Selçuk Sultan Türbesi / İSTANBUL / FATİH / Beyazıt

Türbenin Yeri: Selçuk Sultan Türbesi, İstanbul ili, Fatih ilçesi, Beyazıt’ta, Beyazıt Cami ve Sahaflar Çarşısı yanında yer alır. Yanındaki benzer türbe ise babası Sultan II. Beyazıt’a aittir.

Selçuk Sultan Türbesi

Selçuk Sultan Türbesi

Selçuk Sultan Türbesi

Selçuk Sultan Türbesi

Selçuk Sultan Türbesi

Selçuk Sultan Kimdir: Selçuk Sultan’ın babası Sultan II. Beyazıt’tır. Yavuz Sultan Selim’in ise kız kardeşidir. 1469 yılında doğan Selçuk Sultan, 1485 yılında Mustafa Paşa’nın oğlu Mehmed Efendi ile evlenir. Bu evlilikten dört kızı olan Sultan 1512 yılında vefat etmiştir.

Selçuk Sultan, Serez’de bir medrese, cami ve ribat[1] yaptırmış, tüm mal varlığını da buraya vakfetmiştir. Ayrıca Bursa ve İstanbul’da birer mescid yaptırmış, ayrıca Medine’de fakirler için de bazı vakıfları vardır. 

Türbenin Durumu: Yavuz Sultan Selim tarafından inşa edilen türbe, kubbeli sekizgen planlıdır. Türbe kesme taştan, giriş kapısı ise mermerden yapılmıştır. Türbe içinde kalem işleri sade olan türbenin görünüşünü hareketlendirir. Türbede sadece Selçuk Sultan’ın sandukası yer alır.  

Ziyaret Nedeni: Türbe genellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Taylan Köken

---

[1] Sınır boylarında, askeri amaçlı kullanılan yapılara verilen addır.

Sultan II. Beyazıt Türbesi / İSTANBUL / FATİH / Beyazıt

Türbenin Yeri: II. Beyazıt Türbesi, İstanbul ili, Fatih ilçesi, Beyazıt’ta, Beyazıt Cami ve Sahaflar Çarşısı yanında yer alır. Yanındaki benzer türbede kızı Selçuk Sultan medfundur.

Beyazıt Cami

Sultan II. Beyazıt Kimdir: II. Bayezid veya Beyazıt adıyla maruf, Bayeizd-i Sani, Kayser-i Rum Hanı, Adli[mahlası] isimleri de verilen Osmanlı İmparatorluğunun 8. padişahıdır. Babası Fatih Sultan Mehmed, annesi Emine Gülbahar Hatundur. Kendisinden sonra tahta geçen oğlu Yavuz Sultan Selim handır.

Aralık 1447 veya Ocak 1448 tarihlerinde Edirne’ye bağlı Dimetoka Sarayında dünyaya gelmiştir. Babası İstanbul’u fethettikten sonra, yedi yaşında Amasya’ya vali olarak atanır. Amasya’da dönemin ünlü âlimlerinin gözetiminde iyi bir eğitim alarak, bir padişah olacak şekilde eğitim ve kültür verildi. Şehzade Beyazıt, sancakbeyi namıyla 27 yıl Amasya’da oturmuştur.

Babası Fatih Sultan Mehmed’in 1481 yılında Gebze’de vefatı üzerine kardeşi Cem Sultan ile taht kavgasına girişmiş, 22 Mayıs 1481 tarihinde tahta geçmiştir. 

Yavuz Sultan Selim’in tahta geçişinden sonra oğluna şu mesajı vermiş:

“Adaletten ayrılma, acizlere ve biçarelere karşı merhametli ol. Kimsesizlere şefkat göster, herkesin sana ram olmasını[tabi olmak, boyun eğmek] istiyorsan ulemaya çok saygı göster, zaruret olmadıkça kimseye sert davranma…”

Daha sonra doğduğu saraya yola çıkmış, Edirne’nin Havsa ilçesi Abalar köyünde şüpheli bir şekilde 26 Mayıs 1451 tarihinde vefat etmiştir. Vefatından sonra naaşı kendi yaptırdığı türbeye getirilerek defnedilmiştir.  

Sultan II. Beyazıt Türbesi

Sultan II. Beyazıt Türbesi

Sultan II. Beyazıt Türbesi

Sultan II. Beyazıt Türbesi

Türbenin Durumu: Yavuz Sultan Selim tarafından inşa edilen türbe[1], kubbeli sekizgen planlıdır. Türbe düzgün kesme köfeki taşından imal olup sekizgen planlıdır. Klasik Osmanlı Mimarisi örneğini yansıtan türbede alt sıra pencereler yuvarlak kemer alınlıklı dikdörtgen mermer söveli demir parmaklıklıdır. Üst sıra pencereler ise sivri kemer içinde alçı şebekelidir. Türbe cephelerinde iç içe geçmiş dikdörtgen silmeler yapıda hareketlilik gösterir. Yine benzer şeklide yapının saçak kısmında silmeler, türbeyi çepeçevre kuşatır. Üç bölümlü pencereli revak sonradan eklenme olup yanlarında nişlere sahiptir. Türbe  kapı kemerinin üzerinde Besmele yazılı olup Türbe içerisindeki kalem işleri barok üslupta 18 ve 19 Yüzyıl’a aittir. Madalyonlar içerisinde Esma-ül Hüsna’ya yer verilmiştir. Türbede sadece Sultan II. Bayazıt’ın sandukası vardır.

Ziyaret Nedeni: Türbe genellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Taylan Köken

---

[1] Türbe hakkındaki teknik bilgiler, www.fatih.gov.tr adresinden aktarılmıştır. Erişim Tarihi: 20 Ekim 2025. Türbe fotoğrafları Taylan Köken tarafından 29 Eylül 2002 tarihinde çekilmiştir.

