Tezveren Türbesi / AMASYA –Merkez –Dere Mahallesi

Türbenin Yeri: Tezveren Türbesi, Amasya İli merkezinde bulunan Dere Mahallesinde Burmalı Cami yakınındadır.

Tezveren Evliyası Türbesi

Tezveren Kimdir: Tezveren Evliyası olarak da anılan zatın kim olduğu konusunda herhangi bir bilgi yoktur. Yalnız bu türbenin resmini indirirken aynı yerde veya çok yakınında Taceddin Altunbaş veya Tacettin Altunbaş’ın türbesi de bulunmaktadır. Taceddin Altunbaş Selçuklu Sultanı Sultan Mesud’un şehzadesidir. Gerçek mezarı veya diğer bir makamı ise Samsun İli, Havza İlçesi Şeyhsafi Köyündedir.

Biz bu adak yerini Sayın Rahime Özdoğan’ın değerli tezinden yararlanarak Tezveren Türbesi olarak aktaracağız.

Türbenin Durumu: Türbe bir hayli bakımsızdır. Tek odalı olan türbenin içinde Tezveren Evliyasının sandukası vardır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle kadınlar ve genç kızlar tarafından ziyaret edilmektedir. Ziyaret nedenleri çoktur. Türbe kötü alışkanlıklarından kurtulmak isteyenler tarafından, çocuğu olmayanlar tarafından, evlenmemiş kızların kısmeti açılsın diye, imtihanlarda başarılı olmak için, ev, araba gibi ihtiyaçlar için ziyaret edilmektedir.

Ziyaretler genellikle akşamları yapılır. Salı akşamı başlayan ziyaret, üç gün üst üste yapılarak Cuma akşamı sonlanır. Akşam ezanından önce türbe ziyaret edilip Kuran okunur. Akşam ezanından sonra namaz ve hacet namazı kılınıp dua okunur. Dilekler akşam ile yatsı ezanı arasında dilenir. Sanduka etrafında üç kez dönülür. Sınavda başarılı olmak isteyenler kalem, silgi, ev ve araba isteyenler sanduka üstüne anahtar bırakarak dilek dilerler. Adak olarak kurban kesilir. Yiyecek ve para dağıtılır. Ayrıca Salı, Çarşamba ve Perşembe türbede çay şekeri dağıtılır. Bu şekerin kutsal olduğuna inanılır.    

Kaynakça: Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006.

Taylan Köken

Merami Baba Türbesi / AMASYA –Amasya –Bağlarüstü Köyü

Türbenin Yeri: Merami Baba Türbesi, Amasya İli merkez ilçesine bağlı Bağlarüstü Köyündedir.

Merami Baba Kimdir: Merami Baba, Hicabi Baba ile birlikte Kırım’dan 1777-78 yıllarında bölgeye gelip önce Amasya’ya, daha sonra Bağlarüstü Köyüne yerleşmiştir. Köyde tarla açmış, bir medrese, bir mescit ve bir de hamam açmıştır. Çevre köylerden gelenlerle birlikte Bağlarüstü Köyünü bir eğitim yeri haline getirmiştir.

Türbenin Durumu: Türbe içinde Merami Baba’nın sandukasının bulunduğu tek odalı basit bir türbedir. Türbede içi oyuk olan, kulağa benzeyen bir kemik parçası bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Merami Baba’yı özellikle kulağında problemler olanlar, sağırlık problemi olan hastalar ziyaret etmektedir. Merami Baba kulak rahatsızlığı için türbede kullanılan kemiği Kırım’dan buraya getirmiştir ve sağlığında da kullanmıştır. Kulak rahatsızlığı olanlara kemiğim içindeki sudan kulağa damlatılır. Adak adayanlar daha sonra adaklarını yerine getirir.

Menkıbeler: 1-) Çocukluğundan beri kulaklarında problem olanların dahi burada şifa bulduğu anlatılmaktadır.         

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006.

Taylan Köken

Gani Baba Türbesi / AMASYA –Suluova –Saygılı Köyü

Türbenin Yeri: Gani Baba Türbesi, Amasya İli Suluova ilçesi Saygılı Köyü sınırlarında Tersakan Irmağının yanındadır.

