Gazi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Gazi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

17 Ocak 2015 Cumartesi

Oruç Gazi Sultan Türbesi / ANKARA / KIZILCAHAMAM / Taşlıca Mahallesi

Türbenin Yeri: Oruç Gazi Sultan Türbesi, Ankara İli Kızılcahamam İlçesi, Taşlıca (Köyü) Mahallesi girişinde bir mezarlığın içindedir.
Oruç Gazi Sultan Türbesi
Oruç Gazi Sultan Sandukaları
Oruç Gazi Kimdir: Bölgeye gelen Selçuklu Döneminde annesi Kırımızı Ebe ile birlikte gelip bölgeye yerleşen Gazi Dervişlerdendir. Annesinin kerametiyle Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat köyün topraklarını Oruç Gazi’ye ve onun soyuna fermanla yurt vermiştir.
Oruç Gazi Dede olarak da anılan derviş hakkında başka bir bilgimiz yoktur. 

Türbenin Durumu: Türbe 2001 yılında Selçuklu tarzında inşa edilmiştir. Türbe içinde ve etrafında yine eski devirlerden kalan mezarlar bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Oruç Gazi Dede’yi askere giden gençler hayır duası için ziyaret etmektedir. Askerde haber alınamayanlar için yine Türbe ziyaret edilirmiş. Oruç Gazi Dede Kuduz Hastalığa şifa olmaktadır.

Menkıbeler: 1-) Oruç Gazi Dede’nin davul sesinden hoşlanmadığı rivayet edilir. Bu yüzden türbe yakında eren rahasız olmasın diye davul çalınmaz.  

Kaynakça: www.taslicakoyudernegi.com / Neziha Araz –Anadolu Evliyaları -1975

Taylan Köken

16 Ocak 2015 Cuma

Kırmızı Ebe Türbesi / ANKARA / KIZILCAHAMAM / Taşlıca Mahallesi

Türbenin Yeri: Kırmızı Ebe Türbesi, Ankara İli Kızılcahamam İlçesi, Taşlıca (Köyü) Mahallesinin doğu çıkışında bir tepe üzerindedir.
Kırmızı Ebe Türbesi
Kırmızı Ebe Türbesi (Eski Hali)
Kırmızı Ebe Türbesi
Kırmızı Ebe Türbesi
Kırmızı Ebe Kimdir: Ebe Valide olarak da anılan Kırmızı Ebe Bacıyan-ı Rum’dur. Anadolu’ya ismini vermiş, evliyaların ulularındandır. Anadolu Selçukluları Döneminde Sultan Alaaddin Keykubat ordularıyla Başköy Rum Kalesini fethetmek için Taşlıca’ya gelir. Buraya daha önce gelip yerleşen Kırmızı Ebe ve oğlu Oruç Gazi Türk askerlerini karşılar ve ayran ikram eder.
Yayık ayranını, bugün Ayran Taşı denilen mezarlığın yanında koruma altına alınmış olan yalağa döker. Herkes yalaktan gelip ayran alır. Alır almasına da Ayran Taşındaki ayran bir türlü tükenmez. Böylece Kırmızı Ebe’nin evliyadan bir zat olduğu anlaşılır. Kırmızı Ebe ile askerler arasında geçen şu konuşma Anadolu’ya bugünkü adının verilmesini sağlamıştır:
-         Doldurun gazilerim,
-         Doldur Ana,
-         Doldurun yavrularım
-         Ana, dolu…        
 
Ayran Taşı
Türbenin Durumu: Türbe yakın zamanda betonarmeden inşa edilmişti. Yine 2001 yılında bir hayırsever tarafından tekrar yapılmıştır.

Ziyaret Nedeni: Kırmızı Ebe’ye çok büyük saygı duyulmaktadır. Bu yüzden özellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.
Ayran Taşı ayrıca ziyaret edilen bir yere dönüşmüştür. Ayran Taşı yanında bulunan bodur alıç ağacının dallarına bezler bağlanmaktadır.


