Hükkaşe Sultan Türbesi / AMASYA –Merzifon –Hırka Köyü

Türbenin Yeri: Hükkaşe Sultan Türbesi, Amasya İli Merzifon ilçesi Hırka Köyü mezarlığındadır.

Hükkaşe Sultan Türbesi

Hükkaşe Sultan Kimdir: Ukkaşe veya Hukkaşe Sultan olarak da anılan zat Sahabe’dendir ve peygamberimiz Hz. Muhammed’in sırtında bulunan Peygamberlik Mührünü görmüş, öpmüş ve onun vücuduna yüzünü sürmüştür. (Bu konudaki kıssayı Hırka Köyü resmi sitesinde ve Sayın Abdülhalim Durma’nın eseri Evliyalar Şehri Amasya’dan detaylı okuyabilirsiniz.)

Daha sonra Hz. Muhammed Hükkaşe Sultan’ı görevlendirmiş ve ona hırkasını vermiştir. O da İslam ordularıyla beraber önce Kayseri’ye gelmiş, daha sonra savaşarak Merzifon’a kadar gelir ve buradaki Hırka Köyünde 681 yılında şehit düşer. Gerçek adı Ukkaşe bin Mihsen’dir. 

Hükkaşe Sultan Türbesi

Hükkaşe Sultan Türbesi

Türbenin Durumu: Türbe mezarlığın içindedir ve 1968 yılında yenilemesi yapılan bir türbedir. Hayırseverler tarafından etrafı düzenlenmiş, türbe yanına bir aşevi yapılmıştır. Ukkaşe Hazretlerinin yaşadığı dönemde etrafta bolca geyik ve ayı bulunurmuş. Geyikler gelip hazretin ellerinden su içerlermiş. Türbe içindeki geyik boynuzlarının varlığı böyle açıklanmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Hırka Köyü neredeyse kurulduğundan beri değişmemiştir. Bunu peygamberimizin hırkasına borçludur. Bu köye ve türbeye yedi kez gelenin Hac vazifesi kadar kadar kutsal bir görevi ifa etmiş sayılmaktadır. Bu ziyaretin temelinde de Hz. Muhammed’in “Hacca gidecekler önce senin yanına gelsin” veya “Benim mezarıma gelenler önce senin mezarına gelsin” sözlerinden kaynaklandığı söylenmektedir.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.hirkakoyu.org / www.hirkakoyu.s5.com

Taylan Köken

Sahabe Türbesi / AMASYA –Merzifon –Naccar Mahallesi

Türbenin Yeri: Sahabe Türbesi, Amasya İli Merzifon İlçesi merkezinde bulunan Naccar Mahallesi Balı Caddesindedir.

Sahabeler Kimdir: İki Sahabe bölgenin fethi için Hükkaşe Sultan ile birlikte gelmiş ve burada şehit düşmüşlerdir. Haklarında bu rivayetten başka bilgi yoktur.

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında herhangi bir bilgimiz yoktur.

Ziyaret Nedeni: Türbe değişik dilekler ve istekler için ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Yüzyılın başında bu Sahabelerin mezarları belli değildir. Yakup Ağa adındaki bir at arabacısı malzeme taşırken at arabasını bu yeri belli olmayan mezarların üzerine bırakır. At ihtiyaç için mezarın üzerine işeyince, mezardan bir el çıkar ve hayvana öyle bir tokat atar ki, at arabası ve at beş on metre uzağa gürültü içinde fırlar, at oracıkta ölür. Böylece mezarların yeri belli olur.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003

Taylan Köken

Küçük Hasan Türbesi / ADIYAMAN -Samsat İlçesi -Merkez

Küçük Hasan Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Samsat İlçesi merkezinde türbesi vardır.

Küçük Hasan Kimdir: Sahabelerden olduğu söylenmektedir.

Türbenin Durumu: Daha önce türbe eski Samsat’taymış. Eski Samsat sular altında kalınca türbe Samsat’taki yeni yerine taşınmıştır. Türbe dikdörtgen ve betonarmedendir. İçinde Küçük Hasan’ın sandukası bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Genellikle çocuğu olmayan kadınlar türbeyi ziyaret eder. Adak için küçük taşları türbeye yapıştırırlar. Taş yapışırsa çocuklarının olacağına inanmaktadırlar.

Menkıbeler: 1-) Türbede zaman zaman ışıklar görülmektedir. Türbe taşınırken Küçük Hasan’ın cesedinin bozulmadan kaldığı görülmüştür.

Kaynakça: Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri – 1985 / İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken

Safvan Bin Muattal Türbesi / ADIYAMAN -Samsat -Taşkuyu Köyü

Safvan Bin Muattal Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Samsat İlçesine bağlı Taşkuyu (Bircik) Köyünde bir tepe üzerinde türbesi vardır.

Safvan Bin Muattal Kimdir: Yöre halkı tarafından Safvan Dede olarak da isimlendirilen zat hicretin 17.yılında burada bir çarpışmada şehit düşen Saffan isimli bir kişidir. Hz.Ömer döneminde Müsten Savaşında şehit düştüğü ve sahabeden olduğu söylenmektedir. Hz. Muhammed ile Medine’de bizzat gezmişliği vardır.

Sahabeden Safvan İbni Muattalı Zevkani olarak da söylenmektedir. Hz. Ömer zamanında bir savaşta buraya gelmiş ve şehit düşmüştür.

Türbenin Durumu: Türbe Mehmet Ali Efendi tarafından yaptırılmıştır. Kendisi hakkında türbe girişinde bir tanıtım yazısı mevcuttur. Kare planlı, kapalı, yeni bir türbedir.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyaret edenler genellikle Allah rızası için adak adarlar. Ayrıca şifa bulmak amacıyla değişik hastalıklardan kurtulmak için adak adayan ziyaretçiler vardır.

Menkıbeler: 1-) Türbede bulunan bakır kapları yenileri ile değiştirmek isteyen bir kişi türbeye girince, türbe sallanmaya başlamış. Ziyaretçi kapları alacağına iki kap bırakıp türbeden kaçmış.

2-) Veli türbesinden bir şey alınmasına izin vermezmiş. Eğer birisi türbeden bir şey alacak olursa, başına kötü şeyler geleceğine inanılmaktadır.     

Kaynakça: Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları - 2007 / Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri – 1985

Taylan Köken

Hz. Süraka Makamı / ADIYAMAN -Kahta İlçesi

Hz. Süraka Makamının Yeri: Adıyaman İli Kahta İlçesi’ndedir.  

Hz. Süraka Kimdir: Süraka, Peygamberimizi öldürmek için yola çıkan bir atlıdır. Peygamberimize yanaşınca amacına ulaşamaz ve atının ayakları kuma saplanır. Peygamberimize kendisini kumdan kurtarması için yalvarır. Kumdan kurtulan Süraka geri döner ve peygamberimizi takip eden müşriklere, peygamberimin oradan geçmediğini söyler. Peygamberimiz Medine’ye ulaşır ve hicret gerçekleşmiş olur.

Sonradan Müslümanlığı kabul eden Süraka Hz. Ömer tarafından savaşlarda göstermiş olduğu yararlılıklar dolayısıyla ödüllendirilir.

Makamın Durumu: Mezar taşında “Neyyirelelamin el fadlillahi maarık Seyfullah Surakat İbni Abdullah ilel hayyi gubretirrebiyyüllevvel” yazılıdır.

Ziyaret Nedeni: Yöre halkı tarafından ziyaret edilen makama genellikle hayır duası için gelinmektedir.

Kaynakça: Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri – 1985 / Kutlu Özen- Anadolu Sahabeleri

Taylan Köken  

Amr Bin Ümeyye Türbesi / ADIYAMAN -Merkez

Amr Bin Ümeyye Türbesinin Yeri: Adıyaman İlinin merkezinde türbesi vardır.

Amr Bin Ümeyye Kimdir: Amr İbni Ümeyye olarak da isimlendirilir. Hz. Muhammed onu Habeşistan’a özel elçi olarak İslam’a Davet mektubu vermek için göndermiştir. Sahabeden olduğu söylenmektedir. İslam orduları ile yöreye gelip burada şehit düşmüştür.

