Gaffur Baba Türbesi / ADANA -Yüreğir -Doğankent Beldesi

Türbenin Yeri: Gaffur Baba Türbesi Adana’nın Yüreğir İlçesi Doğankent Beldesinin çıkışındadır.

Gaffur Baba Kimdir: Gaffur Baba 1931 yılında vefat etmiş olup mezarı yakınları tarafından ziyaret yeri olarak düzenlenmiştir. Mahalli velilerden olan Gaffur Baba yöre sakinleri tarafından ender olarak ziyaret edilir.

Türbenin Durumu: Gaffur Baba’nın türbesi bahçe içinde tek bir odanın içindedir. Türbenin içinde gerili bulunan bir ipin üzerinde, patikler, saçlar ve seccadeler asılıdır. Gaffur Baba’nın çocukları ve torunları hayattadır. Türbenin temizliğini ve onarımını onlar üstlenmiştir.

Ziyaret Nedeni: Gaffur Baba genellikle çeşitli sıkıntılarına derman bulmak amacıyla ziyaret edilir. Ziyarete gelenler genellikle Aşure Ayında aşure yapıp, türbede mevlit okutarak dağıtırlar.  Ayrıca ziyarette kurban ve mum adağı yapılmaktadır.

Türbe toprağının çeşitli hastalıklara iyi geldiğine inanılmaktadır. Türbe toprağını suya karıştırılıp içince, baş ve mide ağrısına iyi geldiğine inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana Halk Kültüründe Ziyaretler / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar- Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Yöresindeki Nusayrilerde Yatır-Ziyaret İnancı İle, Ölüm Sonrası Uygulanan Adet, İnanma ve Pratikler.

Taylan Köken

Derviş Hoca Türbesi / ADANA -Merkez -Seyhan Mah.

Türbenin Yeri: Türbe Adana İli Seyhan mahallesinde Kanara yakınında set üzerinde bulunmaktadır.

Derviş Hoca Kimdir: Derviş Hoca ziyareti veli tarafından yapıldığına inanılan olayların sonradan dini bir görünüm alması ile oluşmuştur. Mahalli evliya türlerindendir. Hakkında bilgi sahibi değiliz.

Ziyaret Nedeni: Derviş Hoca ziyaretine çocuğu olmayanlar gelir. Ayrıca çeşitli hastalıklardan şifa bulmak isteyenler ziyaret eder.

Derviş Hoca Ziyaretinde çocuk sahibi olmayı diler ve çocukları olması halinde, yedi yaşına gelene kadar çocuğun saçını uzatmayı, yedi yaşına gelince ziyarete kurbanla gelip saçın ve kurbanın kesileceğini adar. Çocuğun kesilen saçları ziyarete bırakılır. Dileği yerine gelenler ziyaretin bakımını tamirini yaparlar.

Çocuğu olmasını dileyen kadınlar ziyarete patik asar, bezden beşik yapar. Şifa dileyen bazı kişiler ziyarette yatarak şifa ararlar. Bu yedi gece yatma şeklinde de uygulanır.

Kaynakça: Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu.

Taylan Köken

Gümülek Dağı Ziyareti / ADANA -Tufanbeyli -Bolatpınarı-Şar Köyleri

Türbenin Yeri: Adana İli Tufanbeyli İlçesi Bolatpınarı ile Şar Köyleri arasında bulunan baca biçiminde ve üzerinde bir kale kalıntısının bulunduğu yerdedir. Gümülek Dağı ziyaretinde Eshaf-ı Kef’deki yedi uyurlardan üç kardeşin mezarının burada olduğuna inanılır.

Gümülek Dağı

Gümülek Ziyareti Asıl Nedir: Gümülek Dağında bulunan kalenin gözetleme kulesi olduğu söylenmektedir. Burada bulunan mezarların orada olan askerlerin mezarları olduğu söylenmektedir. Gözetleme kulesinin Hitit veya Roma döneminden kaldığı düşünülmektedir. Etrafta ayrıca su kemerleri de bulunması ve başka yapı kalıntılarının olması buranın defineciler tarafından talan edilmesine sebep olmuştur.

Gümülek Ziyareti

Ziyaret Nedeni: Aydaş çocuk için Gümülek’e gidilir. (Aydaş Çocuk: Gelişimini tamamlayamayan çocuklara verilen addır. Aydaş Aşı: Çocuğu sağlıklı olan ailelerden habersiz odunluklarından odun alınır. Bu odunların ateşinde dövme pilav pişirilir. Komşular davet edilir, Aydaş Aşı’na. Onlar da birer odun atarlar ve aşın suyuyla çocuk yıkanır. Kırk taş kazana atılır, her gelen kazana odun atar ve bu suyla çocuk yıkanır. Zayıf çocuk mezara götürülüp toprağına yatırılır, ağlarsa iyileşeceğine, ağlamazsa toprağı istediğine ve öleceğine inanılır.)

Konuşamayan ve yürüyemeyen çocukların iyi olması için Gümülek’e gidilir. Çocuğu olamayanlar Gümülek Dağındaki mağaraya giderler, buradaki kayalara ip bağlarlar, ipin ucuna da çöp bağlarlar. Eğer çöp sallanırsa çocuklarının olacağına inanırlar.

Mağara içinde bir kayadan suyun şifalı olduğu söylenir. Suyun romatizmalı hastalara ve bel ağrısına iyi geldiği söylenmektedir.

Yağmur duası için dağdaki türbeye ve mağaraya ziyarete gidilir. Ziyarete da adak olarak, kurban kesilir ve yağmur duası edilir.

Menkıbeler: 1-) Dağda bulunan mağarada kayaların arasında bir pınar vardır. Suyu azdır ama ne kadar içilirse içilsin su bitmez. Bu suyu kötü niyetli kişiler göremiyor.

2-) Bu suyun yanında eskiden bir mermer direk bulunurmuş. Bu direği yeri gelir on kişi elele tutuşup kucaklayamazmış. Gün gelir bir kişi kucaklar ve dileklerinin olacağına inanılırmış. Bir gün Bozgüney Köyünden bir kişi altın bulmak amacıyla direği yerinden sökmüş ve kısa zamanda ölmüş. O günden beri köyünde düzenli olarak her yıl iki trafik kazası olurmuş. Köylüler bu kazaları bu direğin yerinden oynatılarak düzenin değişmesi olarak yorumlarmış.

3-) Bu dağda yatanların iyi kişiler olduğuna inanılmaktadır. Ramazan ayında iftar vakti buradan top atışının yapıldığı söylenmektedir. Dedebeli’nden de cevap gelirmiş. Buranın adı bu topların güm seslerinden dolayı Gümülek olarak söylenegelmiştir. Dağın girişinde bulunan ardıç ağacını Bolatpınar’lı bir köylü kestiği günden beri dağdan top sesi gelmemektedir…

4-) Hz. Ali savaşırken bu dağa gelmiştir. Atının ayak izi bir kayanın üzerinde bugüne kadar gelmiştir. Bu izler mağaranın ağzında bulunan iki adet soytaşın (Çok büyük düz taş) üzerinde yer almaktadır.

Kaynakça: Suat Savur- Adana İli Tufanbeyli İlçesi Halk Kültürü Araştırması- 2010 / Bayram Akduman- Tufanbeyli’nin Sosyo-Kültürel ve Dini Yapısı Üzerine Bir İnceleme -2006 / www.panoramio.com 

Taylan Köken

Dedebeli Dağı Ziyareti / ADANA -Tufanbeyli -Tozlu Köyü

Türbenin Yeri: Adana İli Tufanbeyli İlçesi Tozlu Köyünün yukarısında Tahtacı dağlarının yüksekliğinin azaldığı yerde büyük kayada bulunan mağaradır. Burada biri susuz, diğerinde ise bir kaynağın olduğu iki mağara bulunmaktadır. Dedebeli Dağı ile Gümülek Dağı karşılıklı olarak birbirini görmektedir. Eski İstanbul-Bağdat kervan yolunun buradan geçtiği ve burada mola verdikleri söylenmektedir.

Tozlu Köyünden Dedebeli Ziyareti

Dedebeli Kimdir: Susuz olan mağaranın içinde bulunan mezarlarda yatanların kim olduğu bilinmemektedir ve sadece “Dedeler” denilmektedir. Daha çok sulu mağara ziyaret edilmektedir. Dedebeli’nde yatanlardan birisinin Kayseri’deki Melik Gazi’nin abisi olduğu da rivayet edilir.  

