Hz. Hıdır Ziyareti-IV / ADANA –Seyhan –Hadırlı Köyü

Hz. Hıdır Ziyaretinin Yeri: Adana ili Seyhan İlçesi Hadırlı Köyünde köye çok yakın makamı vardır.

Hz. Hıdır Kimdir: Hz. Hızır olarak da bilinen Hz. Hıdır, Musa peygamber döneminde yaşamış bir veli veya bir peygamber olarak bilinmektedir. Kuran’da ismi açıkça geçmeyen ama “kullarımızdan bir kul” olarak belirtilen kişin Hz. Hıdır olduğu söylenmektedir. Hz. Hıdır zamanında yaşadığı kurak yerin yemyeşil olması sebebi ile 6 mayıs günü İlyas peygamber ile buluşmasının simgesi olan Hıdırellez Günü bahar bayramının başlangıcı olarak kutlanır.

Darda olanların yardımına koşması ile bilinen Hz. Hıdır’ın Türkiye’de birçok makamı vardır. Hızır gibi yetişmek deyimi, bu inançtan gelir.

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında elimizde herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Yerel halk tarafından değişik dilekler için ziyaret edilmektedir.

Kaynak: www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken

Abdulgani Nablusi Makamı / ADIYAMAN -Merkez -Çarşı Cami

Abdulgani Nablusi Makamının Yeri: Adıyaman İli merkezde bulunan Çarşı camisinde makamı vardır.

Abdulgani Nablusi Kimdir: Abdulgani Baba olarak da anılmaktadır. Osmanlı döneminde yaşamış Şam’da doğup, Şam’da ölmüş olan alim ve veli bir kişidir.
Mezarı Şam’da olduğundan dolayı bu türbe ya Nablusi’ye ait değildir veya bu mezar bir makamdır.

Türbenin Durumu: Caminin giriş iç kapısının solunda küçük bir mezarı vardır.

Ziyaret Nedeni: Cuma günleri genellikle kadınlar ziyaret etmektedir. Dualar okunmakta, adak olarak mum yakılmakta, bisküvi ve kel köfte adakları dağıtılmaktadır.

Menkıbeler: 1-) Çarşı cami yapılırken Abdulgani Baba mezarının olduğu yerde oturur burada yer içer uyurmuş, çalışanlarına minderinin altından çıkardığı altınları dağıtırmış. Bir gün hırsızlar minderin altındaki bu hazineye göz koymuşlar ve minderin altında kocaman bir yılanın yattığını görmüşler. Abdulgani Baba’dan helallik istemişlerdir.

Kaynakça: Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992 / İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken

Zerban Suyu Ziyareti / ADIYAMAN -Çelikhan -Pınarbaşı Beldesi

Zerban’ın  Yeri: Adıyaman İli Çelikhan İlçesi Pınarbaşı Kasabası’ndadır.

Zerban Kimdir: Köylülerin yardımına koşan uzun boylu, sarışın ve renkli gözlü bir kızdır. Zerban adındaki kız su kaynağının etrafında göründüğünden bu kaynağa Zerban adı verilmiştir.

Türbenin Durumu: Makam veya Türbe olarak belirtilen yerde yuvarlık planlı üstü kapalı bir türbe mevcuttur.

Ziyaret Nedeni: Halk günahlarından arınmak için, çocuk sahibi olmak için, kısmet açmak için, hastalıklarından kurtulmak için ziyaret etmektedir. Ziyaret eden kişiler türbe denilen yerdeki taşları öperler, toprak alırlar ve çaput bağlarlar. Ayrıca suyun başında yatarlar.  

Zerban adına son yıllarda şenlik düzenlenmektedir. Bu şenliklerde halk kurban kesmektedir.

Menkıbeler: 1-) Zerban siyah elbiseli, mavi gözlü, sarı saçlı ve uzun boylu bir kızdır. Bugün adını verdiği kaynağın yanında arada bir görünürdü. Geçmiş devirlerde kasaba halkını üzerine Kav Aşireti saldırır. Aşiret adamları Zerban’ın yanına geldiğinde üzerine ateş püskürdüğü, bomba atıldığı ve bu yüzden Kav aşiretinden birçok kişinin burada öldüğü rivayet edilir.

2-) İki Çingene kadını kasabada hırsızlık yapar. Kasabalı bu iki kadını yakalar ama ellerinde delil olmadığından kasabalılar “Eğer hırsız değil iseniz Zerban üzerine yemin edin” derler. İki Çingene yemin eder ve ertesi gün ölürler. Bu yüzden yöre insanı haklı haksız Zerban üzerine yemin etmezler.

