Pelitlik Baba Türbesi / AMASYA –Amasya –Sarıyar Köyü

Türbenin Yeri: Pelitlik Baba Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Amasya’ya bağlı Yazıyar Köyüne 2km mesafedeki bir tepenin üstündedir.

Pelitlik Baba Kimdir: Pelitlik Evliyası olarak da anılan yatır bir tepe üzerinde medfundur. Türbe etrafı pelit ağaçlarıyla kaplı olduğundan bu adı almış olmalıdır. Alevi vatandaşlarımızın ikamet ettiği bir köy olan Sarıyar köylüleri tarafından bilinen ve ziyaret edilen Pelitlik Baba’nın kalp gözü açık, ermiş bir kişi olduğunun haricinde herhangi bir bilgi yoktur. Son yıllarda Sarıyar Kültür ve Dayanışma Derneği ve Sarıyar Muhtarlığı tarafından Pelitlik Evliyası Şenliği yapılmaktadır.  

Türbenin Durumu: Türbe pelit ağaçlarıyla çevrili bir tepe üzerinde, ağaçtan yapılmış bir köydür. Türbe bakımsızdır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle Sarıyar köylüleri tarafından ziyaret edilmektedir. Pelitlik Baba yağmur duası ve siğil hastalığı için ziyaret edilir. Yağmur duası üç hafta sürer ve son hafta Pelitlik Baba’da kurban kesilir. Ellerde çıkan siğiller için ziyaret edilen türbeden mezar yakınındaki pelit ağacından yaprak koparılıp eve götürülür. Yaprak kurudukça siğillerin yok olacağına inanılır.  

Menkıbeler: 1-) Pelitlik Baba kendisinin öldükten sonra fırtına çıkacağını ve ağaçların devrileceğini, bu devrilen ağaçlarla kendisine türbe yapılmasını söylemiştir. Öldükten bir hafta sonra fırtına çıkmış ve mezarının etrafındaki ağaçların devrildiği görülmüştür. bu ağaçlarla bugünkü türbe yapılmıştır.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006.

Taylan Köken

Seydi Halife Türbesi / AMASYA –Merkez –Mehmet Paşa Cami

Türbenin Yeri: Seydi Halife türbesi, Amasya merkezinde bulunan Mehmet Paşa Camisinin yanındadır.

Mehmet Paşa Cami Haziresi

Seydi Halife Kimdir: Gerçek adı Ali’dir. Tam adı Şeyh Seyidüddin Ali el-Halveti’dir. Şeyh Habib-i Karamani’nin ardından tekkede 35 yıl eğitim vermiştir. Sufi yaşamı ile öne çıkmıştır. Gündüzleri oruç tutarı, gecelerini ibadet ile geçirir, haram ve yanlıştan itinayla kaçarmış. Son anına kadar hafızası yerinde bu dünyadan 1533 senesinde göç etmiştir.        

Türbenin Durumu: Türbe Mehmet Paşa Camisinin batısındadır. Türbesi Nezir Mehmet Paşa ve oğlunun mezarları yanındadır. Üstü açık bir mezardır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Seydi Halife vefat etmeden önce cenneti gördüğünü yanındakilere müjdeler ve sabırsızlıkla bir an önce Allah’ına kavuşmak ister.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.bizimsahife.org

Taylan Köken

Bahşi Halife Türbesi / AMASYA –Merkez –Şeyhcui Mahallesi

Türbenin Yeri: Bahşi Halife Türbesi Amasya İli merkezinde bulunan Şeyhcui Mahallesi Akbilek Bağlarına yakın konumdaki bir tepenin üzerindedir.

Akbilek Evliyası Türbesi

Bahşi Halife Kimdir: Akbilek Evliyası, Dede Bahşi bin İbrahim, Akbilek Bahşi Halife bin İbrahim olarak da anılmaktadır. Akbilek Evliyası Mezarı olarak tescilli bir yapıdır.

Bahşi Halife Taşova İlçesi Uluköy’de doğmuş, 1523-24 yıllarında Amasya’da vefat etmiştir. Eğitimini Amasya’da tamamlayıp Mısır’a gitmiş, burada dönemin ünlü alimleri olan Celaleddin Suyuti, Zekeriya el Ensari ve Şemseddin Muhammed Sehavi’den dersler alır. Dünya işleri ile pek ilgilenmez, devamlı nafile namazı kılar, az şeyle kıt kanaat yaşarmış. Fıkıh ve tefsir konusunda bir hayli bilgilidir. Eskiden medrese eğitimine başlayan öğrenciler ilk dersinin onun türbesinde yaparlar, çözemedikleri meseleleri Cuma günü türbeyi ziyaret ederek hallederlermiş.  