Tozlu Köyünden Dedebeli Ziyareti

Türbenin Durumu: Mağara içinde taş duvarlı bir çukur ve mağara önünde ise Horasan sıvası ile yapılmış üç mezar yeri vardır. Defineciler tarafından mezarlar tahrip edilmiştir.

Dedebel Ziyareti

Ziyaret Nedeni: Yağmur duası için bu ziyarete gidilir. Ziyarete gidilir, kurban kesilir ve yağmur duası edilir. Kayanın yanında zaman zaman toplanan suya kısmet parası atılmaktadır. Topluca ender olarak ziyaret edilen bu yerde adaklar kesilir, bezler bağlanır.

Menkıbeler: 1-) Yatırın etrafında sürüsü ile dolaşan çoban ses duyuyor. Dede "yatanı rahatsız etmeyin" diye ses verir.

2-) Bu yatırın olduğu yerde sesler duyulmakta, ışıklar görülmektedir. Yatırın olduğu yerden Gümülek Dağının olduğu yere ışık yansıdığı, ender olarak top seslerinin duyulduğu söylenmektedir.

3-) Dedebeli Ziyaretinin suyundan yararlanmak isteyen kötü niyetli kişilere akmadığı burayı ziyaret edenler tarafından söylenmektedir. Çıkan bu su şifa amacıyla içilir.

4-) Dedebeli Dağının eteklerinde yedi yılda bir kaplıca suyu çıkmaktadır. Bu suyun ilk çıktığı anda renginin ayrana benzemesinden dolayı yöre halkı tarafından ayranlı çıkak olarak adlandırılır.

5-) Peygamberimiz Hz. Muhammed’in su çıkan kayanın yanında konakladığına inanılır.

Kaynakça: Suat Savur- Adana İli Tufanbeyli İlçesi Halk Kültürü Araştırması- 2010 / Nihat Aytürk - Bayram Altan – Türkiye’da Dini Ziyaret Yerleri – Altanoğlu -1992 / Bayram Akduman- Tufanbeyli’nin Sosyo-Kültürel ve Dini Yapısı Üzerine Bir İnceleme -2006 / www.panoramio.com.

Taylan Köken

Balta Mezarı Ziyareti / ADANA -Feke -Yerebakan Köyü

Türbenin Yeri: Balta Mezarı kabri Adana İli Feke İlçesi Yerebakan Köyündedir.

Ziyaret Nedeni: Halk Balta Mezarı’nı kurak havalarda yağmur duası için ziyaret ederler.

Menkıbeler: 1-) Kurtuluş Savaşında düşman üstüne top atıldığı rivayet edilir.

2-) Yerebakan köyünün güneyinde yaşlı bir karı koca yaşarmış. Bu karı koca ufacık topraklarında tohumu toprağa sererler, az sayıdaki keçilerini toprak üzerinde gezdiririler, sonra da keklikler yemesinler diye üzerini kalbur ile örterlermiş. Bu ekim sonunda ellerine çok az buğday geçermiş.

İhtiyar adamın bir âdeti varmış. Misafiri olmadan yemek yemezmiş. Bir gün harman yerinde buğdaylarını topluyormuş. Acıkmış ama yanına kimse gelmediği için tüm yemeği olan bir çöreği yiyemiyormuş. Aradan birkaç gün geçmiş, harman toplanmış, yaşlı adam eve dönmeye hazırlanıyormuş. Tam buğdayı alıp evine dönerken, uzaktan ihtiyar bir yolcunun geldiğini görmüş. Hemen çöreğini suda yumuşatıp, yolcu ile paylaşıp yemeğe başlamış. İhtiyar yolcunun yemeği bitince kalkmış ve uzaklaşmış. Ardında harman yeri hareketlenmiş ve buğday taşmaya başlamış. Yaşlı adam, yolcunun peşinden koşup taşan buğdayı nasıl durduracağını sormuş. Yolcu “Elinin tersi ile toplayıver” demiş. Böylece buğdayın taşması durmuş.

Yolcu ihtiyar, köyün yakınına gelince bu sefer yayık ayranı yapan yaşlı kadın yolcuyu çevirip ona ayran ikram etmiş. Yolcu ayranı içip ortadan kaybolmuş ama, yayıktan ayran akmaya devam etmiş. Kadın tüm kaplarını ayranla doldurmuş ama, ayran gelmeye devam etmiş.