Kaynakça: Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu - 1992 / www.celikhannet.com 

Taylan Köken

Halil İbrahim Makamı / ADIYAMAN -Kahta -Çataltepe Köyü

Halil İbrahim Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Kahta İlçesi Çataltepe Köyü’nde türbesi vardır.

Halil İbrahim Kimdir: Hz. İbrahim peygamber Allah’ın dostu anlamına gelen Halilullah mertebesine erişmiş peygamberlerdendir. Sofrasına fakirlere açtığı için ve herkesi çağırdığından dolayı, Halil İbrahim Sofrası ünlenmiştir.

Türbenin Durumu: Üstü açık olan türbe, yöre halkı tarafından belirtilmese de yüksek olasılıkla bir makamdır.

Ziyaret Nedeni: Yöre halkı tarafından ziyaret edilmekte ve dua edilmektedir.

Kaynakça: Hülya Kardeş – Kahta Bölgesinin Arkeolojik Öneme Sahip alan ve Eserlerinin CBS Yardımıyla Veritabanının Oluşturulması ve Mevcut Kullanımın Belirlenmesi - 2010

Taylan Köken 

Hz. Süraka Makamı / ADIYAMAN -Kahta İlçesi

Hz. Süraka Makamının Yeri: Adıyaman İli Kahta İlçesi’ndedir.  

Hz. Süraka Kimdir: Süraka, Peygamberimizi öldürmek için yola çıkan bir atlıdır. Peygamberimize yanaşınca amacına ulaşamaz ve atının ayakları kuma saplanır. Peygamberimize kendisini kumdan kurtarması için yalvarır. Kumdan kurtulan Süraka geri döner ve peygamberimizi takip eden müşriklere, peygamberimin oradan geçmediğini söyler. Peygamberimiz Medine’ye ulaşır ve hicret gerçekleşmiş olur.

Sonradan Müslümanlığı kabul eden Süraka Hz. Ömer tarafından savaşlarda göstermiş olduğu yararlılıklar dolayısıyla ödüllendirilir.

Makamın Durumu: Mezar taşında “Neyyirelelamin el fadlillahi maarık Seyfullah Surakat İbni Abdullah ilel hayyi gubretirrebiyyüllevvel” yazılıdır.

Ziyaret Nedeni: Yöre halkı tarafından ziyaret edilen makama genellikle hayır duası için gelinmektedir.

Kaynakça: Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri – 1985 / Kutlu Özen- Anadolu Sahabeleri

Taylan Köken  

Üzeyir Peygamber Makamı / ADIYAMAN -Gerger İlçesi

Üzeyir Peygamberin Makamının Yeri: Adıyaman İli Kahta İlçesinden Gerger İlçesine giderken, Nemrut Dağı yol ayrımını geçer geçmez yolun hemen sağında makamı vardır.

Üzeyir Peygamber Kimdir: Üzeyir Peygamber Yusuf Peygamberin soyundandır. Kuran-ı Kerim’de adı geçen 78 peygamberden biridir.

Üzeyir Peygamber Allah tarafından 100 yıl uykuda bırakılmıştır. Tekrar uyandığında, “Kaç yıl uykuda kaldın?” diye sorduklarında, “Ya bir gün, ya da bir günden az” diye cevaplamış. 

Türbenin Durumu: Türbenin bulunduğu yere bir cami yaptırılmıştır. 5x5 mt boyutlarındaki ziyaret yeri zamanla genişletilmiştir. 

  

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyarete gelenler genellikle hastalıklarına derman bulmak amacıyla gelirler. Ama genellikle dua etmek için gelirler. Adak olarak kurban adarlar. Tavuk, horoz, oğlak kesilir ve yemek verilir.

Menkıbeler: 1-)  Yöre halkı tarafından çok sık ziyaret edilen makama gidenlerin şifa bulduğu ve dileklerinin yerine geldiği söylenir.

Kaynakça: Ayşe Özcamus -Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları -2007 / Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992 / Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri - 1985

Taylan Köken

Cüneyid Dede Makamı / ADIYAMAN -Besni -Süphane M.

Cüneyid Dede Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Besni İlçesinin güneybatısında Süphane mevkiinde bulunan bir dağın tepesinde makamı olduğuna inanılmaktadır.