Taylan Köken

14 Ocak 2015 Çarşamba

Gelin Kayası Ziyareti / ANKARA / KIZILCAHAMAM / Taşlıca Mahallesi

Ziyaretin Yeri: Gelin Kayası Ziyareti, Ankara İli Kızılcahamam İlçesi, Taşlıca (Köyü) Mahallesi güneyindeki taşlık tepe üzerindedir.
Gelin Kayası
Gelin Kayası Nedir: Ziyaretin üç tip öyküsü vardır. İki öyküde de gelinin adı Nigar olduğundan bu kalıklara Nigar Kayalıkları da denmektedir.
Birinci hikayede Türk kızı Nigarı bir Rum zorla kendine gelin yapar. Bir de nispet olsun diye Oruç Gazi Sultan Türbesinin yanından geçerken davullarla gürültü çıkarınca gelin alayı Nigar’la birlikte taşa döner.
İkinci anlatıyı kaynağımızdan aynen aktarıyorum:
“Nigâr, köyün en güzel kızlarından biridir ve dokuz kardeşin en büyüğü olduğu için ev, tarla, bağ ve bahçe işlerinin tamamı onun üzerindedir. Bir gün köyün kızlarıyla birlikte tarlaya giderken karşıdan bir atlının geldiğini gören Nigâr, bu delikanlıya âşık olur. İlerleyen zamanlarda bu genç, yeniden Nigâr’ın karşısına çıkar ve onu sevdiğini, evlenmek istediğini söyler. Nigâr ise, ailesinin yabancıya kız vermeyeceğinden emindir. Bunun üzerine genç adam, ailesini köyün muhtarı ile Nigâr’ın evine yollar; fakat yine de sonuç değişmez ve gençler birbirlerine kavuşamazlar. Buna rağmen, köyün çöpçatan teyzesi, sonunda Nigâr’ın babasını ikna eder ve törelerine göre de istediği başlığı vereceğini söyler. Düğün hazırlıkları yapılır ve gelin alayı davul, zurna çalarak eğlenmeye başlar. Ne var ki düğünlerde davul çalmamak, eski ulemanın aşırı eğlenceye kaçılmaması için koyduğu bir kuraldır. Tepe yamacına gelen düğün alayı, bu kuralı çiğner ve o anda şimşekler çakmaya, rüzgâr hızlı bir şekilde esmeye başlar. Sonuç olarak herkes taş kesilir, zavallı delikanlının âkıbeti ise belli değildir.”
Üçüncü versiyon anlatımı köyün sitesinden aktarıyorum:
“Asırlar önce, yukarı köylerden davul zurna çalarak gelen bir gelin alayı, köyümüze gelince gaipten bir ses:  ‘Çalma!’ diye seslenir. Buna aldırmayan çalgıcılar çalmaya devam edince ses üç kere tekrarlanır. Çalgı gene durmayınca bütün gelin alayı aniden taş olur. Adet üzere gelinin cebine konan elma da bu sırada yere düşmüş ve orada bir elma ağacı büyümüş. Bu elma ağacının 1960’lı yıllara kadar kaldığı ve o yıllarda köyden birisi tarafından kesildiği söyleniyor. Anlatıldığına göre Gelin Kaya’nın arka tarafında üç tane sacayağı varmış. Zamanla bunlardan biri kırılmış, diğer ikisi de halen durmaktadır.”

Ziyaretin Durumu: Ziyaret 1991 yılı tarihinde Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Arkeolojik SİT Alanı olar tescillenmiştir.  

Kaynakça: M. Öcal Oğuz –Petek Ersoy / Yaşayan Taş Kesilme Efsaneleri Mekanlar ve Anlatılar-2006 / www.taslicakoyudernegi.com    

Taylan Köken

28 Kasım 2014 Cuma

Kalecik Türbeleri / ANKARA / KALECİK / Merkez

Kalecik Türbeleri: 1907 tarihli Salnamelere göre Ankara Kalecik Kazasında bulunan tarihi eserler bölümünde bazı türbelerin isimleri bulunmaktadır. Bu türbeler şöyledir.