Bağdatlı Sultan Türbesi / MANİSA / KULA – Encekler Mahallesi

Türbenin Yeri: Bağdatlı Sultan Türbesi, Manisa İli, Kula İlçesi, Encekler Mahallesindedir.

 

Bağdatlı Sultan Türbesi

Bağdatlı Sultan Kimdir: Alevi Köyü olan Encekler, Yörük/Türkmen Boyalarından olan Enceklü aşiretinin kurmuş olduğu bir köydür. Pirleri olan Horasan ereni Bağdatlı Sultan hakkında herhangi bir bilgi yoktur. Her yıl düzenli olarak ekim ayının üçüncü haftası Bağdatlı Sultan Şenlikleri düzenlenmektedir. Bu tarih peygamber efendimiz Hz. Muhammed tarafından Hz. Ali’ye vekalet verildiği tarih olduğu söylenmektedir.

Bağdatlı Sultan Türbesi

Türbenin Durumu: Mimari bir özelliği olmayan üstü kapalı betonarme bir türbedir. Türbe içinde betonarmeden yapılmış Bağdatlı Sultan’a ait sanduka bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle adına düzenlenen şenliklerde ziyaret edilmektedir. Hayır duası ve değişik dilekler için de ziyaret edilmektedir.

Kaynak: www.tr.wikipedia.org (Encekler Köyü maddesi) / www.milliyet.com.tr (Şenlik hakkında haber)

Taylan Köken

Bakacak Sultan Türbesi / MANİSA / KULA

Türbenin Yeri: Bakacak Sultan Türbesi, Manisa İli, Kula İlçesinin güneyinde Bakacak Caddesi üzerindedir.

Bakacak Sultan Kimdir: Selver Sultan olarak da anılan bir kadına ait türbedir. Hakkında herhangi bir bilgi bulunmaktadır. Selver adının “lider, önder kişi” anlamına geldiğini belirtelim. Bakacak adının ise tıpkı Nasip Baba gibi, türbeye gelenlerin dileklerinin yerine gelmesiyle takıldığını düşünmekteyiz.

Türbenin Durumu: Mimari bir özelliği olmayan üstü kapalı betonarme bir türbedir.

Ziyaret Nedeni: Bölgede gözlemlenen ziyaretlerin bu köyde de uygulandığını düşünmekteyiz.

Kaynak: Abdulhalim Durma – Evliyalar Şehri Manisa – Yenigün Matbaası -2013.

Taylan Köken

Akşebe Sultan Türbesi / ANTALYA / ALANYA – Kale Mahallesi

Türbenin Yeri: Akşebe Sultan Türbesi, Antalya İli, Alanya İlçesi, Kale Mahallesinde yani Alanya Kalesinde Süleymaniye Camisinin 100m kuzeybatısında yer alır.

Akşebe Sultan Mescidi ve Türbesi

Akşebe Sultan Planı

Akşebe Sultan Kimdir: Selçuklular Döneminde kaleyi fetheden komutandır. Hakkında başka bir bilgi yoktur. 

Türbenin Durumu: Türbe ve Cami bitişiktir. Kesme taştan ve tuğladan inşa edilmiştir. Mescid girişinde bulunan kitabeye göre Alaaddin Keykubat Döneminde 1230 yılında Akşebe Sultan tarafından yaptırılmıştır. Türbe içinde dört sanduka bulunmaktadır, fakat kimlere ait olduğu bilinmemektedir. Akşebe Sultanın çini kaplı sandukasının çalındığı söylenmektedir. Mescidden ayrı olarak üst bölümü yıkılmış bir minare de mevcuttur.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle fıtık rahatsızlığından muzdarip olanlar tarafından ziyaret edilmektedir. Ziyarete gelen bayanlar tavuk, erkekler ise horoz keserek dileklerinin olmasını bekler. Akşebe Sultan Cuma günleri haricinde haftanın her günü ziyaret edilir. Özellikle de Çarşamba günleri gelinmektedir. Cuma günü ise Evliyanın namaza gittiği düşünülmekte, bu yüzden ziyaret edilmemektedir.

Kaynak: Metin Türktaş –Alanya ve Köylerindeki Türbe Yatır ve Adak Yerleri -1997

Taylan Köken 

Hacı Bayram-ı Veli Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Hacı Bayram Mahallesi

Türbenin Yeri: Hacı Bayram-ı Veli Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Hacı Bayram Mahallesi, Hacı Bayram Caddesinde bulunan Hacı Bayram Camisine bitişiktir.

Hacı Bayram-ı Veli Türbesi

Hacı Bayram-ı Veli Kimdir: Öncelikle bu büyük ulu kişileri tanıtmak, onların kim olduğu konusunda kelam etmek bizim harcımız değildir. Haklarında yüzlerce araştırma yapılmış, kitaplar yayınlanmış bu kişiler hakkında verebileceğimiz bilgiler, her yerde bulabileceğiniz, rahatça ulaşabileceğiniz ansiklopedik bilgiler olacaktır. Kaynakça bölümünde yayınlamış olduğumuz iki kitap temel referans noktalarıdır. Daha detaylı bilgi almak isteyen, konuyu daha derinlemesine ve ayrıntılarıyla çalışmak isteyenlere bu kitapları tavsiye edebiliriz. Bu kitaplar dahi Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini tanımamız için ancak bir önsöz olacaktır…

Ankara’nın Solfasol Köyünde doğmuştur. Doğum tarihi kaynaklarda 1350-56 yılları arasında gösterilmektedir. Kesin tarih bilinmemektedir. Asıl adı Numan’dır. Babası Koyunlucalı Ahmet veya Koyunluca Ahmed, annesi Fatma Hanım’dır. Abdal Murad ve Safiyüddin adlı kendisinden küçük iki erkek kardeşi vardır. Babasının çiftçilikle uğraştığı veya hayvancılık yaptığı düşünülmektedir.