Türbenin Durumu: Türbe gayet bakımlıdır. 6,8x5,1 mt ölçülerinde olan türbe bir eve benzemektedir. Üzeri kiremit kaplıdır. Yanında ufak bir cami de bulunmaktadır. Türbenin içinde Bahşi Halifenin sandukası bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbe her türlü istek için ve akıl hastalığı bulunanlar tarafından ziyaret edilmektedir. Akıl hastaları türbede iki rekat namaz kılar, evliyanın sandukası başında kurban adağında bulunurlar. İyileşme olunca adaklarını yerine getirirler.

Menkıbeler: 1-) Bir ayyaş her gece türbede kalıp içki içermiş ve her sabah da kendini türbenin dışında bulurmuş. Bir gece yine türbede uyuya kalmış ve bu sefer cehennem görüntüler görünce tövbekar olmuştur.

2-) Akbilek Evliya abdestin faziletlerini bir vaazında anlatmaktadır. Abdest aldıkları bölgelerin ahrette nur gibi parlayacağından bahsetmektedir. Bunun nasıl olacağını bazıları aklından geçirirken Akbilek işte böyle diyerek kollarını açar ve abdest aldığı yerleri nurlar içinde aydınlanır. Bunun üzerine ona Akbilek demektedirler. 

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.kurumsal.kulturturizm.gov.tr

Video: http://www.dailymotion.com/video/xuahz1_tasova-amasya-dan-akbilek-bahsi-efendi_shortfilms

Taylan Köken

Abdurrahman Çelebi Türbesi / AMASYA –Merkez –Yakup Paşa Tekkesi

Türbenin Yeri: Abdurrahman Çelebi türbesi, Amasya merkezinde bulunan Yakup Paşa Tekkesindedir.

Aşağı Pirler Evliyası Türbesi

Abdurrahman Çelebi Kimdir: Tam adı Gümüşlüzade Celaleddin Abdurrahman Çelebi’dir. Pir Hüsameddin isminde tasavvuf ehli bir zatın oğlu olan Abdurrahman Çelebi Pirzade ailesindendir. Babasının adından dolayı Hüsami mahlasını şiirlerinde kullanmıştır. Saraçhane Camisinin yanında medfun bulunan Şeyh Zekeriya Hazretlerinden eğitimini alır ve onun halifesi olmuştur. Sema yaparak zikir eder, rüya yorumları meşhurdur. Gümüşlüoğlu sülalesinden olduğundan Pirzade olarak anılmaktadır. Halk türbesine Aşağı Pirler Evliyası demektedir.

Türbenin Durumu: Türbe tekkeye bitişiktir. Türbenin durumu hakkında başka bir bilgimiz yoktur.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.       

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.amasya05.net

Taylan Köken

Habib-i Karamani Türbesi / AMASYA –Merkez –Mehmet Paşa Cami

Türbenin Yeri: Habib-i Karamani türbesi, Amasya merkezinde bulunan Mehmet Paşa Camisinin yanındadır.

Habib-i Karamani Mezarı

Habib-i Karamani Kimdir: Habib Karamani olarak da anılan ve Halvetiye Tarikatının ileri gelenlerinden olan şeyh Niğde’de doğmuştur. Niğde o zamanlar Karaman vilayetine bağlı olması sebebiyle Karamani olarak anılmıştır. Ana tarafından Hz. Ebubekir, baba tarafından Hz. Ömer ailesinden geldiği söylenmektedir. İran’a Halvetiye tarikatının pir-i sanisi Seyyid Yahya Şirvani’nin yanına eğitim almaya gider. 12 yıl eğitim aldıktan sonra Ankara’ya döner. Akşemsettin Hazretleri ile 1450-55 yıllarında sohbetlerde bulunur. Değişik şehirleri dolaşır, üç kez Hacca gider ve İskilip’te Ebusuud Efendi’nin kız kardeşi, Şeyh Yavsi Efendi’nin kızı olan Rukiye Hatun ile evlenir. Uzun süre İskilip’te kalıp burada medrese, cami, zaviye ve kütüphane vakfeder. Kayınpederiyle anlaşmazlığa düşer ve Amasya’ya gelip burada zaviyesini açar ve 1496 yılında vefat eder.

Kitabu’n-Nasayih ve Etvar-ı Seb bilinen eserleridir. Halvetiye tarikatının Anadolu’daki önemli temsilcilerinden olan Habib-i Karamani Amasya’daki halifeleri iki kol halinde varlığını sürdürmüştür. Bunlardan biri Şeyh Seyidüddin Ali Halveti ve Hacı Hızır Efendi’dir. İstanbul’da faaliyetlerini sürdüren halifesi ise Nakkaş Baba’dır. Başka önemli bir halifesi ise Mudurnulu Davud-ı Halveti’dir.         