Türbenin Durumu: Adıyaman’a yakın olan bir dağın tepesinde bulunmaktadır.

Kaynakça: Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri – 1985 / Ergun Göze – Anadolu Sahabeleri – Sebil Yayınları - 1968

Taylan Köken

Hasan-ı Mekki Türbesi / ADIYAMAN -Merkez -Hacı Ömer Mah.

Hasan-ı Mekki Türbesinin Yeri: Adıyaman ili merkezinde Hacı Ömer Mahallesinde türbesi vardır.

Hasan-ı Mekki Kimdir: Halife Ömer döneminde yapılan Arap akımları ile bölgeye gelmiş olan ve burada ölen kişilerden birisidir. Sahabeden olduğu rivayet edilir. Mekke’li bayraktardır.  

Türbenin Durumu: Türbe mimari olarak bir özelliği yoktur.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyaret edenler felçli hastalarının iyileşeceğine inanırlar. Korku ve uyuz hastalıkları için de gelinmektedir.

Menkıbeler: 1-) Yörede bir anne felçli olan kızının iyileşmesi için sırtlayıp türbeye getirir. Türbe girişinde bulunan bir kütüğün üzerine kızını bırakır ve iyileşmesi için dua etmeye başlar. Kütüğe oturmuş olan kızın ayaklandığını görmüş.  

Kaynakça: Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları – 2007 / Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri - 1985

Taylan Köken 

Mahmud El Ensari Türbesi / ADIYAMAN -Merkez -İpekli Köyü

Türbenin Yeri: Türbesi Adıyaman İlinin 7 km doğusunda bulunan Elifli (İpekli) Köyünün yanında bulunan yüksek ve sivri Ali Dağındadır. Türbenin bulunduğu yer Adıyaman’dan bakılınca görülmektedir.

Mahmud El Ensari Kimdir: Sahabeden olduğu söylenir ve kendisinin Medine’li olduğu söylenmektedir. İslamiyeti yaymak amacıyla Anadolu’ya gelmiş ve burada şehit düşmüştür. Mezarının bulunduğu yerde başka şehitlerin de olduğu söylenir. Mahmud El Ensari,  Abuzer Gaffari ile birlikte bu şehitlere komutanlık yapmıştır.

Türbenin Durumu: Türbe kitabesinde yazılı olan 1126 tarihi, türbenin onarım tarihi olarak düşünülmektedir. IV. Murat’ın Bağdat Seferinde türbenin yaptırılmasını emrettiği söylenir. Kesme taştan yapılma bir türbedir. 1966 yılında restore edilmiştir.
Miroğlu, Karacaviran ve Karaca Ali Köylerinin arazileri bu türbenin vakfı imiş.    

Ziyaret Nedeni: Herkes buraya gelip adak adar ve şifa arar. Dilekleri gerçekleşenler, cuma ve pazar günleri gelip adaklarını gerçekleştirirler. Yemek pişirip fakirlere dağıtırlar.

Menkıbeler: 1-) Hz. Muhammed’in sorusunu üzerine Eyüp El Ensari İstanbul’a, Mahmud El Ensari ise o zamanki adıyla Hısn-ı Mansur’a İslamiyet’i yaymak için görevlendirilmiştir.

2-) Medine’li olan Mahmut Ensari halife Hz. Ömer tarafından iaşe amiri olarak bu topraklara gönderilmiştir. Piryün ve Simsat kralları ile bölgede savaştığı ve burada şehit düştüğü rivayet edilir.

Kaynakça: Ayşe Özcamus -Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları -2007 / Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992 / Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri - 1985

Taylan Köken

Abuzer Gaffari Türbesi / ADIYAMAN -Merkez-Ziyaretpayamlı Köyü

Türbenin Yeri: Adıyaman İlinin 5km kadar doğusunda olan Ziyaretpayamlı Köyünün girişinde türbesi vardır.  

