Şehitler Baba Türbesi / AMASYA –Merkez –Sarayözü Köyü

Türbenin Yeri: Şehitler Baba Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Amasya’ya bağlı Sarayözü Köyünün mezarlığında türbesi vardır.

Şehitler Baba Tabelası

Şehitler Baba Kimdir: Şehitler Baba’nın kim olduğu konusunda detaylı bir bilgi yoktur.

Şehitler Baba Türbesi

Şehitler Baba Türbesi

Türbenin Durumu: Türbenin üzeri açıktır. Türbe mermerden yeniden yapılmıştır. Türbe içinde bir sütun parçası bulunmaktadır. Bu sütunun Horasan’dan buraya atılmış olan Çeviştaş olduğuna inanılmaktadır. Diğer bir tanesi de Keçeci Baba’nın Türbesindir.

Ziyaret Nedeni: Bu alan kutsal kabul edilir ve her yıl kurban kesilir. Sarayözü Köyü Derneği her yıl bu mezarlığın etrafında Şehitler Baba Şenliği düzenlemektedir.

Kaynakça: www.sarayozudernegi.com

Taylan Köken

Cafer Dede Türbesi / AMASYA –Amasya –Uygur Beldesi

Türbenin Yeri: Cafer Dede Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Amasya’ya bağlı Uygur Kasabasına yakın büyük bir kayanın üzerindedir.

Cafer Dede Türbesi

Cafer Dede Kimdir: Cafer Baba olarak da anılmaktadır. Tokat’da medfun Keçeci Baba’nın müridi olup onun emriyle bölgeye gelmiştir. Köye gelip irşâd etmiş, ekin, gül ve meyve ağacı dikmeyi öğretmiştir. Bölgede bulunan üzüm asmalarının Cafer Dede tarafından dikildiği söylenmektedir. Cafer Dede Uygur Kasabasının en çok ziyaret edilen velisidir. Uygur Kasabasının halkının tamamı Alevi/Türkmen kökenlidir. Her yıl eylülün ilk haftasında Cafer Dede adına şenlikler düzenlenmektedir.    

Cafer Dede Türbesi

Türbenin Durumu: Türbe büyük bir kayanın üzerindedir. Türbe betonarmeden inşa edilmiş, hiçbir mimari özelliği olmayan bir türbedir. Türbenin yanında Cemevi, mutfak ve misafirlerin kalması için bir ev bulunmaktadır. Türbe etrafındaki meyve ağaçlarının Cafer Dede tarafından dikildiğine inanılmakta ve bu yüzden bu ağaçlara dokunulmamaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle Uygur halkı tarafından ziyaret edilmektedir. Türbeye ağrıları ve felç hastalıkları olan ziyarete gelir. Fakat Uygur Kasabasında bir çok veli olduğundan hangisine gideceğine şöyle karar verir: Hasta önce rüya yoluyla hangi veli kendisine görünürse ona ziyarete gider. Rüyada veliyi göremezse, içi su dolu bir kaba iğne veya bıçak koyar ve “Bu Este’ye, bu Hacı Hasan Dede’ye, bu Cafer Dede’ye” diye iğneleri kaba bırakır. Önce hangisi paslanırsa o veliyi ziyarete gider. Ziyaret esnasında sanduka etrafında üç kez dualar okunarak dönülür. Üçüncü turda isteğine göre adak adanır. Cafer Dede’nin kırmızı koç istediği inanışı vardır. Ayrıca adak olarak türbeye yeşil bez ve havlu getirilir. Sanduka sıvazlanarak ağrıyan yerlere eller sürülerek şifa aranır. Felç hastaları gece türbede yatar. Türbe ayrıca maddi ve manevi dilekler için, sivilce ve küçük kabarcıklar için de ziyaret edilmektedir. Cuma günleri türbe ziyaret edilmez. Cafer Dede’nin diğer arkadaşlarıyla Cuma günleri buluştuğuna inanılmaktadır. 