Baba Nehhas-ı Ankaravi Türbesi: Yeri günümüzde kesin olarak bilinmiyor. Fakat birçok kaynakta adı zikredilen bu tasavvuf ehlinin anılmasında fayda gördük.
Değerli Ankara araştırmacısı Abdülkerim Erdoğan’ın “Ankara Evliyaları ve Ziyaret Yerleri” Listesinde “Baba Nahhas Ankaravi/Bedreddin Efendi” olarak anılıyor ve Kalecik Merkezinde medfun olduğu işaret ediliyor.
Önce Nehhas/Nahhas’ın “Bakırcı” demek olduğunu belirtip, Baba Nehhas’ın Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerinin talebelerinden birisidir. Tasavvuf Ehlidir. Başka bir kaynakta Baba Demur yani Demir Baba denilmektedir. Kalecik’in Elmadağ Kayadibi Köyü tarafına düşen yamaçta Demir Baba yatırının mezarı vardır. Üstü açık ve oldukça uzun (4-5mt) bir mezardır. Yöre halkı tarafından Demir Baba’nın Hacı Bayram’ın önemli bir talebesi olduğu, demir ve diğer madenleri ısıtarak işleyen, çok çalışkan bir madenci olduğu söylenmektedir.

Şeyh Davut Türbesi: Günümüzdeki Davut Dede Türbesi olmalı. Ayrı bir madde olarak andık.     

İlmi Şeyh Türbesi: Türbenin yeri ve kime ait olduğunu bilemiyoruz.

Mahmut Çelebi Türbesi: Türbenin yeri ve kime ait olduğunu bilemiyoruz.

Balı Şeyh Türbesi: Türbenin yeri ve kime ait olduğunu bilemiyoruz.

Koçu Baba Türbesi: Türbenin yeri ve kime ait olduğunu bilemiyoruz.

Balım Gazi Türbesi: Türbe eski Çöte Köyünde gözükmektedir. Günümüzde köyün adı Yeniçöte Köyüdür. Eğer köy taşınmış ise türbe eski köyde kalmış olabilir.
       
Kaynakça: Asuman Koçak –Salnamelere Göre Ankara Vilayeti (1871-1907)-2013 / www.ankarasevdam.net / www.antoloji.com ( Sayın Mustafa Ceylan’a Baba Nahhas hakkındaki değerli bilgileri için teşekkür ederim)

Taylan Köken 

10 Ekim 2014 Cuma

Hasanoğlan Türbeleri / ANKARA / ELMADAĞ / Hasanoğlan Beldesi

Türbelerin Yeri: Hasanoğlan Türbeleri, Ankara İli Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesine ve çevresine dağılmış durumdadır.

Hasanoğlan Türbelerinde Kim Medfundur: Hasanoğlan Kasabasına ismini veren Hasan Dede haricinde kasabada dört adet daha yatır bulunmaktadır. Bu yatırların günümüzde ziyaret edilip edilmediğini durumlarını bilmiyoruz. Bilgileri değerli insan merhum hocamız Hikmet Tanyu’nun kitabından aktarıyorum.
Hasan Deresinde Asiye Abla veya Asiye Ebe yatırı, Çat Dersinde Sarı Dede yatırı ve kasaba içinde, Çal Dede ve Hüseyin Gazi yatırları bulunmaktadır.

Türbelerin Durumu: Türbelerin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.

Ziyaret Nedeni: Özellikle çocuğu olmayan kadınlar, hastalıktan kurtulmak ve şifa bulmak amacıyla gelenler, bu yatırları ziyaret etmektedir. Adak olarak mum ve kurban adanmakta, türbe etrafında üç kez dönülmektedir.

