Emir ve Genç Abdal Türbesi / ANTALYA / AKSEKİ – Emiraşıklar Köyü

Türbenin Yeri: Emir ve Genç Abdal Türbesi, Antalya İli, Akseki İlçesi, Emiraşıklar Köyünün 500m kadar kuzeyinde yol kenarındadır.

Emir ve Genç Abdal Kimdir: Merhum Kemal Özkaynak’a göre dervişler Minareli (eski Minariye) köyünden buraya gelip zaviyelerini kurmuşlardır. Köylülere göre Horasan’dan bölgeye gelen evliyalardır. Burada misafirperverlikle karşılaşınca zaviyelerini kurup burada İslam’ı yaymak için uğraşmışlardır. 

Sayın Ali Sümbül ise konu hakkında detaylı bilgiler verecektir.

Halen türbesi Seydişehir’de bulunan Seyyid Hârun Veli Hazretleri’nin yetişmeleri tarafından görevlendirilen Emir ve Oğlu Genç Ebdal (Abdal) bölgeye irşad için gönderilir. Yolda Emir Hazretleri vefat eder. Oğlu babasının vasiyeti üzerine devesi durana kadar vücudunu taşır ve deve oturunca türbesini yapar. Sonra da burada zaviyesini kurup çalışmalarına başlar.

   

Türbenin Durumu: Türbe köylüler tarafından yakın zamanda betonarmeden yenilenmiştir. Türbe içinde aile fertlerinin de mezarları bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Değişik dilekler için ziyaret edilen bir türbedir. Ama özellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Sırabbas (Sarıabbas) Mahallesi yıllarca boş kalır sadece bir kadın yaşamaktadır. Sebebine gelince: Sıraabbas Köylüleri sık sık Emiraşıklara gelip bura halkıyla dalga geçerler, onlara takılırlarmış. Bir gün türbenin olduğu yere gitmişler, türbe önüne kara bir köpek bağlamışlar ve köye haber vermişler. Hadi gelin sizin türbede büyük baş keseceğiz diye, Emiraşıklılar gelince de alaya almışlar ve gülmüşler. Sıraabbaslılar akşam eve gidince ne görsünler, gülenlerin alay edenlerin biri haricinde evleri yanıyor. Tek gülmeyenin evine bir şey olmuyor. O evin gelini herkes köy terk ettiği halde terk etmiyor ve yıllarca o köyde tek başına yaşayıp ölüyor ve başına hiçbir şey gelmiyor.

2-) 1920’li yıllarda Gödene’li (Menteşbey) Mehmet Efe, bölgede geçen Demirci Efe tarafından Akseki’ye kaymakam ve jandarma komutanı yapılır. Mehmet Efe köyleri dolaşırken Emir ve Genç Abdal’ın türbesini yenileme çalışmalarını görür. Alay eden bir tavırla “Bu devirde türbe mi, tekke mi kaldı” der. Akşam eve gider sıkıntılı rüyalar görmeye başlar. Babasına durumu açtığında konu açığa çıkar ve babası oğlundan para alıp hemen köye türbe yardımı için para göndermesini sağlar. Böylece kötü rüyalar kesilecektir. 

Kaynak: Ali Sümbül –Akseki ve Köyleri –Yaylacık Matbaası -1989 / Kemal Özkaynak –Akseki Kazası -1954 / www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken 

Savur Aşık Türbesi / ANTALYA / AKSEKİ – Minareli Köyü

Türbenin Yeri: Savur Aşık Türbesi, Antalya İli, Akseki İlçesi, Minareli Köyünün mezarlığındadır.

Savur Aşık Kimdir: Savur Aşık Kanuni Süleyman Döneminde askerliğini yapan bir zattır. İki taraf harbe tutuşmuşken, Türk tarafında bir tedirginlik oluşur. Bunu gören Savur Aşık yerdeki kumları toplayarak düşmana savurur ve bu sefer karşı tarafta bozgun olur. Bunu gören padişah bağırır: “Savur ya aşık, savur ya aşık” diye. Savaşın ardından terhis olan aşık bu köye gelir ve zaviyesini kurar. Kayıtlarda Genç Abdal ve Saruk Abdal adına açılmış zaviyeler vardır. Muhtemelen Savur Aşık, Saruk Abdal’dır.        