Hacı Bayram-ı Veli’nin eğitime çocukluk yıllarında başlamıştır. İlk eğitimi Yayık Sokakta metfun olan Şey İzzettin tarafından verildiği söylenmektedir. Fakat bu bilgi aradaki 50 yıllık farktan dolayı muhtemelen yanlıştır. Medrese eğitim alan Hacı Bayram-ı Veli gençlik yıllarında Tefsir, Fıkıh, Hadis, Matematik, Felsefe, Arapça, Farsça Edebiyat gibi çeşitli dersleri okumuştur.

Hacı Bayram-ı Veli öğrencilik hayatından sonra Ankara’da Melike Hatun isimli bir hayırseverin yaptırdığı Kara Medrese’de müderrislik yapmıştır. Hacı Bayram-ı Veli zamanın ünlü din bilgini olan Şeyh Hamid-i Veli (Somucu Baba) tarafından Kayseri’ye davet edilir. Bir Halveti şeyhi olan Somuncu Baba ile karşılaşması ilk defa bir  kurban bayramı günü olduğu için şeyh kendisine Bayram adını verir. Bugünden sonra Numan ismi yerine Bayram ismini kullanır. Bu ziyaret esnasında Somuncu, Baba Hacı Bayram-ı Veli’ye zahir ilminin ve batın ilminin derecelerini ve geleceğini  manevi yolla kendisine göstererek, ikisi arasında bir seçim yapmasını söyler ve kendisini tasavvuf yoluna girmeye, bu yolda  öğrencisi  olmaya davet eder. Hacı Bayram-ı Veli bu daveti kabul eder ve  tasavvuf eğitimine Şeyh Hamid-i Veli yanında başlar.

Kesin tarih bilinmese de Şeyhi ile birlikte 1394 yıllarında Bursa’ya geçerler. Bursa’da Çelebi Sultan Mehmet (Yeşil) Medrese’de müderrislik yapar. Yine Şeyhi ile birlikte 1400 yıllarında Bursa’dan ayrılıp Şam, Mekke ve Medine’ye hac yolculuğuna çıkarlar. 1412 yıllarında döndüklerinde Şeyh Hamid-i Veli yaşlı ve yorgundur. 1412 yılında Akasaray’da vefat eder. Hacı Bayram-ı Veli Ankara’ya döner. Artık kendi adıyla anılan Bayramilik Tarikatının şeyhidir. Ankara’nın merkezinde Ogust (Augustus) Tapınağının yanında 1415 yılında Tekkesini kurar.

Tekkenin ilk imamı ileride damadı olacak olan Eşrefoğlu Rumi’dir. Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerinin Hocalığı, bilgisiyle Bayramilik Tarikatı hızla yayılacaktır. Alimlerin büyüklerinden olan Akşemsettin Hazretleri de gelip öğrencisi olacaktır. Bayramiliğin ilerlemesi Osmanlı’da tedirginlik yaratır. Yakın zamanda Şeyh Bedreddin olayından ağzı yanan Osmanlı bu tür ilerlemelere kuşkuyla bakacaktır. Sultan II. Murad Han tahta çıkınca, 1421 yılında Hacı Bayram-ı Veli’yi Edirne’ye çağırır. Öğrencisi Akşemsettin’le birlikte Edirne’ye geçen Hacı Bayram-ı Veli burada padişahı ve yanındakileri etkilemeyi başarır. İhbarın ve dedikoduların boş olduğu anlaşılır. Birkaç kez daha Edirne’ye geçen Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri geride halife olarak Akşemseddin ve Bıçakçı Ömer’i bırakarak 1430 yılında Ankara’da vefat eder.

Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerinin üç kız ve beş erkek çocuğu olduğunu biliyoruz. Kızlarından sadece Eşrefoğlu Rumi ile evlenen Hayrunisa’nın ismi bilinmektedir. Oğullarının adları sırasıyla Şeyh Ahmet Baba, Ethem Baba, Baba Sultan, İbrahim ve Ali’dir.

Bilenen halifeleri şöyledir: Selahaddin Bolevi, Seyyid Abdülkadir İsfahani, Bursalı Şeyh Ömer Dede, Şeyh Lütfullah Efendi, Molla Zeyrek, Şeyh Baba Nahhasi Ankaravi, Şair Şeyhi, Akbıyık Meczup Sultan, İnce Bedreddin, Kızılca Bedreddin, Kemal Halveti, Şeyh Elvan-ı Kirazi, Akşemseddin Hazretleri, Eşrefoğlu Rumi, Yazıcızade Muhammed Efendi, Ahmet Bican, Şeyh Yusuf Hakiki Baba, Şeyh Muslihiddin Halife, Şeyh Ahmed Baba, Bardaklı Baba ve Şeyh İsa Dede'dir.

Hacı Bayram-ı Veli Türbesi

Hacı Bayram-ı Veli Türbesinin Tavanı

Hacı Bayram-ı Veli'nin Sandukası

Türbenin Durumu: Kare planlı, kubbeli yapılan türbe, 1429/1430 yıllarında inşa edilmiştir. Çatı kurşun kaplamadır. Türbe Hacı Bayram Camisinin mihrap duvarına bitişik inşa edilmiştir. Türbe yığma ve düz taştan, kiremitten inşa edilmiştir. Türbe içinde Hacı Bayram-ı Veli’ye ait sandukayla birlikte dokuz sanduka daha bulunmaktadır. İkisi oğulları Ethem Baba ve Şeyh Ahmet Baba’ya aittir.   