Türbenin Durumu: Türbe Mehmet Paşa Camisinin batısındadır. Türbesi Nezir Mehmet Paşa ve oğlunun mezarları arasındadır. Üstü açık bir mezardır. Türbede dört mezar vardır. Dördüncü mezar da Mehmet Paşa’nın babası Hızır Paşa’ya aittir.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle hayır duası için ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Amasya’da görevlendirilen Sultan II. Beyazıd’ın oğlu Şeyhinşah Bey’in nişancısı şöyle aktarmıştır: Şeyhin önderliğinde namaz kılarken bir akrep saf tutanların arasına karışır. Nişancı ne kıldığı namazdan, ne de sonrasında yediği yemekten bir şey anlar. Akrebi düşünüp durmaktadır. Bunu anlayan Şeyh “Merak etme biz onu öldürdük, aklından çıkar artık” der.       

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.cansaati.org / www.amasya-abdulhalim.blogspot.com /

Taylan Köken

Halkalı Dede Türbesi / AMASYA –Merkez –Şehirüstü Mahallesi

Türbenin Yeri: Halkalı Dede Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Amasya’nın Şehirüstü Mahallesindedir.

Halkalı Dede Türbesi

Halkalı Dede Kimdir: Halkalı Evliya, Saru Hatun olarak da anılan Halkalı Dede Şadgeldi Paşa’nın torunlarından olan ve 1475 yılında vefat eden Serasker Burak Bey’in kızı Sarû (Şahruz) Hatuna aittir. Saru Hatun 1479 yılında vefat etmiştir. Türbesinde bulunan halkalardan dolayı zamanla Halkalı Evliya olarak anılmıştır.   

Türbenin Durumu: Türbe bir duvarın kenarında dört sütun üzerine oturmuş bir kubbenin altındadır. Türbe tarz olarak “Erken Dönem Baldaken Türbeleri”ndendir. Sandukanın altındaki mumyalıktaki naaşın sadece hafifçe sarardığı söylenmektedir.     

Ziyaret Nedeni: Türbeye özellikle zamanı geldiği halde yürüyemeyen çocuklar getirilir. Türbeye özellikle cumartesi günü gelinir, dualar okunur, çocuğun ayakları dualar eşliğinde üç kez halkaya sokulup çıkartılır. Buraya gelen çocuklar genellikle bir hafta içinde yürümektedir. Çocuk yürüdüğü zaman türbeye getirilen kurban kesilir. Orada pişirilen kurban, bazen davul zurnalar eşliğinde oyunlar oynanarak yenir. 

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.amasya-abdulhalim.blogspot.com

Taylan Köken

Hacı Dede Türbesi / AMASYA –Merkez –Yeşil Yenice Beldesi

Türbenin Yeri: Hacı Dede Türbesi, Amasya İli merkez ilçesi Yeşil Yenice Kasabasındadır.

Hacı Dede Türbesi

Hacı Dede Kimdir: Gerçek ismi Şeyh Sadreddin Muhammed bin Seyyid Hüseyin bin Ali el-Horasani’dir. Kısaca Sadreddin Muhammed Horasani’dir. Seyyid İbrahim’in babası olduğu kabul edilir. 1413 yılında Horasan’dan gelip, 1414 yılında Bedreddin Mahmut Çelebi Tekkesinde şeyh olduğu söylenmektedir. Amasya’da Horasani Baba olarak namlanan şeyh aynı zamanda Sultan II.Murad’ın oğlu şehzade Alaeddin Bey’in de şeyhidir. Şehzade 1442 yılında öldürülünce oğlu ile birlikte Yenice köyüne çekilirler. Burada bir zaviye kurarak vefatına kadar burada çalışmalarına devam eder.

Türbenin Durumu: Türbe 2005 yılında belediye tarafından yeniden yapılmıştır. Türbede Hacı Dedenin sandukası vardır. Sanduka namaz kılmak için düzenlenmiştir. Türbe etrafı geniş bir piknik alanı gibi düzenlenmiş olup, adak kesim yeri, pişirme yerleri, büyük bir havuz bulunmaktadır. 

Ziyaret Nedeni: Türbe Samsun’dan dahi değişik dilekler ve istekler için ziyaret edilmektedir. İstekleri kabul olanlar adağını burada kesip dağıtırlar.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.yesilyenice.bel.tr

Taylan Köken