  

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.

Kaynak: Ali Sümbül –Akseki ve Köyleri –Yaylacık Matbaası -1989 / Kemal Özkaynak –Akseki Kazası -1954

Taylan Köken 

Yakup Abdal Türbesi / ANKARA / ÇANKAYA / Yakupabdal Mahallesi

Türbenin Yeri: Yakup Abdal Türbesi, Ankara İli Çankaya İlçesi, Yakupabdal Mahallesi (Köyü) camisiyle bitişiktir.

Yakup Abdal Sandukası

Yakup Abdal Kimdir: Yakup Abdal bölgeye gelerek burada zaviyesini kuran “Gazi Dervişan”lardandır. Gerçek ismi Derviş Sinan’dır. Köyün içindeki Cami ve Türbe 1666 yılında yapılmıştır.

Türbenin Durumu: Türbe yapılan yenilemelerle orijinalliğinden uzaklaşmıştır. Türbe içinde Yakup Abdal’ın sandukası mevcuttur.

Ziyaret Nedeni: Yakup Abdal köyün kurucusudur. Bu yüzden özellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Kaynakça: Hikmet Tanyu –Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri –Ankara Üni.Basımevi -1967 / www.facebook.com / www.tr.wikipedia.org  

Taylan Köken

Kaygusuz Abdal Türbesi / ANKARA / BEYPAZARI / Kabaca Köyü

Türbenin Yeri: Kaygusuz Abdal Türbesi, Ankara İli Beypazarı İlçesi Kabaca Köyünün mezarlığındadır.

Kaygusuz Abdal Türbesi

Kaygusuz Abdal Türbesi

Kaygusuz Abdal Türbesi

Kaygusuz Abdal Kimdir: Kaygusuz Abdal Alaiye (Alanya) Beyinin oğlu iken Abdal Musa’ya intisap etmiş uzun yıllar hizmetinde kalmıştır. Gaybi mahlasıyla yazmış olduğu şiirleri meşhurdur. Mısır’a giderek burada vefat ettiği bilinmesine rağmen, bazı kaynaklara göre 1168 yılında Kabaca Köyüne gelerek burada vefat etmiştir.

Türbe içindeki güneydoğu köşede kalan sandukanın üzerinde Kaygusuz Derviş, bu mezarın solunda kalan sandukada Kaygusuz Musa, giriş kapısının yakınındaki sandukada yine Kaygusuz Derviş adı görülmektedir. Burada medfun olan şahısların Hacı Bayram-ı Veli hazretlerinin tarikatı olan Bayramiye tarikatına mensup oldukları, Abdal Musa’ya olan saygılarından dolayı türbenin bu adı aldığı düşünülmektedir. 

Kaygusuz Abdal Türbesi

Kaygusuz Abdal Türbesi

Kaygusuz Abdal Türbesi

Kaygusuz Abdal Türbesi

Türbenin Durumu: Türbe kare planlı 8,2x8,6m ölçülerinde 2,1m yüksekliğindedir. Yığma taştan iki oda olarak inşa edilmiştir. Saçtan, kubbeli biçimde çatısı vardır. Türbe içinde irili ufaklı 10 sanduka bulunmaktadır. İnşa tarihi olarak 16-17. yüzyıl olarak düşünülen türbe Osmanlı Döneminden kalma olduğuna göre Kaygusuz Abdal’ın burada medfun olması zor gözükmektedir. Türbe 1992 yılında Koruma Kurulu kararıyla 1.Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir. Türbe içindeki bezemeler 1997 yılında yapılmıştır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle hayır duası için, değişik dilekler için ziyaret edilmektedir. Sandukalar üzerine giysiler, yaşmaklar bırakılmaktadır. Bu türbeye yine deliler ve çocuğu olmayanlar getirilmektedir.