Cami ve türbe Koruma Kurulu Kararıyla 1972 yılında, Hacı Bayram-ı Veli’nin Solfasol Köyünde bulunan doğduğu ve öldüğü ev 1996 yılında, Annesinin türbesi ise 2007 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiş ve korumaya alınmıştır.

Ziyaret Nedeni: Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri öncelikle hayır duası için ziyaret edilmektedir. Ayrıca değişik dilekler için de ziyaret edenler vardır.

        

Kaynakça: Doç. Dr. Ethem Cebecioğlu –Hacı Bayram Veli ve Tasavvuf Anlayışı –Muradiye Kültür Vakfı Yayınları -1994 / Abdülkerim Erdoğan –Ankara’nın Menavi Mimarı Hacı Bayram-ı Veli –Ankara BŞB. Yayınları -2011 / www.hacibayramiveli.com / www.enventer.gov.tr

Taylan Köken 

Hacı Tuğrul Baba Türbesi / ANKARA / POLATLI / Gedikli Köyü

Türbenin Yeri: Hacı Tuğrul Baba Türbesi, Ankara İli Polatlı İlçesi, Gedikli Köyü arazisi içindedir. Türbe Hacıtğrul Köyünün 3km kuzeyinde, Gedikli Köyünün 4,2 km kuzeybatısında yer almaktadır.

Hacı Tuğrul Baba Türbesi (Eski Hali)

Hacı Tuğrul Baba Türbesi (Yeni Hali)

Hacı Tuğrul Baba Kimdir: Hacı Tuğrul Baba Türkmen Babasıdır. Yörede Doğrul Baba olarak da anılmaktadır. Türbesi yanında zaviye ve imaret kalıntıları bulunmaktadır. Türbe üzerinde okunan kitabeye göre Tuğrul Baba Türbesi Ekim 1391 yılında evladından Şeyh Paşa tarafından yaptırılmıştır. Şeyh Paşa’nın babası alim bir zat olup adı Ahmed Paşa’dır ve 1340 yılında Sultan Orhan Gazi’nin veziri olmuştur.

Sincan, Bacı köyünde türbesi bulunan Fatma Bacı (Bacım Sultan) Hacı Tuğrul Baba’nın torunudur.     

Türbenin Durumu: Türbe Selçuklu Dönemi tarzına sahip bir kümbet biçimindedir. Türbe kitabesinde Arapça şu ifade yazılıdır. “Tesaddî bi i’mâretiha şemrâh-ı şecerat’il-fakir Şeyh Paşa bin Ahmed Paşa bin Mahmûd Seydi bin Hacî Tuğrul Bâbâ nûrullah kabreh. Fî evâsıt-ı receb’il-mücerreb lisene selase ve tis’în ve seb’a mietin ve’l-hamdü lillâhi vahdeh (20 Recep 793 / 9 Ekim 1391)”

Türbe gözlerden uzak bir konumda olduğundan, defineciler tarafından ağır tahribata uğratılmıştır.

Türbe değerli insan Abdülkerim Erdoğan’ın da yardımlarıyla, vakıflar tarafından 2009 yılından sonra restore edilmiştir.

Kaynakça: www.ankarasevdam.net  / www.panoramio.com

Taylan Köken

Gelin Türbesi / ANKARA / NALLIHAN / Kulu Köyü

Türbenin Yeri: Gelin Türbesi, Ankara İli Nallıhan İlçesi, Kulu Köyü camisinin bahçesindedir.

Kulu Kimdir: Gelin Türbesinde kimin medfun olduğu kesin olarak bilinmiyor. Tekke Köyünde medfun olan Bacım Sultan’ın kardeşi olduğu rivayet edilmektedir. 

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.

Ziyaret Nedeni: Kulu Türbesi değişik dilekler için ziyaret edilmektedir.   

Kaynakça: www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken

Bacım Sultan Türbesi / ANKARA / NALLIHAN / Tekke Köyü

Türbenin Yeri: Bacım Sultan Türbesi, Ankara İli Nallıhan İlçesi, Tekke Köyündedir.

Tekke Köyü ve Türbe

Bacım Sultan Türbesi

Bacım Sultan Türbesi

Bacım Sultan Kimdir: Bacım Sultan, Nallıhan Emremsultan Köyünde türbesi bulunan Emrem Sultan veya Taptuk Emre’nin kızıdır. Köye gelenlerin karınları doyurulduğundan burası Tekke Köyü olarak anılır olmuştur. Bölgenin en önemli ziyaret yerlerindendir.  

Türbenin Durumu: Türbe üç bölümden oluşmaktadır. Tek çatı altında üç ayrı oda bulunmaktadır. Kapıdan girince hizmetçi odasında 4 sanduka vardır. En sağdaki oda 3 erkeğin sandukası vardır. Ortadaki odada Bacım Sultan’ın sandukasıyla beraber iki sanduka daha vardır. Türbede toplam 10 kişi medfundur.      

Bacım Sultan Sandukaları

Türbedeki Tokmaklar

Ziyaret Nedeni: Bacım Sultan ziyaretine özellikle aşk ve sevda derdinden aklını yitirenler, çocuk sahibi olmak isteyenler getirilmektedir. Hastalar türbede bırakılır, kuyu suyundan içirilip, bu suyla yıkanılarak şifa aranmaktadır. Daha azgın olanlar tokmaklarla sıvanmakta ve türbede bağlanarak daha uzun bırakılmaktadır. Eskiden köye Hıristiyan hastalar da gelmekteymiş.

Çocuğu olmayan ziyaretçi ise, türbenin içinde yedi defa dolanıyor. Yedi defa dolandıktan, bu dönmeyi tamamladıktan sonra, kadınlar, türbe odasında bulunan Bacım Sultan'ın baş kısmını öpüyorlar. Sonra seccade iki rekât namaz kılıyorlar, (Müslümanlar). Erkekler, kadınların gömülü bulunduğu tarafa girmiyorlar. Erkekler erkeği, kadınlar kadına ziyaret ediyor, murat ve adakta bulunuyorlar.