Abuzer Gaffari Kimdir: Ebu Zer Gıfâri veya Ebu-Zer-i Gaffari olarak da adlandırılan Abuzer Gaffari sahabedendir ve Medine’nin Gazye Köyünde doğmuştur. Gaffari’nin Şam ile Medine arasındaki Rebze Köyünde de bir mezarı vardır. Bu yüzden ülkemizdeki mezarın makam olduğu söylenmektedir.
Başka bir bilgiye göre Hz.Ali döneminde bölgeye gelen islam ordularının sancaktarıdır.

Başka bir söylenceye göre, Hz.Ömer zamanında İran seferinde savaşa katılan ve Gıfâri kabilesine mensup olan başka bir Abuzer Gaffari olup burada şehit düştüğü ve mezarının burada yapıldığı düşüncesi vardır.

İlk Müslümanlardan yedincisi olan Abuzer Gaffari “İki gömleği olan Müslüman sayılmaz” sözü ile ünlüdür.
Türbedarın elindeki berat şöyle başlar: "Nezareti Evkafı Humayunu Mülukanem mülhak evkafından Hısni Mansur'da vaki Ebu Zer'i Gıfari Radyallahü anni bari zaviyesi ahfadından ......" 

Türbenin Durumu: Türbe Bağdat Seferi dönüşü IV. Murat tarafından, 1623-1639 yılları arasında yaptırılmıştır. Yanında küçük bir mescit de bulunmaktadır. Mescitin Şeyh Abdurrahman tarafından yaptırıldığı rivayet edilir. Adıyaman Belediyesi tarafından 2007 yılında türbenin çevre düzenlemesi yapılmıştır.

Ziyaret Nedeni: Genellikle perşembe ve cuma günleri ziyaret edilen türbeye, günahlarından arınmak için gelenler, çocuk sahibi olmak isteyenler, çocuklarının evlenmesini isteyenler, çocuklarının sünnetlerinde ve ruh hastalıklarından kurtulmak için ziyarette bulunurlar.

Adak olarak genellikle ziyaretçiler kurban adağında bulunurlar. Dilekleri olunca kurbanı kesip, eşe dosta, fakir fukaraya burada dağıtırlar. Adak olarak ayrıca türbede yemek pişirilip fakirlere dağıtılır ve şifa niyetine türbe toprağından alınır. Ayrıca çocuğunun erkek olmasını isteyenler adakta bulunduğundan dolayı Adıyaman’da birçok Abuzer ismine rastlanmaktadır. Türbe yanında bulunan büyük ağaca bez parçaları bağlanarak dilek dilenir.

Menkıbeler: 1-) Hz. Ömer tarafından Adıyaman’ın Samsat ilçesini fethetmek için gönderilmiştir. Samsat ilçesini fethettikten sonra Adıyaman Pirin Mağaraları ile Yel Baba türbesi arasında çıkan savaşta Yel Baba Türbesinin civarlarında yaralanan Abuzer Gaffari Hazretleri askerler tarafından şuanda türbesi bulunan Abuzer Gaffari Hazretleri ziyaretine getirirler ve orada hayatını kaybeder. Oraya türbesi yapılır.

2-) Bir rivayete göre de, Hz.Ali döneminde yöreye gelen İslam ordusunun sancaktarıdır. 1939-1940 yıllarında türbede bulunan sancak yetkililer tarafından müzeye kaldırılmıştır.

Kaynakça: Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992 / Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları - 2007 / http://www.wow.turkey.com/  / Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri - 1985

Taylan Köken

Cafer-El Tayyar Ziyareti / ADANA - Seyhan -Kayışlı Köyü

Türbenin Yeri: Cafer-El Tayyar ziyareti Adana İli Seyhan İlçesi Kayışlı Köyünün güneydoğusunda Seyhan Nehrinin kıyısındadır.

Cafer-El Tayyar Kimdir: İlk Müslüman olanlardan olan Cafer-El Tayyar Hz. Muhammed’in amcasının oğludur. Müslüman olduktan sonra Kureyş’lilerin eziyetinden kurtulmak için yanındakilerle birlikte Habeşistan’a göç etmiştir. Hayber’in fethinde geri dönmüştür. 629 yılında Şam yakınlarında Rumlar ile yapılan savaşta 41 yaşında şehit düşmüştür. Hz. Muhammed’e benzerliği bilinmektedir. Etrafına yaptığı iyiliklerle anılmaktadır. Kabrinin gerçek yeri Mute şehrindedir.

Ziyaret Nedeni: Cafer-El Tayyar ziyaretine çocuğu olmayanlar ve çeşitli hastalıklardan şifa bulmak amacıyla gelirler. Ziyaretçiler adak olarak türbenin onarımına yardım ederler. 

Menkıbeler: 1-) Cafer-El Tayyar Ziyareti bir makamdır. Nurun indiğini ya rüyada ya da normal zamanda gören kişi, nur inen yere türbe yapılması gerektiğine inanmaktadır. Çevresindeki kişileri de bu inanca ortak edince nur indiğine inanılan yere türbe yapılmaktadır. Nurun indiği zamanlarda, nur indiğini gören ya da nurun indiğini bilen kişi, rüyasında inen nurun kim olduğunu görürse, bu ziyarete onun adı verilmektedir. Nurun türbesini yapmasını isteyen kişiye ışık halinde görüldüğüne inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu / Prof. Dr. Erman Artun- Adana Halk Hekimliğinde Atalar Kültü / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar- Adana Yöresindeki Nusayrilerde Yatır-Ziyaret İnancı İle, Ölüm Sonrası Uygulanan Adet, İnanma ve Pratikler.

Taylan Köken

Bilal-i Habeş Ziyareti / ADANA -Seyhan -Kayışlı Köyü

Türbenin Yeri: Bilal-i Habeş Ziyareti Adana Merkeze 40 km uzaklıktaki Kayışlı Köyü’ndedir. Ziyaret Bilal-i Habeş’in makamıdır.

Bilal-i Habeş Kimdir: Bilal-i Habeşi diğer adı Bilal bin Rebah’dır. 581 yılında Mekke’de doğmuştur. İslamiyet’i kabul eden ilk yedi kişidendir. Müslümanlığı seçtiğini öğrenince sahibi Ümeyye bin Halef tarafından dinden dönmesi için işkence yapılmıştır. Bilal işkenceye karşı göstermiş olduğu dirençle Müslümanları etkilemiştir. İşkencelere üzülen Ebu Bekir tarafından kurtarılır. Peygamberimiz ile birlikte yan yana tüm savaşlara katılmış, Medine’de ilk ezanı okumuştur. Hz. Muhammed vefat edince Şam’a yerleşmiş ve orada 641 yılında vefat etmiştir. Ehl-i Beyt mezarı olarak bilinen, Dimask’taki Bab’üs Sağır mezarlığına defnedilmiştir. Ülkemizde bir çok makamı vardır. En bilineni Tarsus’dadır.

Ziyaret Nedeni: Bilal-i Habeş Ziyaretine gelenler çoğunlukla çocuk sahibi olmak isteyenler, çeşitli hastalıklara şifa aramak isteyenler, salı günleri ziyaret etmektedir. Kurban adağında bulunurlar, günlük yakarlar, lokma ve şeker dağıtırlar, mevlüt okuturlar.

Menkıbeler: Bilal-i Habeş Ziyareti bir makamdır. Nurun indiğini ya rüyada ya da normal zamanda gören kişi, nur inen yere türbe yapılması gerektiğine inanmaktadır. Çevresindeki kişileri de bu inanca ortak edince nur indiğine inanılan yere türbe yapılmaktadır. Nurun indiği zamanlarda, nur indiğini gören ya da nurun indiğini bilen kişi, rüyasında inen nurun kim olduğunu görürse, bu ziyarete onun adı verilmektedir. Nurun türbesini yapmasını isteyen kişiye ışık halinde görüldüğüne inanılmaktadır.

Kaynakça: Yrd.Doç.Dr.Nilgün Çıblak – Çukurova’da Halk Hekimliği ve İlgili Uygulamalarda Eski Türk İnançlarının Etkileri / Prof.Dr. Erman Artun – Adana’da İnanç Merkezleri ve Bunlara Bağlı Kültür Değerleri / Yrd.Doç.Dr. Zekiye Çağımlar - Adana ve Çevresinde İnsana Bağlanan Umudun Yatırlar ve Ziyaretler Boyutu.

Taylan Köken