Gani Baba Tabelası

Gani Baba Kimdir: Gani Baba İslamiyeti yaymak için Horasan’dan bölgeye gelmiş ve burada Rumlarla savaşırken şehit düşmüş evliya bir kişi olarak anılmaktadır. Asıl ismi Abdülgani El-Halveti olarak geçmektedir. Amasya’nın ulu evliyalarından kabul edilmektedir. Buraya gelen ziyaretçilerin istekleri kabul gördüğünden, evliyanın Gani adıyla anıldığını düşünmekteyiz.  

Gani Baba Türbesi

Türbenin Durumu: Türbe mermerden üzeri açık basit bir mezardır. Etrafı ise günümüzde mesire ve piknik yeri olarak kullanılmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Gani Baba her türlü hastalık, birçok istek ve dilek için yoğun biçimde ziyaret edilmektedir. Hastalıklar için türbe etrafında dönerek dualar okunur ve yine türbede bulunan geyik boynuzuyla “Efsunlama” yapılarak şifa aranır. Bu yöntemde hasta ağrıyan yerine geyik boynuzu sürülür ve dualar okunur. Bu işlemlerden sonra türbeye adak adanır. Adaklar hastalığın büyüklüğüne göre kurban adağı, türbeye eşya getirme veya mum adağı olabilir. İstek ve dilekler içinse efsunlama haricinde diğer uygulamalar aynen icra edilir.

Menkıbeler: 1-) Ali Yüzbaşı adında Amasya’da görevli bir asker Suluova’ya gidip Gani Baba’yı görmek ister. Suluova’ya giden otobüse oturduğunda yanına yaşlıca bir adam oturur. Ali Yüzbaşı, yaşlı adamla sohbete başlar ve “Suluova’da Gani Baba adında birisi vardır onu nasıl bulabilirim?” diye sorar. Yaşlı adam “Suluova’dan 20-25 dakika uzaklıkta Saygılı Köyü var Gani Baba oradadır” diye cevaplar. Sonra Ali Yüzbaşı’ya sorar “Niçin arıyorsun Gani Baba’yı?” Ali Yüzbaşı Ankara’da oturduğunu, 1 ay kadar önce Gani Baba ile tanıştığını ve gelip kendisini ziyaret etmesini söyler. Yaşlı adam başına sallar ve “Tabi oğul davete icabet etmek gerekir” der. Ali Yüzbaşı Suluova’ya gelince yaşlı adamın adını sorar ve Garip Hafız olduğunu öğrenir.

Ali Yüzbaşı Gani Baba’yı bulur. Bulur bulmasına da kendisini 1 ay önce çağıran zatın yüzyıllar önce burada vefat ettiğini öğrenir. Gözyaşları içinde türbeyi ziyaret eder ve dualarını okur.           

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.panoramio.com

Taylan Köken

Dersi Tamam Türbesi / AMASYA –Merkez – Pirinççi Mahallesi

Türbenin Yeri: Dersi Tamam türbesi, Amasya İli merkezi Pirinççi Mahallesi, Dersi Tamam Sokaktadır.

Dersi Tamam Türbesi

Dersi Tamam Kimdir: Gerçek adı Hacı Ömer Efendi’dir. 1700’lü yıllarda Amasya’da müftülük yapmış, 1723 yılında vefat edince defnedildiği türbesinde akşamları zuhur ederek öğrencilerine ders vermeye devam ettiği söylenir. Bu yüzden Dersi Tamam olarak anılmakta ve bilinmektedir.

Türbenin Durumu: Türbe önceden üstü açıkmış. 1896 yılında İstanbullu Mazhar Bey tarafından bir türbe yapılmıştır. Fakat zamanla bu türbe de yıkılmış ve günümüzde yol kenarında üstü açık bir mezar olarak varlığını sürdürmektedir.

Ziyaret Nedeni: Hayır duası için, değişik dilekler ve zor durumda kalanlar ziyaret etmektedir. Ziyaretin belli bir zamanı yoktur ve yılın her zamanı haftanın her günü ihtiyaç sahipleri tarafından ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Kanser hastası olan bir kişi türbede temiz duygularla dua edince iyileşmiş olduğu söylenmektedir.

Kaynakça: www.panoramio.com / Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006

Taylan Köken

Ehli Hatun Türbesi / AMASYA –Merkez – Kurşunlu Mahallesi

Türbenin Yeri: Ehli Hatun türbesi, Amasya İli merkezi Kurşunlu Mahallesi, Yuvam Sokaktadır.

Ehli Hatun Türbesi

Ehli Hatun Kimdir: Dilek Hatun veya Kuyulu Evliya olarak da anılan Ehli Hatun Amasya Emiri Şadgeldi Paşazade Divitdar Ahmet Paşa’nın kızıdır. Türbe 1467 yılında tamamlanmıştır.

Ehli Hatun Türbesi

Türbenin Durumu: Türbe bir evin içindedir. Bahçe kapısından girilince bir avluda mermer sandukalar bulunmaktadır. Ehli hatun türbesi bir oda içindedir, yanında ziyaretçilerin namaz kılması için de bir oda bulunmaktadır. Bahçede “Dilek Kuyusu” adı verilen bir kuyu vardır. Ehli Hatun Türbesi Hazire olarak 1991 yılında Vakıflar tarafından tescil edilmiştir.   

Ziyaret Nedeni: Hayır duası için, değişik dilekler için ziyaret edilmektedir. Türbe özellikle kadınlar tarafından, haftanın her günü ama yoğun olarak Cuma günleri ziyaret edilir. Türbe ayrıca evlenmemiş kızların kısmeti açılsın diye, çocuk isteği için ziyaret edilir.

Ziyaretçiler namaz yerinde iki rekat namaz kıldıktan sonra, dua edilir ve adak adanır. Sonra yine dualar okunduktan sonra, ziyaretçi başını kuyuya sokar. Kuyuda bir ışık görürse dileğinin olacağına inanılmakta, eğer bir şey görmezse olamayacağına delalettir. Sadece çocuk isteyenler kurban adağında bulunurlar, diğer istekler için dini adaklar gerçekleştirilir.

Menkıbeler: 1-) Ehli Hatun sandukası yanında yatmak isteyenleri uyutmazmış.

2-) Sağlığında kedileri çok seven Ehli Hatun türbedarını kedilere kötü davranması üzerine yedi gece rüyasına girerek görevliyi türbeden uzaklaştırmış.

Kaynakça: www.kurumsal.kulturturizm.gov.tr / www.aksiyon.com.tr / Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006

Taylan Köken

Selamet Hatun Türbesi / AMASYA –Merkez – Pirinççi Mahallesi

Türbenin Yeri: Selamet Hatun türbesi, Amasya İli merkezi Pirinççi Mahallesi, Selamet Hatun Sokaktadır.

Selamet Hatun Türbesi

Selamet Hatun Kimdir: Selamet Hatun Amasya kadısı Nizameddin Abdurrahman Çelebi’nin kızıdır. 1453 yılında Nakşibendi Tekkesi olan Ya Vedud Tekkesi’ni Selamet Hatun yaptırmıştır. Selamet Hatun’un Nuh Tufanı’ndan inekleriyle birlikte kurtulduğu söylenmektedir.

Türbenin Durumu: Türbe kare planlı, üzeri kubbelidir ve kesme ve moloz taştan inşa edilmiştir. Türbe yol kotunun altında kalmıştır. Türbeye ineğiyle beraber gömüldüğü söylenmektedir. 1992 yılında Anıt olarak tescillenen türbe Vakıflar mülkiyetindedir.

Ziyaret Nedeni: Hayır duası için, değişik dilekler için ziyaret edilmektedir. Mahalle kadınları gönüllü olarak türbeyi temiz ve açık tutar. Selamet Hatun birçok kişiyi rüyasında ziyaret etmiştir.  

Kaynakça: www.kurumsal.kulturturizm.gov.tr / www.aksiyon.com.tr / Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006

Taylan Köken

Ayşe Hatun Türbesi / AMASYA –Merkez – Şamlar Mahallesi

Türbenin Yeri: Ayşe Hatun türbesi, Amasya İli merkezi Şamlar Mahallesi, Endüstri Sokaktadır.

Ayşe (Gazi) Hatun Türbesi

Ayşe Hatun Kimdir: Ayşe Gazi olarak da anılan Ayşe Hatun Danişmendlilerin kurucu olan Melik Ahmed’in kızıdır. Amasya’nın fethi sırasında bir erkek gibi savaştığı söylenmektedir.

Türbenin Durumu: Türbe üzeri açık, kareye yakın planlı ve bir ağacın gölgesindedir. Türbede Ayşe Hatun ile birlikte annesi Gülnuş Banu medfundur. Baş ve ayak taşları kitabelidir. 1992 yılında Anıt olarak tescillenen türbe Vakıflar mülkiyetindedir.

Kaynakça: www.amasya-abdulhalim.blogspot.com / www.kurumsal.kulturturizm.gov.tr

Taylan Köken