Menkıbeler: 1-) Cafer Dede’nin ikinci kez hayata döndüğü söylenmektedir. İlk yaşamında adı Seyyid Ali imiş ve Hacı Bektaş-ı Veli’nin yakın arkadaşıymış. Cesur ve kahraman biriymiş. Hacı Bektaş bu gözü pekliğinden dolayı ikinci kez dünyaya gelmesi ve daha sakin bir hayat yaşaması için dua edermiş. Katıldığı bir savaşta şehit düşünce Tokat’ta aynı anda bir bebe dünyaya gelmiş ve ona Cafer adı verilmiştir. Bu Cafer bebe, Cafer Dede’dir.

2-) Cafer Dede’nin medfun olduğu kayanın biçimi bir kayayı sırtlayan insan benzemektedir. Söylenceye göre bir deprem esnasında Cafer Dede kayayı sırtlayarak onun yıkılmasını engellemiştir.

3-) Cafer Dede’nin birçok kişinin rüyasına girdiği söylenmektedir. Fakat rüya anlatılırsa görenin öleceğine inanılmaktadır.       

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.uygurdernegi.com

Taylan Köken

Ali Pir Civan Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –Sarayözü Köyü

Türbenin Yeri: Ali Pir Civan Türbesi, Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi Sarayözü Köyündedir.

Ali Pir Civan Türbesi

Ali Pir Civan Kimdir: Ali Bir Civan, Pir Ali Bir Civan olarak da anılan Ali Pir Civan Alevi vatandaşlarımızın saygı duyduğu bir velidir. Türkmen Kızılbaş Pirlerinden olarak bilinmektedir. Osmanlı Celali İsyanlarında kız kardeşiyle birlikte Gümüşhacıköy’de idam edilmişlerdir. Horasan erendir ve İmam Rıza soyundandır. Alevi pirlerinden Şah Mahmut Veli’nin dört oğlundan en küçüğüdür. Şah Mahmut Veli, Keçeci Baba ile akrabadır. Birkaç yıldır Ali Pir Civan adına şenlikler düzenlenmektedir.     

Türbenin Durumu: Türbe 1902 yılında yapılmıştır. Türbenin sandukası 8 mt boyundadır. Pir Ali Civan’ın ayak ucunda kız kardeşi de medfun olduğu düşünülmektedir ve bu yüzden türbesi uzundur. Türbe paravanla ikiye ayrılmış olup, sanduka yanındaki bölüm mescit olarak kullanılmaktadır. Sanduka baş tarafı oturan insan figüründedir ve sanduka üzerinde dilek defteri bulunmaktadır.  

Ziyaret Nedeni: Ali Pir Civan Amasya Adak yerleri içinde en çok ziyaret edilen türbelerdendir. Amasya dışında Ankara’dan dahi türbeyi ziyarete gelenler vardır.

Türbe ziyaretine gelenler mescit kısmında iki rekat namaz kıldıktan sonra, türbe etrafında dualar ederek dolaşırlar. Duaların ardından dilekler dilek defterine yazılır ve mum yakılır.

Türbe siğil tedavisi için türbe yanındaki incir ağacından koparılan dala siğil sayısı kadar düğüm atılır. Ağrı ve sızılar için türbede bulunan geyik boynuzuyla ovularak tedavi uygulanır. Çocuğu olmayan kadınlara Amasya’da uygulanan “Satma Ritüeli” bu türbede de uygulanır. Öksürük için, ince hastalık için gelenler türbe ziyaretinden sonra türbe dışında bulunan Dede Pınarı suyundan içerler. Adaklar çoğunlukla kurban adağıdır ve türbede kesilerek yenilir. Ayrıca mum adağı, türbeye eşya getirme ve helva dağıtma gibi uygulamalarda görülmektedir.    

Menkıbeler: 1-) 10 sene önce türbeye her sabah bir geyik düzenli olarak gelmektedir. Geyik türbe içinde bir-iki saat kalıp kaybolurmuş. Bu geyiği gören bir avcı geyiği vurur. Geyik birkaç damla kan bırakarak ortadan kaybolur. Avcı ve atı aynı gün bir kayadan düşerek paramparça olmuştur.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / Harun Yıldız –Amasya Yöresi Örneğinde Alevi/Bektaşi Kültüründe İnanç Merkezleri / www.imirler.com

Taylan Köken