Hasta iyileştiği taktirde adak kurbanının muhakkak kesilmesi gerekmektedir. Köyde burada vefat eden akıl hastalarının defnedildiği mezarlık bulunmaktadır.

Sayın Mesut Şener’in sitesinden başka bir uygulama şeklini buraya aynen aktarıyoruz:

"Getirilen deli ayaklarından prangalanır, yaklaşık bir hafta böyle bekletilir, bir günde yani 24 saatte sadece sabahtan sabaha hoca tarafından el kadar (100gr) ekmek verilir, gülerse daha iyi olmadığı, ağlarsa (ağlarken gözünden yaş gelip gelmediğine bakılır) iyi olduğu düşünülürdü. Eskiden yılda 100 adak kurbanı kesilirken son yıllarda bu sayı ellinin altına düşmüştür."

Bacım Sultan Kuyusu

Menkıbeler: 1-) Bacım Sultan Türbesinin 200m aşağısında suyu tuzlu bir kuyu vardır. Bu kuyuya Bacım Sultan Kuyusu veya Bacım Sultan Hamur Kuyusu denmektedir. Hikâyesi şöyledir: Bacım Sultan hamur yoğururken "Baban geliyor" demişler. O'da sevinçle fırlayıp, tarlalara doğru koşmuş. Elinin hamurlu olduğunu görünce babasına karşı saygısızlık olacağından ürpererek, birden toprağa diz çökmüş, Allaha yalvarmış. Toprağa eğilip: "Çık ya mübarek" demiş, oradan hemen su çıkmış, Bacım Sultan da ellerini bu suyla yıkamış…

2-) 1939-1940 yılında, oraya Başçavuş ve maiyetinin atlarla geldikleri, hem türbeyi tahrip ettikleri, hem de eşyaları alıp Nallıhan'a satmaya götürdükleri anlatılmaktadır.

“Başçavuş türbe mahallinde ve bir de türbeye ve yatanlara ağır hakarette bulunuyor. Başçavuş türbeden dönüşte atından yuvarlanıyor. Atı derhal ölüyor, kendisi yaralı olarak evine dönebiliyor. Eve dönüşünde karısını çıldırmış buluyor. Karısını ve kendisini tedavi ettirmek üzere alelacele İstanbul'a gidiyor. Bir daha da Nallıhan'a gelmiyor. Başçavuşun dine, imana söverek balta ile türbenin ahşap kısmını kırmış, 12 hayvana türbe eşyaları sarılıp yüklenerek Nallıhan'a getirilmiş, çok ucuz fiyatla, örtü, seccade, kilim, halı, şamdanlık v.s. birçok eşyaların alenen satılığa çıkarılmış, hiç kimsenin almamış, eşyalar öylece yığılı kalmış, fakat din cephesi çok zayıf birisi almış, halkın bu yüzden adama Gavur lakabını taktığı söylenmektedir.

Bu tecavüzü müteakip bazı ormancıların da türbe ile eğlenip sataştığını, oradan ayrılır ayrılmaz, ormandan hücum eden bir domuz tarafından bunun karnının parçalandığını, bu yaka üzerine ormancıların, değil türbeye Tekke Köylülere bile dokunmayacaklarına dair tövbe ettikleri anlatılmaktadır.”

Kaynakça: www.mesutsener.com.tr / Prof. Dr. Hikmet Tanyu –Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri –Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları -1967 / www.yoldakiizler.com (Sayın Fatih Yıldız’a resimler için teşekkür ederim.)

Taylan Köken

Oruç Gazi Sultan Türbesi / ANKARA / KIZILCAHAMAM / Taşlıca Mahallesi

Türbenin Yeri: Oruç Gazi Sultan Türbesi, Ankara İli Kızılcahamam İlçesi, Taşlıca (Köyü) Mahallesi girişinde bir mezarlığın içindedir.

Oruç Gazi Sultan Türbesi

Oruç Gazi Sultan Sandukaları

Oruç Gazi Kimdir: Bölgeye gelen Selçuklu Döneminde annesi Kırımızı Ebe ile birlikte gelip bölgeye yerleşen Gazi Dervişlerdendir. Annesinin kerametiyle Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat köyün topraklarını Oruç Gazi’ye ve onun soyuna fermanla yurt vermiştir.

Oruç Gazi Dede olarak da anılan derviş hakkında başka bir bilgimiz yoktur. 

Türbenin Durumu: Türbe 2001 yılında Selçuklu tarzında inşa edilmiştir. Türbe içinde ve etrafında yine eski devirlerden kalan mezarlar bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Oruç Gazi Dede’yi askere giden gençler hayır duası için ziyaret etmektedir. Askerde haber alınamayanlar için yine Türbe ziyaret edilirmiş. Oruç Gazi Dede Kuduz Hastalığa şifa olmaktadır.

Menkıbeler: 1-) Oruç Gazi Dede’nin davul sesinden hoşlanmadığı rivayet edilir. Bu yüzden türbe yakında eren rahasız olmasın diye davul çalınmaz.  

Kaynakça: www.taslicakoyudernegi.com / Neziha Araz –Anadolu Evliyaları -1975

Taylan Köken

Gelin Kayası Ziyareti / ANKARA / KIZILCAHAMAM / Taşlıca Mahallesi

Ziyaretin Yeri: Gelin Kayası Ziyareti, Ankara İli Kızılcahamam İlçesi, Taşlıca (Köyü) Mahallesi güneyindeki taşlık tepe üzerindedir.

Gelin Kayası

Gelin Kayası Nedir: Ziyaretin üç tip öyküsü vardır. İki öyküde de gelinin adı Nigar olduğundan bu kalıklara Nigar Kayalıkları da denmektedir.

Birinci hikayede Türk kızı Nigarı bir Rum zorla kendine gelin yapar. Bir de nispet olsun diye Oruç Gazi Sultan Türbesinin yanından geçerken davullarla gürültü çıkarınca gelin alayı Nigar’la birlikte taşa döner.

İkinci anlatıyı kaynağımızdan aynen aktarıyorum:

“Nigâr, köyün en güzel kızlarından biridir ve dokuz kardeşin en büyüğü olduğu için ev, tarla, bağ ve bahçe işlerinin tamamı onun üzerindedir. Bir gün köyün kızlarıyla birlikte tarlaya giderken karşıdan bir atlının geldiğini gören Nigâr, bu delikanlıya âşık olur. İlerleyen zamanlarda bu genç, yeniden Nigâr’ın karşısına çıkar ve onu sevdiğini, evlenmek istediğini söyler. Nigâr ise, ailesinin yabancıya kız vermeyeceğinden emindir. Bunun üzerine genç adam, ailesini köyün muhtarı ile Nigâr’ın evine yollar; fakat yine de sonuç değişmez ve gençler birbirlerine kavuşamazlar. Buna rağmen, köyün çöpçatan teyzesi, sonunda Nigâr’ın babasını ikna eder ve törelerine göre de istediği başlığı vereceğini söyler. Düğün hazırlıkları yapılır ve gelin alayı davul, zurna çalarak eğlenmeye başlar. Ne var ki düğünlerde davul çalmamak, eski ulemanın aşırı eğlenceye kaçılmaması için koyduğu bir kuraldır. Tepe yamacına gelen düğün alayı, bu kuralı çiğner ve o anda şimşekler çakmaya, rüzgâr hızlı bir şekilde esmeye başlar. Sonuç olarak herkes taş kesilir, zavallı delikanlının âkıbeti ise belli değildir.”

Üçüncü versiyon anlatımı köyün sitesinden aktarıyorum:

“Asırlar önce, yukarı köylerden davul zurna çalarak gelen bir gelin alayı, köyümüze gelince gaipten bir ses:  ‘Çalma!’ diye seslenir. Buna aldırmayan çalgıcılar çalmaya devam edince ses üç kere tekrarlanır. Çalgı gene durmayınca bütün gelin alayı aniden taş olur. Adet üzere gelinin cebine konan elma da bu sırada yere düşmüş ve orada bir elma ağacı büyümüş. Bu elma ağacının 1960’lı yıllara kadar kaldığı ve o yıllarda köyden birisi tarafından kesildiği söyleniyor. Anlatıldığına göre Gelin Kaya’nın arka tarafında üç tane sacayağı varmış. Zamanla bunlardan biri kırılmış, diğer ikisi de halen durmaktadır.”

Ziyaretin Durumu: Ziyaret 1991 yılı tarihinde Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Arkeolojik SİT Alanı olar tescillenmiştir.  

Kaynakça: M. Öcal Oğuz –Petek Ersoy / Yaşayan Taş Kesilme Efsaneleri Mekanlar ve Anlatılar-2006 / www.taslicakoyudernegi.com    

Taylan Köken

Sırıklı Dede Türbesi / ANKARA / KIZILCAHAMAM / Aşağıhüyük Mahallesi

Türbenin Yeri: Sırıklı Dede Türbesi, Kızılcahamam İlçesi, Aşağıhüyük (Köyü) Mahallesi Horozoğlu Deresinin üstünde bulunan düzlükte, Türbe Mevkiindedir.

Sırıklı Dede Kimdir: Anlatılan rivayetlere göre bölgeye İslâm’ı yaymak için üç büyük evliya gelir. İncik Sultan (Yılanlı Dede) Gümele Köyüne, Şeyh Ali Semerkandi Hazretleri Çamlıdere’ye (Eski Şıhlar’a), Sırıklı Dede de Aşağıhüyük Köyüne yerleşir. Türbe yanında medfun diğer zatın mezarıysa Gaykı Dede’ye aittir.

Osmanlı Döneminde Aşağıhüyük Köyünde bulunan medresede nice alim yetişmiştir. Bu alimler İznik ve Bursa yöresinde görev almış hocalardır. Bu büyük medresede 400’e yakın öğrenci barınmaktaymış. Köyde medfun olan zatların bu medresenin kurucusu veya burada görevli hocalar olduğunu düşünmekteyiz.   

Türbenin Durumu: Türbelerin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.  

Kaynakça: www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken

Cimcime Sultan Türbesi / ANKARA / HAYMANA / Merkez

Türbenin Yeri: Cimcime Sultan Türbesi, Ankara İli Haymana İlçesi merkezindedir.

Cimcime Sultan Türbesi

Cimcime Sultan Türbesi

Cimcime Sultan Kimdir: Cimcime “Çimmek, Yunmak”tan yıkanmak anlamındadır. Sevimli küçük kızlara da Cimcime denilmektedir.

Evlatları olmayan bir aile tarafından saraydan alınarak büyütülen bir kız çocuğudur. Ailenin daha sonra bir kız çocuğu daha olur. Cimcime Sultan’ı kıskanan öz çocuk annesiyle birlik olup Cimcime Sultan’ı evden uzaklaştırır. Muhtemelen bu duruma sıkılan Cimcime Sultan’ın vücudunda yaralar, siğiller çıkmaya başlar. Haymana Kaplıcalarının olduğu yere gelip sıcak sularda hızla iyileşen Cimcime Sultan artık burada yaşamaya karar vermiştir. Etrafına da bu kaplıcaların faydalarını anlatmış ve burayı tanıtmış. Ölünce de buraya yakın gömülmek istemiştir.     

Türbenin Durumu: Türbe ilçe merkezinde üstü açık sanduka biçiminde bir mezardır. Türbe restore edilip üzeri bir çatıyla örtülmüştür.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle hayır duası için ve değişik rahatsızlıklarına şifa bulmak isteyenler tarafından ziyaret edilmektedir. Dilek adayanlar dileğinin olması için türbe üstüne mendillerini bırakır, mendil sabah kadar düşmezse dileklerinin olacağına inanılır.

Kaynakça: www.haymana.bel.tr / Halil İbrahim Bıçak –Tarih İçinde Haymana -1986

Taylan Köken 

Şah Kalender Veli Türbesi / ANKARA / ÇUBUK – Sele Köyü

Türbenin Yeri: Şah Kalender Veli Türbesi, Ankara İli, Çubuk İlçesi, Sele Köyü girişindedir.  

Kalender Veli Türbesi

Kalender Veli Türbesi

Kalender Veli Kimdir: Çubuk bölgesindeki en önemli Alevi Köyü Sele Köyüdür. Babası Siyami Dede olarak anılan veli, Sele Köyünü 1210 yılında Balkanlar üzerinden (Sele Köyü Sitesi) ve/veya Horasan’dan (diğer kaynaklar) gelerek bu köyü oğlu Kalender Veli ile birlikte kurmuştur. Kalender Veli Anadolu’da doğduğundan Rum Ereni olarak anılmaktadır.

Kalender Veli, Şah Kalender Veli, Kalender Veli Sultan veya Seyyid Kalender Veli adlarıyla anılmaktadır.

Kalender Veli Beypazarı Karaşar Bölgesinden Yağdanı Sultan’ın kızıyla evlenir ve üç erkek bir kız çocuğu dünyaya getirir. Büyük oğlu Akyurt ilçesi Cücük köyünde medfun Hamdi Sultan Dede’dir. İkinci oğlu Abdulkadir Kalender Veli ile birlikte aynı türbede yatmaktadır. Üçüncü oğlu Ali (Mustafa) Kelander Veli Türbesinin dışında bir çam ağacının altında medfundur. Kızı Zeynep Hatun ise Hamdi Sultan ile birlikte aynı türbede yatmaktadır.    

Kalender Veli Türbesi

Kalender Veli ve Oğlunun Sandukası

Türbenin Durumu: Şah Kalender Veli ölümünün 18. yılında 1362’de türbesine Aktepe’den geyiklerin getirdiği taşlar kullanılarak yapılmaya başlanmış, 1364 yılında tamamlanmıştır.

Türbe 1994 yılında Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Ziyaret Nedeni: Türbeler değişik dilekler ve ihtiyaçlar için ziyaret edilmekle beraber asıl ziyaret Akıl Hastalıklarından muzdarip olanlar türbeye getirilmektedir. Çocuğu olmayanlar da türbeyi ziyaret ederler. Adakları yerine gelenler kurban keserler.

Kalender Veli her yıl düzenli olarak yapılan şenliklerle anılmaktadır.

Kaynakça: www.selkoyu.com / www.tr.wikipedia.org / www.gazi.edu.tr (Çubuk Yöresi Alevi Köyleri -Doç.Dr. İbrahim Arslanoğlu) / www.envanter.gov.tr  

Taylan Köken

Siyami Dede Türbesi / ANKARA / ÇUBUK – Sele Köyü

Türbenin Yeri: Siyami Dede Türbesi, Ankara İli, Çubuk İlçesi, Sele Köyüne yakın bir dere kenarındaki küçük bir tepe üzerindedir.  

Siyami Dede Kimdir: Çubuk bölgesindeki en önemli Alevi Köyü Sele Köyüdür. Kısaca Siyami Dede olarak anılan veli, Sele Köyünü 1210 yılında Balkanlar üzerinden (Sele Köyü Sitesi) ve/veya Horasan’dan (diğer kaynaklar) gelerek bu köyü oğlu Kalender Veli ile birlikte kurmuştur. Siyami Dede Seyit Siyami Fakı veya Siyami Sultan adlarıyla da anılmaktadır.

Siyami Dede İmam Bakır’ın 3. oğlunun neslindendir. Bölgeye İslamiyet’i yaymak için gelmiş ve buraya yerleşmiştir. Hacı Bektaş-ı Veli Hazretlerinin “Ahret Sultan’ı” olan Siyami Dede dünyanın malına mülküne değer vermeden gayet mütevazi bir yaşam sürmüştür.   

Türbenin Durumu: Seyit Siyami Dede türbesi etrafı taşlarla çevrili, başında bir ağaç bulunan açık bir mezardır. Birkaç kez türbe yapılmasına rağmen bu türbeleri üzerinde tutmamıştır.

Ziyaret Nedeni: Türbeler değişik dilekler ve ihtiyaçlar için ziyaret edilmekle beraber asıl ziyaret Akıl Hastalıklarından muzdarip olanlar türbeye getirilmektedir. Çocuğu olmayanlar da türbeyi ziyaret ederler. Adakları yerine gelenler kurban keserler.

Kaynakça: www.selkoyu.com / www.tr.wikipedia.org / www.gazi.edu.tr (Çubuk Yöresi Alevi Köyleri -Doç.Dr. İbrahim Arslanoğlu) / www.facebook.com ( Şah Kalender Veli Türbesi Grubu)

Taylan Köken 

Seccade Sultan Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Necatibey Mahallesi

Türbenin Yeri: Seccade Sultan Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Necatibey Mahallesi, Tabakhane Sokaktadır.

Seccade Sultan Kimdir: Değerli araştırmacı Abdülkerim Erdoğan’ın bir makalesinden varlığını örendiğimiz Seccade Sultan’ın mezarı Altındağ Ucuz Halk Pazarının yakındaki tarihi bir mezarlığın içindedir. Halk arasında Seccade Sultan olarak anılan zatın gerçek ismi Emir Nureddin olup, Anadolu Selçuklularında görev almış bir devlet adamıdır. Kabristanda bulunan mezar taşlarına göre burada Fazlullah bin Nusreddin, Nasreddin bin Necib, Kıyamüddin bin Takıyyüddin Mehmed ve Emir Nureddin’in kızı Fatma Hatun medfundur. Günümüzde kabristandan geriye sadece ismi okunamayan bir mezar kalmıştır ve halk bu mezarı Seccade Sultan olarak anmaktadır. 

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.

Kaynakça: www.ankarasevdam.net (Abdülkerim Erdoğan)

Taylan Köken 

Karyağdı Sultan Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Anafartalar Mahallesi

Türbenin Yeri: Tezveren Sultan Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Anafartalar Mahallesi, Doğan Sokaktadır.

Karyağdı Sultan Türbesi

Karyağdı Sultan Sandukası

Karyağdı Sultan Kimdir: Karyağdı Sultan kadın evliyalarımızdandır. Hangi devirde yaşadığı konusunda herhangi bir bilgi yoktur. Karyağdı Hatun evlenip çocuk için hamile kalınca yaz günü kar yemek istemiş ve lapa lapa kar yağmış. Bu kardan yeyince orada vefat etmiştir.  

Türbenin Durumu: Türbe kümbet biçiminde olup, içinde sadece Karyağdı Sultanın sandukası vardır. Türbe yığma taş ve tuğladan inşa edilmiştir. Çatısı kubbe şeklinde olup, kurşun malzemeyle kaplıdır. Türbe 1577-78 yıllarında yapılmış, Osmanlı Türbesidir. Koruma Kurulu kararıyla 1972 yılında Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle genç kızlar ve evlenmek isteyen kadınlar tarafından kısmet açılması için ziyaret edilmektedir. Adak adanmaktadır.

   

Kaynakça: www.ankararehberi.com / www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Tezveren Sultan Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Anafartalar Mahallesi

Türbenin Yeri: Tezveren Sultan Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Anafartalar Mahallesi, Talatpaşa Bulvarında yol üstünde Altındağ Belediye binasının karşısındadır.

Tezveren Sultan Kimdir: Tezveren Sultan kadın evliyalarımızdan olup, mezarı yol çalışmaları sırasında bulunmuştur. Hangi devirde yaşadığı konusunda herhangi bir bilgi yoktur.  

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle genç kızlar ve evlenmek isteyen kadınlar tarafından kısmet açılması için ziyaret edilmektedir.  

   

Kaynakça: www.eksisozluk.com  

Taylan Köken

Melike Sultan Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Anafartalar Mahallesi

Türbenin Yeri: Melike Sultan Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Anafartalar Mahallesi, Pala Sokakta, Eynebey Hamamının arkasındadır.

Melike Sultan Türbesi

Melike Sultan: Melike Hatun, Melek Hatun, Mülkiye Hatun, Meleki Hatun adlarıyla da nam salmış önemli bir hayırsever kadınımızdır. Dönemin en önemli eğitim kurumu olan Kara Medrese’yi yaptırmıştır. Bu kurumda Hacı Bayram-ı Veli hazretleri derslerini verirmiş. 1530’lu yıllarda Ankara’da geliri en yüksek olan medresedir. Melike Sultan daha sonra medrese vakıf gelirlerini Hacı Bayram soyundan gelenlere vakfetmiştir. Yine vakıf geliri için Eyne Bey ile ortak Eynebey Hamamını yaptırmıştır. Hamam bugün halen çalışmaktadır.

Türbenin Durumu: Türbe hamamın arkasında sokak arasında kalmış, demir kafesle çevrili bakıma muhtaç üstü açık bir türbedir. Mezar başında devşirme antik bir sütun mezartaşı olarak kullanılmıştır.

   

Kaynakça: www.ankarasevdam.net / www.panoramio.com

Taylan Köken

Tacettin Sultan Türbesi / ANKARA / ALTINDAĞ – Hacettepe Mahallesi

Türbenin Yeri: Tacettin Sultan Türbesi, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Hacettepe Mahallesi, Mehmet Akif Ersoy Sokakta bulunan külliyenin içindedir.

Tacettin Sultan Cami Haziresi

Tacettin Sultan Sandukası-Eski

Tacettin Sultan Sandukası-Yeni

Tacettin Sultan Kimdir: Şeyh Taceddin-i Veli olarak da anılan gerçek adı Taceddin İbrahim’dir. Halk arasında Tacettin Sultan olarak anılmaktadır. Genç yaşta Anadolu’ya gelip Üftade Dergahına katılır. Kısa zamanda burada sivrilir ve İstanbul medreselerinde ve özellikle Aziz Mahmud Hüdai Dergahında eğitimini tamamlar. Eğitimini tamamlayınca Ankara’ya gelir. Önce Karalar Köyünde ardından şimdiki dergaha gelerek burada irşada devam etmiştir. Bir külliye gibi düşünebileceğimiz Celvetiye Tarikatına mensup olan Tacettin Dergahı, Cami, Türbe, Mehmet Akif Ersoy’un kalmış olduğu ev (şimdi müze), çeşme ve hazire bölümlerinden oluşmaktadır. Tacettin Sultan’ın “İlahiyat-ı Taceddinzade” adında eserinde Türkçe tasavvuf şiirleri yer almaktadır.

Türbenin Durumu: Türbe son şeklini Sultan Abdülmecit zamanında almıştır. Daha önce kerpiçten inşa edilmiştir. Türbede iki mezar vardır. Biri Tacettin Hazretlerine, diğeri ise ondan önce ölen oğlu Muttaki’ye aittir.       

  

Kaynakça: www.ilk.net.tr / www.wowturkey.com

Taylan Köken