Cüneyid Dede Kimdir: Yöre halkının Cüneyid Dede diye adlandırdığı, Cüneyd-i Bağdadi tasavvuf ehlinden, önemli evliyalardan biri olarak nitelendirilmektedir. 822 yılında Nihavent’de doğdu, Bağdat’ta büyüdü, yaşadı ve 865 yılında Bağdat’ta vefat edip, orada defnedilmiştir.

Türbenin Durumu: Türbesi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Cüneyd-i Bağdadi’nin savaş sırasında burada yaralandığı veya konakladığı rivayet edilir. Yöre halkı tarafından ara sıra ziyaret edilmektedir.    

Kaynakça: Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri - 1985

Taylan Köken

İshak Peygamber Makamı / ADIYAMAN -Merkez -Kap Cami Mahallesi

İshak Peygamber Makamının Yeri: Adıyaman ili merkezinde Kap Cami Mahallesinde makamı bulunmaktadır.

İshak Peygamber Kimdir: Kuran-ı Kerim’de adı geçen peygamberlerdendir. Hz. İbrahim Peygamber 120 yaşında, eşi Hz.Sâre 90 yaşında iken olan ikinci oğullarının adı Hz. İshak’dır. Hz. İshak’ın Yakup ve Ays isminde iki oğlu olmuştur.
Bazı kaynaklara göre türbede İshak Baba medfundur.

Makamın Durumu: Makamın üzerinde bina mevcuttur. Buranın ziyarete açılması düşünülmektedir.

İshak Peygamber Makamı

Ziyaret Nedeni: Türbe toprağının hastalıklara, kısmet açacağına inanıldığından eskiden alınıp yenirmiş. Adak olarak bisküvi ve kel köfte dağıtılırmış. 

Menkıbeler: 1-) 1968 yılında Harıkçı Caddesi ve sokağı açılırken, makam ortadan kaldırılmak istenmiş ve kepçe ile işe girişilirken bir patlama oluvermiştir. Bunun üzerine makam yerinde bırakılarak üzerine bina inşa edilmiştir.

Kaynakça: Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri – 1985 / www.haberciniz.biz 

Taylan Köken 

Hacı Ali Baba Türbesi / ADIYAMAN -Besni -Üçgöz Beldesi

Hacı Ali Baba Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Besni İlçesi Üçgöz Beldesinde türbesi bulunmaktadır.

Hacı Ali Baba Kimdir: Hacı Ali Baba, Sofraz ve Üçgöz, olarak isimlendirilen velilerdendir. Ahali Baba, Hacı Zeyrek ve Hacı Ali Baba’nın (Sofraz) kardeş olduğu söylenmektedir. Buranın mezar değil de makam olduğu rivayet edilmektedir. Köy Türkmen Karakeçili aşiretindendir.

Türbenin Durumu: Türbenin üstü kapalıdır. Betonarmeden inşa edilmiş, basit bir türbedir.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyarete gelen felçli hastalar burayı üç kere ziyaret ederlerse iyileşeceklerine inanırlar. Adaklarını ise türbede yerine getirmelerine gerek yoktur. Evlerinde de adaklarını yerine getirirlerse kabul olacağına inanırlar.

Menkıbeler: 1-) Saf ve temiz bir zat olan Hacı Ali Baba’ya arkadaşları bir oyun oynar. Bir Cuma günü arkadaşlarından birisini tabuta koyup, sahte cenaze düzenlemek için Hacı Ali Baba’dan cenaze namazını kıldırmasını isterler. Cuma namazı çıkışı Hacı Ali Baba sözde cenazenin başına geçer ve cemaate üç kez sorar: “Ölü niyetine mi, diri niyetine mi?” Cemaat “Ölü niyetine” deyince şaka için tabuta giren arkadaşları vefat eder. Bunun üzerine biz şaka yapıyorduk, arkadaşımız senin yüzünden öldü diyerek Hacı Ali Baba’nın üzerine yürürler. Hacı Ali Baba ahali üstüne gelince ortadan kaybolur ve terliği de ortada kalır. Ortadan kaybolduğu yere türbe yapılır ve ziyaret edilir. Bu türbede naşı yoktur, makamdır.

2-) Ahali Baba, Hacı Zeyrek ve Hacı Ali Baba’nın (Sofraz) kardeştirler ve onların yaşadığı toprakları Ermeniler ele geçirince, üç kardeşin birden ortadan kayboldukları ve bir daha da görünmedikleri rivayet edilir.

Kaynakça: Ayşe Özcamus / Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları / 2007

Taylan Köken

Cafer-El Tayyar Ziyareti / ADANA - Seyhan -Kayışlı Köyü

Türbenin Yeri: Cafer-El Tayyar ziyareti Adana İli Seyhan İlçesi Kayışlı Köyünün güneydoğusunda Seyhan Nehrinin kıyısındadır.

Cafer-El Tayyar Kimdir: İlk Müslüman olanlardan olan Cafer-El Tayyar Hz. Muhammed’in amcasının oğludur. Müslüman olduktan sonra Kureyş’lilerin eziyetinden kurtulmak için yanındakilerle birlikte Habeşistan’a göç etmiştir. Hayber’in fethinde geri dönmüştür. 629 yılında Şam yakınlarında Rumlar ile yapılan savaşta 41 yaşında şehit düşmüştür. Hz. Muhammed’e benzerliği bilinmektedir. Etrafına yaptığı iyiliklerle anılmaktadır. Kabrinin gerçek yeri Mute şehrindedir.

Ziyaret Nedeni: Cafer-El Tayyar ziyaretine çocuğu olmayanlar ve çeşitli hastalıklardan şifa bulmak amacıyla gelirler. Ziyaretçiler adak olarak türbenin onarımına yardım ederler. 

Menkıbeler: 1-) Cafer-El Tayyar Ziyareti bir makamdır. Nurun indiğini ya rüyada ya da normal zamanda gören kişi, nur inen yere türbe yapılması gerektiğine inanmaktadır. Çevresindeki kişileri de bu inanca ortak edince nur indiğine inanılan yere türbe yapılmaktadır. Nurun indiği zamanlarda, nur indiğini gören ya da nurun indiğini bilen kişi, rüyasında inen nurun kim olduğunu görürse, bu ziyarete onun adı verilmektedir. Nurun türbesini yapmasını isteyen kişiye ışık halinde görüldüğüne inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Yöresindeki Nusayrilerde Yatır-Ziyaret İnancı İle, Ölüm Sonrası Uygulanan Adet, İnanma ve Pratikler.

Taylan Köken

Bilal-i Habeş Ziyareti / ADANA -Seyhan -Kayışlı Köyü

Türbenin Yeri: Bilal-i Habeş Ziyareti Adana Merkeze 40 km uzaklıktaki Kayışlı Köyü’ndedir. Ziyaret Bilal-i Habeş’in makamıdır.

Bilal-i Habeş Kimdir: Bilal-i Habeşi diğer adı Bilal bin Rebah’dır. 581 yılında Mekke’de doğmuştur. İslamiyet’i kabul eden ilk yedi kişidendir. Müslümanlığı seçtiğini öğrenince sahibi Ümeyye bin Halef tarafından dinden dönmesi için işkence yapılmıştır. Bilal işkenceye karşı göstermiş olduğu dirençle Müslümanları etkilemiştir. İşkencelere üzülen Ebu Bekir tarafından kurtarılır. Peygamberimiz ile birlikte yan yana tüm savaşlara katılmış, Medine’de ilk ezanı okumuştur. Hz. Muhammed vefat edince Şam’a yerleşmiş ve orada 641 yılında vefat etmiştir. Ehl-i Beyt mezarı olarak bilinen, Dimask’taki Bab’üs Sağır mezarlığına defnedilmiştir. Ülkemizde bir çok makamı vardır. En bilineni Tarsus’dadır.

Ziyaret Nedeni: Bilal-i Habeş Ziyaretine gelenler çoğunlukla çocuk sahibi olmak isteyenler, çeşitli hastalıklara şifa aramak isteyenler, salı günleri ziyaret etmektedir. Kurban adağında bulunurlar, günlük yakarlar, lokma ve şeker dağıtırlar, mevlüt okuturlar.

Menkıbeler: Bilal-i Habeş Ziyareti bir makamdır. Nurun indiğini ya rüyada ya da normal zamanda gören kişi, nur inen yere türbe yapılması gerektiğine inanmaktadır. Çevresindeki kişileri de bu inanca ortak edince nur indiğine inanılan yere türbe yapılmaktadır. Nurun indiği zamanlarda, nur indiğini gören ya da nurun indiğini bilen kişi, rüyasında inen nurun kim olduğunu görürse, bu ziyarete onun adı verilmektedir. Nurun türbesini yapmasını isteyen kişiye ışık halinde görüldüğüne inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr.Nilgün Çıblak – Çukurova’da Halk Hekimliği ve İlgili Uygulamalarda Eski Türk İnançlarının Etkileri / Prof.Dr. Erman Artun – Adana’da İnanç Merkezleri ve Bunlara Bağlı Kültür Değerleri / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu.

Taylan Köken