Türbenin Yeri: Hacı Bayram-ı Veli Türbesi, Ankara İli, Altındağ
İlçesi, Hacı Bayram Mahallesi, Hacı Bayram Caddesinde bulunan Hacı Bayram
Camisine bitişiktir.
 |
| Hacı Bayram-ı Veli Türbesi |
Hacı Bayram-ı Veli Kimdir: Öncelikle bu büyük ulu kişileri
tanıtmak, onların kim olduğu konusunda kelam etmek bizim harcımız değildir.
Haklarında yüzlerce araştırma yapılmış, kitaplar yayınlanmış bu kişiler
hakkında verebileceğimiz bilgiler, her yerde bulabileceğiniz, rahatça ulaşabileceğiniz
ansiklopedik bilgiler olacaktır. Kaynakça bölümünde yayınlamış olduğumuz iki
kitap temel referans noktalarıdır. Daha detaylı bilgi almak isteyen, konuyu
daha derinlemesine ve ayrıntılarıyla çalışmak isteyenlere bu kitapları tavsiye
edebiliriz. Bu kitaplar dahi Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini tanımamız için
ancak bir önsöz olacaktır…
Ankara’nın Solfasol Köyünde doğmuştur. Doğum tarihi kaynaklarda 1350-56
yılları arasında gösterilmektedir. Kesin tarih bilinmemektedir. Asıl adı Numan’dır. Babası Koyunlucalı Ahmet veya Koyunluca
Ahmed, annesi Fatma Hanım’dır. Abdal Murad ve Safiyüddin adlı kendisinden küçük iki erkek kardeşi vardır.
Babasının çiftçilikle uğraştığı veya hayvancılık yaptığı düşünülmektedir.
Hacı Bayram-ı Veli’nin eğitime
çocukluk yıllarında başlamıştır. İlk eğitimi Yayık Sokakta metfun olan Şey İzzettin tarafından verildiği
söylenmektedir. Fakat bu bilgi aradaki 50 yıllık farktan dolayı muhtemelen
yanlıştır. Medrese eğitim alan Hacı Bayram-ı Veli gençlik yıllarında Tefsir, Fıkıh,
Hadis, Matematik, Felsefe, Arapça, Farsça Edebiyat gibi çeşitli dersleri
okumuştur.
Hacı Bayram-ı Veli öğrencilik
hayatından sonra Ankara’da Melike Hatun
isimli bir hayırseverin yaptırdığı Kara
Medrese’de müderrislik yapmıştır. Hacı Bayram-ı Veli zamanın ünlü din
bilgini olan Şeyh Hamid-i Veli
(Somucu Baba) tarafından Kayseri’ye davet edilir. Bir Halveti şeyhi olan
Somuncu Baba ile karşılaşması ilk defa bir kurban bayramı günü olduğu
için şeyh kendisine Bayram adını verir. Bugünden sonra Numan ismi
yerine Bayram ismini kullanır. Bu ziyaret esnasında Somuncu, Baba Hacı Bayram-ı
Veli’ye zahir ilminin ve batın ilminin derecelerini ve geleceğini manevi
yolla kendisine göstererek, ikisi arasında bir seçim yapmasını söyler ve
kendisini tasavvuf yoluna girmeye, bu yolda öğrencisi olmaya davet
eder. Hacı Bayram-ı Veli bu daveti kabul eder ve tasavvuf eğitimine Şeyh
Hamid-i Veli yanında başlar.
Kesin tarih bilinmese de Şeyhi
ile birlikte 1394 yıllarında Bursa’ya geçerler. Bursa’da Çelebi Sultan Mehmet (Yeşil) Medrese’de müderrislik yapar. Yine
Şeyhi ile birlikte 1400 yıllarında Bursa’dan ayrılıp Şam, Mekke ve Medine’ye
hac yolculuğuna çıkarlar. 1412 yıllarında döndüklerinde Şeyh Hamid-i Veli yaşlı
ve yorgundur. 1412 yılında Akasaray’da vefat eder. Hacı Bayram-ı Veli Ankara’ya
döner. Artık kendi adıyla anılan Bayramilik
Tarikatının şeyhidir. Ankara’nın merkezinde Ogust (Augustus) Tapınağının
yanında 1415 yılında Tekkesini kurar.
Tekkenin ilk imamı ileride damadı
olacak olan Eşrefoğlu Rumi’dir. Hacı
Bayram-ı Veli Hazretlerinin Hocalığı, bilgisiyle Bayramilik Tarikatı hızla
yayılacaktır. Alimlerin büyüklerinden olan Akşemsettin
Hazretleri de gelip öğrencisi olacaktır. Bayramiliğin ilerlemesi Osmanlı’da
tedirginlik yaratır. Yakın zamanda Şeyh
Bedreddin olayından ağzı yanan Osmanlı bu tür ilerlemelere kuşkuyla
bakacaktır. Sultan II. Murad Han
tahta çıkınca, 1421 yılında Hacı Bayram-ı Veli’yi Edirne’ye çağırır. Öğrencisi
Akşemsettin’le birlikte Edirne’ye geçen Hacı Bayram-ı Veli burada padişahı ve
yanındakileri etkilemeyi başarır. İhbarın ve dedikoduların boş olduğu
anlaşılır. Birkaç kez daha Edirne’ye geçen Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri geride
halife olarak Akşemseddin ve Bıçakçı
Ömer’i bırakarak 1430 yılında Ankara’da vefat eder.
Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerinin
üç kız ve beş erkek çocuğu olduğunu biliyoruz. Kızlarından sadece Eşrefoğlu
Rumi ile evlenen Hayrunisa’nın ismi
bilinmektedir. Oğullarının adları sırasıyla Şeyh Ahmet Baba, Ethem Baba, Baba Sultan, İbrahim ve Ali’dir.
Bilenen halifeleri şöyledir: Selahaddin Bolevi, Seyyid Abdülkadir
İsfahani, Bursalı Şeyh Ömer Dede, Şeyh Lütfullah Efendi, Molla Zeyrek, Şeyh
Baba Nahhasi Ankaravi, Şair Şeyhi, Akbıyık Meczup Sultan, İnce Bedreddin,
Kızılca Bedreddin, Kemal Halveti, Şeyh Elvan-ı Kirazi, Akşemseddin Hazretleri, Eşrefoğlu
Rumi, Yazıcızade Muhammed Efendi, Ahmet Bican, Şeyh Yusuf Hakiki Baba, Şeyh
Muslihiddin Halife, Şeyh Ahmed Baba, Bardaklı Baba ve Şeyh İsa Dede'dir.
 |
| Hacı Bayram-ı Veli Türbesi |
 |
| Hacı Bayram-ı Veli Türbesinin Tavanı |
 |
| Hacı Bayram-ı Veli'nin Sandukası |
Türbenin Durumu: Kare planlı, kubbeli yapılan türbe, 1429/1430
yıllarında inşa edilmiştir. Çatı kurşun kaplamadır. Türbe Hacı Bayram Camisinin
mihrap duvarına bitişik inşa edilmiştir. Türbe yığma ve düz taştan, kiremitten
inşa edilmiştir. Türbe içinde Hacı Bayram-ı Veli’ye ait sandukayla birlikte
dokuz sanduka daha bulunmaktadır. İkisi oğulları Ethem Baba ve Şeyh Ahmet
Baba’ya aittir.
Cami ve türbe Koruma Kurulu
Kararıyla 1972 yılında, Hacı Bayram-ı Veli’nin Solfasol Köyünde bulunan doğduğu
ve öldüğü ev 1996 yılında, Annesinin türbesi ise 2007 yılında 1. Derece Anıt
Eser olarak tescillenmiş ve korumaya alınmıştır.
Ziyaret Nedeni: Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri öncelikle hayır duası
için ziyaret edilmektedir. Ayrıca değişik dilekler için de ziyaret edenler
vardır.
Kaynakça: Doç. Dr. Ethem Cebecioğlu –Hacı Bayram Veli ve Tasavvuf
Anlayışı –Muradiye Kültür Vakfı Yayınları -1994 / Abdülkerim Erdoğan
–Ankara’nın Menavi Mimarı Hacı Bayram-ı Veli –Ankara BŞB. Yayınları -2011 / www.hacibayramiveli.com / www.enventer.gov.tr
Taylan Köken