Kaynakça: Hikmet Tanyu –Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri –Ankara Üni.Basımevi -1967 / www.envanter.gov.tr / www.kbc-koyu.tr.gg / Tolga Bozkurt -Beypazarı'ndaki Türk Devri Yapıları -2004

Taylan Köken

Abdal İshak Türbesi / AMASYA –Merkez-Gökmedrese Mahallesi

Türbenin Yeri: Abdal İshak Türbesi, Amasya İli merkezindeki Gökmedrese Mahallesinde Torumtay Türbesinin yakın bir bahçededir.

Abdal İshak Kimdir: Ebu İshak Çelebi olarak da anılan şahsın vakfiyesi düzenlenmiştir.

Türbenin Durumu: Türbenin üzeri açıktır ve içinde Kutlu Paşa’nın da mezarı bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbe hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Kaynakça: Fuat Er –XV ve XVI. Yüzyılda Amasya -2009

Taylan Köken

Abdal Musa Türbesi / AMASYA –Amasya –Yağcıabdal Köyü

Türbenin Yeri: Abdal Musa Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Amasya’ya bağlı Yağcıabdal Köyünün yanındaki yüksek bir tepenin üzerinde, Ese Dede’nin türbesin bahçesindedir.

Abdal Musa Kimdir: Abdal Musa Ese Dede’nin mürididir ve onunla birlikte bölgeye gelip İslam’ın yaılması için mücadele etmişlerdir.

Köy halkının anlatımına göre köyü Yaycı Türkleri kurmuştur. Ese Dede ve Abdal Musa köye gelerek yerleşmiş ve ölünceye kadar burada yaşamıştırlar. Köyün adı daha sonra Yaycıabdalmusa Köyü olmuş, Cumhuriyet döneminde Yağcıabdal Köyü olarak son şeklini almıştır. 

Türbenin Durumu: Türbe mezardır ve Ese Dede türbesinin bahçesindedir. 1995 yılında köylüler Ese Dede türbesini yaparken Abdal Musa mezarının da üstü kapatılmıştır. Fakat aynı gece çatıyı tepeden aşağı yuvarladığı görülmüştür. bu yüzden Abdal Musa’nın üzerinin kapatılmasını istemediği düşünülmektedir.

Ziyaret Nedeni: Türbe Ese Dede ziyaret edilirken hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Bir gece türbedarın rüyasına giren Abdal Musa “Ben Ese Dede’nin bekçisiyim” der. Kurtuluş Savaşında bölgeyi gelen düşman askerleri köye giremez. Köyün üstünde allı yeşilli duman görürler ve ürkerek bölgeden uzaklaşırlar. Bu dumanı Ese Dede’nin yaptığına inanılmaktadır.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006.

Taylan Köken

Ese Dede Türbesi / AMASYA –Amasya –Yağcıabdal Köyü

Türbenin Yeri: Ese Dede Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Amasya’ya bağlı Yağcıabdal Köyünün yanındaki yüksek bir tepenin üzerindedir.

Ese Dede Sandukası

Ese Dede Kimdir: Ese veya İsa Dede 1500’li yıllarda köyün kurulması esnasında müridi Abdal Musa ile birlikte yöreye gelmiş ve burada yaşamış, İslam’ın bayrağını taşımıştır. Başka bir anlatıya göre Hacı Bektaş-ı Veli’nin kendisini görevlendirmesi ve asasını atarak “Git düştüğü yerde hizmetini gör” demesi üzerine bölgeye gelip burada irşada başlamıştır. Başka bir anlatıya göre burada şehit düşmüştür.

Köy halkının anlatımına göre köyü Yaycı Türkleri kurmuştur. Ese Dede ve Abdal Musa köye gelerek yerleşmiş ve ölünceye kadar burada yaşamıştırlar. Köyün adı daha sonra Yaycıabdalmusa Köyü olmuş, Cumhuriyet döneminde Yağcıabdal Köyü olarak son şeklini almıştır. 

Türbenin Durumu: Türbe iki odadan oluşan bir ev biçimindedir. Bir odada Ese Dede’nin sandukası, diğer oda ise mutfak şeklinde düzenlenmiştir. Türbe dışında abdal Musa’nın mezarı vardır. Türbe köylüler tarafından 1995 yılında yapılmıştır. Türbede ok, yay, kılıç gibi Ese Dedeye ait savaş aletleri bulunmaktadır. Türbe bahçesinde bulunan çam ağacı Hacı Bektaş-ı Veli’nin atmış olduğu ağaçtır. Bu ağaç kutsal kabul edilir.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle göz hastalıkları ve diğer hastalıklar için ziyaret edilir. Türbeye çocuk sahibi olmak isteyenler de ziyaret eder. Türbeye gelenler türbedar eşliğin onun gösterdiği yerleri öperek önce Abdal Musa mezarını ziyaret eder, daha sonra Ese Dede sandukasının başına gelerek etrafında 7 kez döner, dualarını yapar ve adağını adar. Adaklar kanlı adaklar olup türbede kesilir. Ufak ağrılar için türbe bahçesinde bulunan çam ağacına bez ve çaputlar bağlanır. Mum adağı uygulaması da vardır. Türbe ayrıca Yağcıabdal Köyünün gençleri tarafından askere giderken ziyaret edilir. Göz hastaları türbeyi üç Cuma gelmesi gerekmektedir.

Menkıbeler: 1-) Türbe üzerine bazı günler nur indiği görülmüştür.

2-) Eskiden Ese Dede türbesinde bir sancak varmış. Bu sancak I.Dünya Savaşında, Çanakkale, Kore ve Kıbrıs Savaşlarında ortadan kaybolmuş ve savaş sonlarında geri gelmiştir.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006.

Taylan Köken

Seyyid Nureddin Alparslan Türbesi / AMASYA –Taşova –Alparslan Beldesi

Türbenin Yeri: Seyyid Nureddin Alparslan Türbesi, Amasya İli Taşova İlçesi Alparslan Kasabasındadır.

Seyyid Nureddin Alparslan Türbesi

Seyyid Nureddin Alparslan Kimdir: Seyyid Nureddin Alparslan er Rufai olarak anılan veli Rufai tarikatının bölgedeki önemli temsilcilerindendir. Taşova Şeyhli köyündeki Şeyh Mehmed Abdal’ın kardeşi olduğu söylenmektedir.

Seyyid Nureddin Alparslan Türbesi

Türbenin Durumu: Türbe zaviye sandığımız günümüzde yarı yıkık durumdaki binanın yanındadır. Bu haliyle de restore edilmiştir. 13.yüzyıl Selçuklu Dönemi eseri olarak bilinmektedir. 

Ziyaret Nedeni: Alparslan Kasabasının isim babası olan bu veli kasabalılar tarafından değişik dilekler için ziyaret edilmektedir.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.tasova.gov.tr

Taylan Köken

Şeyh Mehmed Abdal Türbesi / AMASYA –Taşova –Şeyhli Köyü

Türbenin Yeri: Şeyh Mehmed Abdal Türbesi, Amasya İli Taşova İlçesi Şeyhli Köyündedir.

Şeyh Mehmed Abdal Türbesi

Şeyh Mehmed Abdal Kimdir: Şeyh Mehmed Abdal türbesindeki yazıya göre bölgeye Horasan’dan gelmiş ve Mevlevidir. Bu tabelaya rağmen Alpaslan Kasabasında medfun bulunan Seyyid Nureddin Alparslan er Rufai’nin kardeşi olduğu da söylenmektedir. Zaman için ayrı mezheplere intisap etmiş olabilirler.

Türbenin Durumu: Türbe mimari özelliği olmayan üstü kapalı, basit bir türbedir.

Ziyaret Nedeni: Şeyhli Köyü halkı tarafından ziyaret edilen Şeyh Mehmed Abdal Türbesi etrafında ilginç uygulamalar görülmektedir. Mezarlıkta kadın ve erkekler ayrı yerlere gömülmektedir. Mayıs ayında Hıdrellez günü türbe ziyaret edilir, iki rekat namz kılan ziyaretçiler, türbede adaklarını keserek toplu olarak yerler. Türbe etrafında tavuk beslenmez, kadınlar yüksek sesle konuşmaz, davul zurna çalınmaz, eğlence tertip edilmez. Ufak tefek her türlü istek için ziyaret edilen türbede adaklar 6 Mayıs Hıdrellez günü gerçekleştirilir. Adağın illa türbede kesilmesi gerekmez. Yalnız kesilen adak eti kesen tarafından alınmadan tamamen fakirlere dağıtılır.

Menkıbeler: 1-) Köyde Şeyh Mehmed Abdal’ın vasiyetine rağmen bir düğünde türbe yanında eğlence tertip edilmiş. Düğünden sonra düğün sahiplerin evlerine koca taşlar yürümüş. Köylülerde bir daha bunu yapmamaya tövbe etmişler.

2-) Köyün yakınından geçen Zaptiye komutanı ve askerlerini, onların atlarını azıcık yemek ve samanla doyurmayı kerametiyle becermiştir.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.tasova.gov.tr

Taylan Köken

Kara Abdal Türbesi-II / AKSARAY –Gülağaç –Gülpınar Beldesi

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde Gülağaç İlçesi Gülpınar Kasabası mezarlığında türbesi vardır.

Kara Abdal Kimdir: Kara Abdal Turasan Bey’in halifesi olarak bilinmektedir. Bu zaviyede eğitim görenlerin ihtiyaçları Sultan III. Murad döneminden kalan defterlerde ayrıntıları ile belirtilmiştir.

Türbenin Durumu: Türbenin kubbesi çöküktür, zaviye ve cami yıkılmıştır.

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından hayır duası ve değişik dilekler için ziyaret edilmektedir.

Kaynakça: www.gulpinar.bel.tr / www.nebula.somee.com

Taylan Köken

Kara Abdal Türbesi-I / AKSARAY –Merkez –Pamucak Mahallesi

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde Pamucak Mahallesi Kadıoğullarının bahçesinde türbesi vardır.

Kara Abdal Kimdir: Teninin renginin esmer olmasından dolayı Kara Abdal olarak anılmaktadır. Hakkında başka bir bilgi yoktur.

Türbenin Durumu: Türbenin üzeri açıktır ve herhangi bir kitabesi yoktur.

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından hayır duası ve değişik dilekler için ziyaret edilmektedir.

Kaynakça: www.erdogankaya.tr.gg

Taylan Köken

Abdul Musa Türbesi / ADIYAMAN -Merkez -Karadağ

Abdul Musa Türbesinin Yeri: Adıyaman İlinin kuzeyinde Karadağ mevkiinde Toki binalarının arkasında türbesi bulunmaktadır.

Abdul Musa Kimdir: Adul Musa, Abu Musa, Abdal Musa olarak da söylenir. Ayrıca diğer bir adı da Geyik Baba’dır. Bu adı dağlarda geyik donunda dolaştığı için verilmiştir.
Bölgeye İslam’ı yaymak için gelen askerlerden birisidir ve bölgede şehit düşmüştür. Peygamberimizin sahabelerindendir, yakın silah arkadaşıdır ve peygamberimizin bu evliyanın kirvesi olduğu söylenmektedir. 
Türklerin Taş/Kaya Kültü inancına bağlı adak yerlerindendir.

Türbenin Durumu: Kapalı türbesi vardır.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi gelenler değişik dilekleri için mezar taşına küçük taş parçalarını yapıştırırlar. Taş tutarsa dileğin gerçekleşeceğine inanılır.

Menkıbeler: 1-) İslamiyet’in yayılmasına karşı çıkanların çıkardığı savaşta savaşırken aniden büyük bir yılan gelmiş Abdul Musa’ya saldırmaya çalışmış. Abdul Musa bu büyük yılanı görünce Allah’a dua etmiş ve yılanın taş olmasını dilemiş. Abdul Musa’nın duası kabul olunmuş ve yılan taş olmuş. Daha sonra savaşa devam eden Abdul Musa savaşta şehit olmuş.

Günümüzde bu yılan, türbenin kuzeydoğusunda bulunan kayalıkta görülmektedir. 

2-) Bu ziyareti Adıyaman’da medfun olan diğer evliyalar beyazlar içinde atlarla gelip ziyaret ederlermiş.   

Kaynakça: Ayşe Özcamus -Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları -2007 / İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken