Bayram Baba Türbesi / AKSARAY –Merkez –Bayram Baba Mahallesi

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde bulunan Bayram Baba Mahallesinin girişinde Bayram Tepesinin eteklerinde türbesi vardır.

Bayram Baba Kimdir: Bayram Baba’nın kim olduğu konusunda elimizde herhangi bir bilgi yoktur.

Türbenin Durumu: Türbe 1989 yılında restore edilmiştir. Tek odalı betonarmeden yapılmış ve içinde Bayram Baba’nın sandukası vardır.

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından hayır duası için ve değişik dilekler için ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) DSİ Bedri Muhtar mahallesinde su kanalı çalışmaları yaparken türbeyi kaldırmak istemiş. Bayram Baba bu duruma itirazını göstermek için Bayram Tepesini ikiye ayırmış. Bunu gören DSİ yetkilileri su kanalını türbenin etrafından dolaştırarak geçirmişlerdir.

Kaynakça: Şahin Başer –Aksaray’da Metfun Bulunan Zatların Kabri Şerifleri ve Türbeleri –Kendi Basımı -1995 / Aksaray Kültür Envanteri -2009.

Taylan Köken

Kılıçaslan Türbesi / AKSARAY –Merkez –Kılıçaslan Tepesi

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde bulunan Ervah mezarlığın arkasındaki Kılıçaslan Tepesinde türbesi vardır.

Kılıçaslan Türbesi ve Kırkkızlar Köşkü

Kılıçaslan Kimdir: Selçuklu Sultanı II. Kılıçaslan’dır. Kümbet Kılıçaslan’ın iç organları için yapılmıştır.

Türbenin Durumu: Türbe, sekiz köşeli Selçuklu tarzında imal edilmiş bir kümbettir. Cenazelik toprak altında olup, sembolik bir sanduka vardır. Türbenin önünde Kırkkızlar Köşkü bulunmaktadır. Bu köşk de Kılıçaslan’nın haremine ait olduğu düşünülmektedir. Kümbet ve Köşk 1993 yılında Vakıflar tarafından restore edilmiştir.

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından hayır duası için ziyaret edilir. Buraya ayrıca Aksaray manzarası için çıkılmaktadır.

Kaynakça: Şahin Başer –Aksaray’da Metfun Bulunan Zatların Kabri Şerifleri ve Türbeleri –Kendi Basımı -1995 / Aksaray Kültür Envanteri -2009.

Taylan Köken

Pir Ali Sultan Türbesi / AKSARAY –Merkez –Taşpazar Mahallesi

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde bulunan Taşpazar Mahallesi, Pir Ali Sultan Caddesi ile Taşpazarı Caddesinin (868. Sokak) kesiştiği köşede türbesi vardır.

Pir Ali Sultan Türbesi

Pir Ali Sultan Kimdir: Pir Ali Aksarayi olarak da bilinir, Anadolu’nun yetiştirdiği önemli velilerdendir. 1538 yılında doğmuştur. Melamiye Şeyhi olup Seyit Ömer Sekini’nin halifesidir. Kanuni Sultan Süleyman İran Seferi sırasında yanına uğramış, sefer dönüşü yine onun yanına gelerek onu İstanbul’a yanına çağırmıştır. Pir Ali Sultan bunu kabul etmemiş yerine oğlu İsmail Hak (İsmail Maşuki) ve birkaç müridini göndermiştir. Bu olaydan altı ay sonra Pir Ali Sultan vefat etmiştir.

Oğlu İsmail Maşuki ve on müridiyle birlikte İstanbul’da atılan iftiralar yüzünden yargılanmış ve suçlu bulunarak başı kesilerek idam edilmişlerdir.      

Türbenin Durumu: Türbenin kare planlı, üstünde kümbet şeklinde tavanı olan ve yöresel kesme taştan yapılmıştır. Türbenin bulunduğu mahalledeki evlerde türbeye bakan duvarlarda pencere bulunmazmış!

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından hayır duası için ziyaret edilir.

Menkıbeler: 1-) Kanuni’nin ziyaretinde Pir Ali Sultan’ı “mehdilik” iddiasında bulunuyor diye padişaha şikayet ederler. Padişah bir meclis kurulup sorgulanmasını emreder ve sefere devam eder. Sorgulama esnasında Pir Ali Sultan “Bana bunlar mı iftira attı?” diye sorar ve orada bulunanlardan biri düşüp ölür ve diğeriyse istifra ederek dışkı kusar. Bunun üzerine Sultan’ın veliliğini delalet getirirler ve hemen sorgulamayı keserler.    

Kaynakça: Şahin Başer –Aksaray’da Metfun Bulunan Zatların Kabri Şerifleri ve Türbeleri –Kendi Basımı -1995 / Evliyalar Ansiklopedisi Cilt:9 –Türkiye Gazetesi -1993.

Taylan Köken

Yusuf Hakiki Baba Türbesi / AKSARAY –Merkez –Şeyh Hamid Mahallesi

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde bulunan Şeyh Hamid Mahallesi, Güzel Baba Sokakta türbesi vardır.

Yusuf Hakiki Baba Kimdir: Şeyh Hamid-i Veli yani Somuncu Baba’nın oğludur. Güzel Baba olarak da anılmaktadır. 1486 yılında vefat etmiştir. Babası tarafından yetiştirilen Yusuf Hakiki Baba Konya ve Aksaray medreselerinde de okumuştur. Aksaray’da bulunan hankâhında şeyhlik yapmıştır. Eserleri Hakikiname, Muhabbetname, Metali-ül-İman ve Şerh-i Hadis-i Erba’in dir.

Türbenin Durumu: Türbe, mescit ve külliye Malik Mahmud Gazi tarafından yöresel kesme taştan yapılmıştır. 1935 yılına kadar mescit ibadete açıkmış, fakat bu yılda gelen sel büyük zarar verdiğinden kendi haline bırakılmış. Bu mescidi ve türbeyi Sayın Şahin Başer restore ederek 1990 yılında tekrar ibadete açılmasını sağlamıştır.

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından hayır duası için ziyaret edilir.

Kaynakça: Şahin Başer –Aksaray’da Metfun Bulunan Zatların Kabri Şerifleri ve Türbeleri –Kendi Basımı -1995 / Evliyalar Ansiklopedisi Cilt:12 –Türkiye Gazetesi -1993.

Taylan Köken

Şeyh Cemaleddin-i Aksarayi Türbesi / AKSARAY –Merkez –Ervah Mezarlığı

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde bulunan Ervah Mezarlığında Orta Mahallinde türbesi vardır.

Şeyh Cemaleddin-i Aksarayi Kimdir: Anadolu’nun yetiştirdiği alimlerin meşhurlarındandır. Babası Muhammed bin Muhammed’dir. Soyu bir koldan Hz. Ebu Bekir’e, bir koldan da Hz. Ömer’e dayanmaktadır. Aksaray’da doğmuş ve 1389 yılında Aksaray’da vefat etmiştir. Öğrencileri o kadar çok olurmuş ki, bu yüzden bazı öğrencilerine at üstünde bir yerden bir yere giderken dahi ders verirmiş. Molla Fenari yetiştirdiği öğrencilerden birisidir.

Büyük oğlu Mehmed babasının medresinde yetişmiş ve aynı medresede müderris olarak görev yapmıştır. İkinci oğlu Mahmud, Halvetiye tarikatına mensup olup, Aksaray’da kadılık yapmıştır. Üçüncü oğlu Ahmed babasının sağlığında vefat etmiş ve kadılık yapmıştır.

Varlıklı bir aileden geldiğinden dergahında fakirlere, kimsesizlere ve ihtiyaç sahiplerinin derdine derman olurmuş. Eserleri Mallu-i Mücez, İtirazad Ale’i Kassaf’dır.    

Türbenin Durumu: Türbenin üzeri açıktır. Yanında mescit bulunmaktadır. 1978 yılında mescid, çilehane ve itikafhane ayaktayken Perekzadeler tarafından yıkılarak yerine tek kubbeli bir cami 1980 yılında yapılmıştır.   

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından önemli günlerde hayır duası için ziyaret edilir.

Menkıbeler: 1-) Şeyh Aksarayi vefat ettikten sonra türbesinin başına gelen öğrencilerine ruhaniyeti görünüp ders vermeye devam etmiştir.

Kaynakça: Şahin Başer –Aksaray’da Metfun Bulunan Zatların Kabri Şerifleri ve Türbeleri –Kendi Basımı -1995.

Taylan Köken

Şeyh Hamid-i Veli Türbesi / AKSARAY –Merkez –Ervah Mezarlığı

Türbenin Yeri: Aksaray İli merkezinde bulunan Ervah Mezarlığında Orta Mahallinde türbesi vardır.