Kadın başından geçenleri, ihtiyar adamla paylaşıyor. Adam şöyle diyor: “Üç gün içinde ölürsem, beni şu sedirin dibine gömün. Ben öldükten sonra mezarımın başında yeşil bir kuş öterse kırk arşın etrafımı kurtarırım. Eğer kuş gelip ötmezse yalnız kendimi kurtarırım” diyor.

İhtiyar adam üç gün içinde ölüyor ve mezarını yeşil bir kuş ziyaret ediyor. Bunu duyan köylüler ölülerini uzak yakın demeden, Balta mezarlığı denilen bu yere gömmeye getiriyorlar.            

Kaynakça: Nihat Aytürk - Bayram Altan – Türkiye’da Dini Ziyaret Yerleri – Altanoğlu -1992 / Ayhan Karakaş – Feke Halk Kültürü Araştırması -2005.

Taylan Köken

Cafer-El Tayyar Ziyareti / ADANA - Seyhan -Kayışlı Köyü

Türbenin Yeri: Cafer-El Tayyar ziyareti Adana İli Seyhan İlçesi Kayışlı Köyünün güneydoğusunda Seyhan Nehrinin kıyısındadır.

Cafer-El Tayyar Kimdir: İlk Müslüman olanlardan olan Cafer-El Tayyar Hz. Muhammed’in amcasının oğludur. Müslüman olduktan sonra Kureyş’lilerin eziyetinden kurtulmak için yanındakilerle birlikte Habeşistan’a göç etmiştir. Hayber’in fethinde geri dönmüştür. 629 yılında Şam yakınlarında Rumlar ile yapılan savaşta 41 yaşında şehit düşmüştür. Hz. Muhammed’e benzerliği bilinmektedir. Etrafına yaptığı iyiliklerle anılmaktadır. Kabrinin gerçek yeri Mute şehrindedir.

Ziyaret Nedeni: Cafer-El Tayyar ziyaretine çocuğu olmayanlar ve çeşitli hastalıklardan şifa bulmak amacıyla gelirler. Ziyaretçiler adak olarak türbenin onarımına yardım ederler. 

Menkıbeler: 1-) Cafer-El Tayyar Ziyareti bir makamdır. Nurun indiğini ya rüyada ya da normal zamanda gören kişi, nur inen yere türbe yapılması gerektiğine inanmaktadır. Çevresindeki kişileri de bu inanca ortak edince nur indiğine inanılan yere türbe yapılmaktadır. Nurun indiği zamanlarda, nur indiğini gören ya da nurun indiğini bilen kişi, rüyasında inen nurun kim olduğunu görürse, bu ziyarete onun adı verilmektedir. Nurun türbesini yapmasını isteyen kişiye ışık halinde görüldüğüne inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Yöresindeki Nusayrilerde Yatır-Ziyaret İnancı İle, Ölüm Sonrası Uygulanan Adet, İnanma ve Pratikler.

Taylan Köken

Ağca Baba Türbesi / ADANA -Kozan -Merkez

Türbenin Yeri: Adana İli Kozan İlçesi Hacıuşağı Mahallesinde türbesi bulunmaktadır.

Ağca Baba Türbesi

Ağca Baba Kimdir: Ağca Baba Rufai Tekkesinin son halifesidir. Ağca Baba Tekkesi tekke ve zaviyeler kapatılana kadar varlığını sürdürmüş bir tekkedir.  

Türbenin Durumu: Tek bir odadan oluşan türbe, eski bir yapıdır. Sanduka türbenin ortasındadır. Ağca Baba’nın türbesi 2006 yılında Kozan Belediyesi tarafından çevre düzenlemesi ile birlikte restore edilmiştir.

Ziyaret Nedeni: Özellikle çocuğu olmayanların ziyaret ettiği söylenmektedir. Ayrıca, çeşitli hastalıkları olanlar ve sıkıntılarına çare arayanlar türbeyi ziyaret eder. Ziyarette adak olarak kurban adanır, mum adağında bulunulur.

Kaynakça: Kübra Küçükerdem– www.kozanbaris.com / Zübeyde Nur Özgen- Adana (Merkez) Halk Hekimliği Araştırması, 2007 / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd. Doç. Dr. Zekiye Çağımlar- Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Yrd. Doç. Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Halk Kültüründe Ziyaretler / Resim: www.kozan.bel.tr

Taylan Köken