Kaynakça: Hikmet Tanyu –Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri –Ankara Üni.Basımevi -1967

Taylan Köken

24 Haziran 2014 Salı

Gazi Gündüzalp Türbesi / ANKARA / BEYPAZARI / Hırkatepe Köyü

Türbenin Yeri: Gazi Gündüzalp Türbesi, Ankara İli Beypazarı İlçesi Hırkatepe Köyündedir.  
Gazi Gündüzalp Türbesi (Eski Hali)
Gazi Gündüzalp Kimdir: Gazi Gündüzalp Osmanlı İmparatorluğu’nun kurucusu olan Osman Bey’in dedesi, Ertuğrul Gazi’nin babasıdır. Eşi Hayme Ana’dır. Türklerin Kayı boyundandır. Ertuğrul Gazi haricinde Sungurtekin, Gündoğdu ve Dündar adında üç oğlu daha vardır. Kayı Boyu Hazar etrafından yaklaşık 3.500 km yol kat ederek, Söğüt ve çevresine yerleşmiştir. Gazi Gündüzalp Hırkatepe Köyü civarındayken Rumların ani bir baskınıyla burada şehit düşmüştür. Mezarında 40 Kayı mensubu kişi bırakılmış ve hem mezara sahiplenmişler, hem de orayı yurt edinmişlerdir. Bu yüzden Kırka olarak anılan köyün adı zamanla Hırka(tepe) olarak değişmiştir.
Caber Kalesi yakınında bulunan Süleyman Şah mezarında da Gazi Gündüzalp’in medfun olduğu ikisinin aynı kişi olduğu da söylenmektedir.  

Gazi Gündüzalp Türbesi
Gazi Gündüzalp Türbesi
Türbenin Durumu: Türbe üzeri bir çatıyla kaplanmış, namaz kılmak için bir bölümü olan açık bir türbedir.

Ziyaret Nedeni: Türbe öncelikle hayır duası için ziyaret edilmektedir. Köyün kurucusu, Osmanlı’nın dedesi olan Gazi Gündüzalp askere gidenler tarafından ziyaret edilir, gençler buradan dualarla uğurlanır. Ayrıca türbe yağmur duası içinde her yıl düzenli olarak ziyaret edilmektedir.


Taylan Köken

30 Nisan 2013 Salı

Battal Gazi (Güzeloğlan) Yatırı / ADIYAMAN –Tut –Enişdere Köyü

Battal Gazi Yatırının Yeri: Adıyaman İli Tut İlçesi Enişdere Köyünün yakındaki Evren Tepe üzerinde türbesi vardır.

Battal Gazi Kimdir: Bu türbede kimin yattığı bilinmiyor. Alevi-Bektaşi zümresi bu türbede yatana Battal Gazi veya Evren Dede derken, Sünni zümresi Battal Gazi veya Güzel Oğlan ziyareti demektedir.   

Türbenin Durumu: Türbe tepenin en üst noktasında etrafı taşlarla çevrilmiş, Türklerin dağ kült inancına uygun bir yapıdadır.  

Ziyaret Nedeni: Değişik dilekler için özellikle Cuma günleri türbe ziyaret edilmektedir. Evren Dede ziyarette muhakkak yağmur yağdırır, türbeye genellikle Yel (Romatizma) hastaları ve felçli hastalar getirilir. Türbede uyutulan hastalar felçten kurtuldukları görülmüştür. Adak olarak kurban adanmaktadır.

Menkıbeler: 1-) Battal Gazi Malatya’dan babasının intikamını almak için yöreye gelir ve bir çeşmenin başında uyur. Çeşme dile gelir ve “Ne güzel oğlanmış” der. O günden beri Battal Gazi’nin adı Güzel Oğlan olarak kalmış.
2-) Bölgeye gelen Battal Gazi Enişdere köyünde bulunan kalede kalan 12 keşişin kellesini alır. Rumlar keşişlerin intikamını almak için Malatya üzerine yürür ve Battal Gazi savaşırlar Battal Gazi çarpışır ve yaralanır, bugün medfun olduğu alana gelerek burada vefat eder.   

Kaynakça: İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken

29 Nisan 2013 Pazartesi

Hüseyin Gazi Yatırı / ADIYAMAN –Tut –Enişdere Köyü

Hüseyin Gazi Yatırının Yeri: Adıyaman İli Tut İlçesi Enişdere Köyünün yakındaki Kızıl Tepe üzerinde türbesi vardır.

Hüseyin Gazi Kimdir: Hüseyin Gazi, Battal Gazi’nin babasıdır. Battal Gazi daha küçük bir oğlanken babası burada Enişderelilerle savaşmış ve burada şehit düşmüştür. Bir tepe üzerinde Battal Gazi, karşı tepede de babası Hüseyin Gazi türbeleri bulunmaktadır.

Türbenin Durumu: Türbe tepenin en üst noktasında etrafı taşlarla çevrilmiş, Türklerin dağ kült inancına uygun bir yapıdadır.  

Ziyaret Nedeni: Değişik dilekler için türbe ziyaret edilmektedir. Adak olarak kurban adanmaktadır.

Menkıbeler: 1-) Kızıltepe’den yaz aylarında Perşembe geceleri bebe ağlaması sesleri gelirmiş. 

Kaynakça: İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken

1 Mayıs 2011 Pazar

Dedebeli Dağı Ziyareti / ADANA -Tufanbeyli -Tozlu Köyü

Türbenin Yeri: Adana İli Tufanbeyli İlçesi Tozlu Köyünün yukarısında Tahtacı dağlarının yüksekliğinin azaldığı yerde büyük kayada bulunan mağaradır. Burada biri susuz, diğerinde ise bir kaynağın olduğu iki mağara bulunmaktadır. Dedebeli Dağı ile Gümülek Dağı karşılıklı olarak birbirini görmektedir. Eski İstanbul-Bağdat kervan yolunun buradan geçtiği ve burada mola verdikleri söylenmektedir.
Tozlu Köyünden Dedebeli Ziyareti
Dedebeli Kimdir: Susuz olan mağaranın içinde bulunan mezarlarda yatanların kim olduğu bilinmemektedir ve sadece “Dedeler” denilmektedir. Daha çok sulu mağara ziyaret edilmektedir. Dedebeli’nde yatanlardan birisinin Kayseri’deki Melik Gazi’nin abisi olduğu da rivayet edilir.  
Tozlu Köyünden Dedebeli Ziyareti
Türbenin Durumu: Mağara içinde taş duvarlı bir çukur ve mağara önünde ise Horasan sıvası ile yapılmış üç mezar yeri vardır. Defineciler tarafından mezarlar tahrip edilmiştir.
Dedebel Ziyareti
Ziyaret Nedeni: Yağmur duası için bu ziyarete gidilir. Ziyarete gidilir, kurban kesilir ve yağmur duası edilir. Kayanın yanında zaman zaman toplanan suya kısmet parası atılmaktadır. Topluca ender olarak ziyaret edilen bu yerde adaklar kesilir, bezler bağlanır.

Menkıbeler: 1-) Yatırın etrafında sürüsü ile dolaşan çoban ses duyuyor. Dede "yatanı rahatsız etmeyin" diye ses verir.

2-) Bu yatırın olduğu yerde sesler duyulmakta, ışıklar görülmektedir. Yatırın olduğu yerden Gümülek Dağının olduğu yere ışık yansıdığı, ender olarak top seslerinin duyulduğu söylenmektedir.

3-) Dedebeli Ziyaretinin suyundan yararlanmak isteyen kötü niyetli kişilere akmadığı burayı ziyaret edenler tarafından söylenmektedir. Çıkan bu su şifa amacıyla içilir.

4-) Dedebeli Dağının eteklerinde yedi yılda bir kaplıca suyu çıkmaktadır. Bu suyun ilk çıktığı anda renginin ayrana benzemesinden dolayı yöre halkı tarafından ayranlı çıkak olarak adlandırılır.

5-) Peygamberimiz Hz. Muhammed’in su çıkan kayanın yanında konakladığına inanılır.

Kaynakça: Suat Savur- Adana İli Tufanbeyli İlçesi Halk Kültürü Araştırması- 2010 / Nihat Aytürk - Bayram Altan – Türkiye’da Dini Ziyaret Yerleri – Altanoğlu -1992 / Bayram Akduman- Tufanbeyli’nin Sosyo-Kültürel ve Dini Yapısı Üzerine Bir İnceleme -2006 / www.panoramio.com.

Taylan Köken