Şeyh Hamid-i Veli Türbesi (Eski Hali) 

Şeyh Hamid-i Veli Kimdir: Somuncu Baba olarak da bilinen alimlerin büyüklerinden ve ulularındandır. Ayrıca Hidayet Güneşi Mehdi Velayet Aruf-i Billah Kutb-ul Evliya sıfatlarına sahiptir. Hacı Bayram-ı Veli’nin hocasıdır. Babası Türkistan’dan Kayseri’ye göçmüş olan Şeyh Musa-i Şemseddin’dir. 1349 yılında Kayseri’nin Akçakaya Köyünde doğmuş, 1412 yılında Aksaray’da vefat etmiştir. Ömrünün son dönemini Aksaray’da geçirdiği için Hamideddin-i Aksarayi olarak da anılmaktadır. Bursa’da ikamet ederken, fırınında pişirdiği ekmekleri “somunlar müminler” diye seslenerek sattığından Somuncu Baba olarak anılmaktadır. Seyyid olup, aile silsilesi Hz.Muhammed’e kadar ulaşmaktadır.

İlk eğitimini babasından almıştır. Babasının vefatından sonra Şam’a gitmiş, burada Bayazıd-i Bestami hazretlerini yanında bulunmuş sohbetlerine katılmıştır. Ardından Tebriz yakınlarındaki Hoy kasabasına, Hâce Alaeddin-i Erdebili hazretlerinin yanına gider. Burada ilim görüşlerini çoğaltıp, tasavvuf yolunda ileri derecelere varmıştır. Erdebili yanından ayrılarak Kayseri’ye döner ve burada ilmini yaymaya başlar.

Şeyh Hamid-i Veli Türbesi 

Türbenin Durumu: Türbenin üzeri açıktır. Yanında mescit, çilehane ve itikafhane bulunmaktadır. Eski durumundan bugünkü durumuna, kaynakçada belirttiğimiz ve kitabından bolca yararlanacağımız Sayın Şahin Başer’in katkılarıyla gelmiştir.

Şeyh Hamid-i Veli Türbesi

Ziyaret Nedeni: Halk tarafından önemli günlerde hayır duası için ziyaret edilir. Ayrıca yine özel günlerde Şeyh Hamid-i Veli Mescidinde bulunan Sakal-ı Şerif ziyaret edilmektedir.    

Menkıbeler: 1-) Somunca Baba her zaman yaptığı gibi ekmekleri fırına sürmüş ve pişmelerini beklemektedir. Yanına Emir Sultan gelir. Selamlaşırlar ve Emir Sultan fırında pişirmesi için yanında getirmiş olduğu yemek çömleğini Somuncu Baba’ya verir. Fakat Somuncu Baba bir türlü yemeği fırından içeri sokamaz ve Emir Sultan’a “Galiba fırına sen koyacaksın” der. Emir Sultan fırının kapağını açar içeride hiç ateş olmadığını görür, ama yemeği fırına koyup kapağını kapatır. Yemek ateşi olmayan fırında kısa sürede pişince Emir Sultan Somuncu Baba’nın keramet sahibi büyük bir veli olduğunu anlar.  

2-) Somuncu Baba Bursa’da Yıldırım Beyazıt döneminde yapılan Ulu Cami inşaatında hiçbir ücret talep etmeden ekmek dağıtırmış. Caminin açılış hutbesini Somuncu Baba vermiştir. Cemaat Cuma namazından sonra elini öpmek isteyince Ulu Cami’nin üç kapısında birden görünerek elini öptürmüştür. Bu kerametin dolayı halkın ilgisi artınca Aksaray’a göçmüştür.

Kaynakça: Şahin Başer –Aksaray’da Metfun Bulunan Zatların Kabri Şerifleri ve Türbeleri –Kendi Basımı -1995 / Evliyalar Ansiklopedisi Cilt:11 –Türkiye Gazetesi -1993.

Taylan Köken

Şah Abdurrahman Yatırı / ADIYAMAN –Tut –Yalankoz Köyü

Şah Abdurrahman Yatırının Yeri: Adıyaman İli Tut İlçesi Yalankoz Köyünün yakınındaki bir tepe üzerinde türbesi vardır.

Şah Abdurrahman Kimdir: Bir efsaneye göre Şeyh Abdurrahman Erzincani’nin üç çocuğu çarpışmadan buraya kaçarlar. Biri erkek ikisi kız bu çocuklar daha fazla kaçamazlar ve bu tepe üzerinde şehit düşerler.  

Türbenin Durumu: Türbe tepenin en üst noktasında etrafı taşlarla çevrilmiş, Türklerin dağ kült inancına uygun bir yapıdadır. Etrafında ağaçlar bulunmaktadır.  

Ziyaret Nedeni: Değişik dilekler için türbe ziyaret edilmektedir. Adak olarak kurban adanmaktadır.

Kaynakça: İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken