’yi Edirne’ye çağırır. Öğrencisi Akşemsettin’le birlikte Edirne’ye geçen Hacı Bayram-ı Veli burada padişahı ve yanındakileri etkilemeyi başarır. İhbarın ve dedikoduların boş olduğu anlaşılır. Birkaç kez daha Edirne’ye geçen Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri geride halife olarak Akşemseddin ve Bıçakçı Ömer’i bırakarak 1430 yılında Ankara’da vefat eder.

Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerinin üç kız ve beş erkek çocuğu olduğunu biliyoruz. Kızlarından sadece Eşrefoğlu Rumi ile evlenen Hayrunisa’nın ismi bilinmektedir. Oğullarının adları sırasıyla Şeyh Ahmet Baba, Ethem Baba, Baba Sultan, İbrahim ve Ali’dir.

Bilenen halifeleri şöyledir: Selahaddin Bolevi, Seyyid Abdülkadir İsfahani, Bursalı Şeyh Ömer Dede, Şeyh Lütfullah Efendi, Molla Zeyrek, Şeyh Baba Nahhasi Ankaravi, Şair Şeyhi, Akbıyık Meczup Sultan, İnce Bedreddin, Kızılca Bedreddin, Kemal Halveti, Şeyh Elvan-ı Kirazi, Akşemseddin Hazretleri, Eşrefoğlu Rumi, Yazıcızade Muhammed Efendi, Ahmet Bican, Şeyh Yusuf Hakiki Baba, Şeyh Muslihiddin Halife, Şeyh Ahmed Baba, Bardaklı Baba ve Şeyh İsa Dede'dir.

Hacı Bayram-ı Veli Türbesi

Hacı Bayram-ı Veli Türbesinin Tavanı

Hacı Bayram-ı Veli'nin Sandukası

Türbenin Durumu: Kare planlı, kubbeli yapılan türbe, 1429/1430 yıllarında inşa edilmiştir. Çatı kurşun kaplamadır. Türbe Hacı Bayram Camisinin mihrap duvarına bitişik inşa edilmiştir. Türbe yığma ve düz taştan, kiremitten inşa edilmiştir. Türbe içinde Hacı Bayram-ı Veli’ye ait sandukayla birlikte dokuz sanduka daha bulunmaktadır. İkisi oğulları Ethem Baba ve Şeyh Ahmet Baba’ya aittir.   

Cami ve türbe Koruma Kurulu Kararıyla 1972 yılında, Hacı Bayram-ı Veli’nin Solfasol Köyünde bulunan doğduğu ve öldüğü ev 1996 yılında, Annesinin türbesi ise 2007 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiş ve korumaya alınmıştır.

Ziyaret Nedeni: Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri öncelikle hayır duası için ziyaret edilmektedir. Ayrıca değişik dilekler için de ziyaret edenler vardır.

        

Kaynakça: Doç. Dr. Ethem Cebecioğlu –Hacı Bayram Veli ve Tasavvuf Anlayışı –Muradiye Kültür Vakfı Yayınları -1994 / Abdülkerim Erdoğan –Ankara’nın Menavi Mimarı Hacı Bayram-ı Veli –Ankara BŞB. Yayınları -2011 / www.hacibayramiveli.com / www.enventer.gov.tr

Taylan Köken 

Gülnar Hatun Türbesi / ANKARA / MERKEZ

Türbenin Yeri: Gülnar Hatun Türbesi, Ankara İli, merkezine yakın bir konumdadır.

Gülnar Hatun Kimdir: Değerli araştırmacı Yaşar Kalafat’ın “Anadolu’da Ulu Kadın Kişiler ve Halk İnançları” makalesinde Gülnar Hatun’un kim olduğu konusunda bir bilgi yoktur.

Mersin İli Taşeli Platosunda bulunan Gülnar İlçesinin kurucusu olarak anılmaktadır. Gülnar Hatun bölgeye Orta Asya’dan obasını getirmiş, büyük savaşlar ve uğraşlar vererek obasının buraya yerleşmesini sağlamıştır.    

Türbenin Durumu: Türbe üstü açık mezar şeklindedir.

Ziyaret Nedeni: Türbe değişik dilekler için ziyaret edilir. Türbeye bez bağlanır, adağı tutan gelip "Saçı" yaparak kansız adağını yerine getirmiş olur.

   

Kaynakça: www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken 

Süleyman Dede Türbesi / ANKARA / YENİMAHALLE – Çakırlar Mahallesi

Türbenin Yeri: Süleyman Dede Türbesi, Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, Çakırlar Mahallesinin batısında kalan Süleymandede Tepesindedir.

Süleyman Dede Kimdir: Değerli araştırmacı Abdülkerim Erdoğan’dan varlığını öğrendiğimiz Süleyman Dede’nin kim olduğu konusunda herhangi bir bilgimiz yoktur.  

Türbenin Durumu: Türbe üstü açık mezar şeklindedir.

   

Kaynakça: www.ankarasevdam.net

Taylan Köken 

Osman Fazıl Paşa Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Hacı Bayram Mahallesi

Türbenin Yeri: Osman Fazıl Paşa Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Hacı Bayram Mahallesi, Hacı Bayram Külliyesinin güneyindedir.

Osman Fazıl Paşa Türbesi

Osman Fazıl Paşa Kimdir: Osman Fazıl Paşa hakkında detaylı bir bilgimiz yoktur. Türbe ise 18. yüzyıl yapısı bir türbedir. İçinde sanduka bulunmamaktadır. Aile mezarlığına götürüldüğü söylenmektedir.

Türbenin Durumu: Türbe sekizgen köşeli yığma ve düz taştan, tuğla kullanılarak inaş edilmiştir. Çatısı kubbe biçimindedir, kurşun kaplıdır. 1980 yılında Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

   

Kaynakça: www.aev.org.tr / www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Direkli Baba Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Kale Mahallesi

Türbenin Yeri: Direkli Baba Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Kale Mahallesi, Develi Sokaktadır.

Direkli Baba Kimdir: Direkli Mescidine bitişik türbesi olan Direkli Baba’nın kim olduğu konusunda herhangi bir bilgi yoktur. Tahrir Defterleri kayıtlarında 1522 yılında Çeşme Mahallesi olarak anılan semt daha sonra Direkli Mahallesi olarak anılır. Günümüzde Kale Mahallesidir.

Türbenin Durumu: Türbenin bulunduğu oda kapısı dışarıdan tuğla örülerek tamamen kapatılmıştır.

   

Kaynakça: www.guzelankara.net

Taylan Köken