Filibeli Mehmet Efendi Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –Ayakkabıcılar Arastası

Türbenin Yeri: Filibeli Mehmet Efendi Türbesi, Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi merkezindeki Ekin Pazarı’nda bulunan Ayakkabıcılar Arastası içindeki kahvehanededir.

Filibeli Mehmet Efendi Kimdir: Filibeli Mehmet Efendinin kim olduğu konusunda herhangi bir bilgi yoktur.

Türbenin Durumu: Türbenin kim tarafından yaptırıldığı bilinmiyor. Türbe bir kahvehanenin içindedir.

Ziyaret Nedeni: Türbeye uykusuz ve yaramaz çocuklar uslansın diye getirilmektedir.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.gumushacikoylu.net

Taylan Köken

Hacı Nazır Baba Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –Büyük Hamam Yanı

Türbenin Yeri: Hacı Nazır Baba Türbesi, Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi merkezinde bulunan Büyük Hamamın karşısındadır.

Hacı Nazır Baba Türbesi

Hacı Nazır Baba Kimdir: Hacı Nadir Baba da denmektedir. Uzun yıllar Gümüşhacıköy’de yaşamış, gerçek adı Hacı Ahmet Çelebi’dir. Sadrazam torunudur. Gümüş Beldesi sınırları içinde bulunan gümüş madeninin işletmesinde nazır (müdür) olarak 1494 yılında görev yapmıştır. 

Türbenin Durumu: Türbenin Köprülü Mehmet Paşa tarafından yaptırıldığı söylenmektedir. Türbe girişi Taç Kapıyı andırmaktadır. Moloz ve kiremit kullanılarak dönemin mimarisine uygun imal edilmiştir. Türbe içinde Hacı Nazır Babanın sandukası bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Gümüşhacıköyü'nün manevi lideri olan Hacı Nazır Baba hayır duası için, değişik dilekler için ziyaret edilmektedir. Türbede mum adağı yapılmaktadır.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / www.gumushacikoylu.net / www.panoramio.com / www.huzuradogru.tv

Taylan Köken

Kurt Baba Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –Keçi Köyü

Türbenin Yeri: Kurt Baba Türbesi, Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi Keçi Köyünde Emir Köyü yolundadır.

Kurt Baba Kimdir: Alevi/Türkmen vatandaşlarımızın saygı duyduğu ve ziyaret ettiği Kurt Baba’nın kim olduğu konusunda kesin bir bilgi yoktur. Horasan erenlerinden olduğu düşünülmektedir. Keçi Köyü halkının manevi lideridir.

Türbenin Durumu: Türbe üstü açık, özensiz bir mezardan oluşmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbe Keçi ve Emir köylüleri tarafından ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) Sert bir kış günü avcılar kurtları sıkıştırır. Avcılardan kaçan kurtların izi Kurt Baba’nın evinin önüne kadar gelmektedir. Kapıda avcıları karşılayan Kurt Baba’nın bakışlarından utanan avcılar orayı terk eder. Kurt Baba ne zaman kurtlara seslense ormandan kurtlar evinin kapısına kadar gelirmiş.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.gumushacikoylu.net

Taylan Köken

Kötekli Dede Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –İmirler Köyü

Türbenin Yeri: Kötekli Dede Türbesi Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi İmirler Köyündedir.

Kötekli Dede Türbesi

Kötekli Dede Kimdir: Kötekli Dede’nin kim olduğu konusunda herhangi bir bilgi yoktur.

Kötekli Dede Sandukası

Türbenin Durumu: Türbe betonarmeden yapılmış olup, dikdörtgen formunda, çatısı kiremitlidir. Sanduka üzerinde tedavi amaçlı kullanılan geyik boynuzu bulunmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Çevre köylerden gelenler tarafından ziyaret edilmektedir.

Kaynakça: www.facebook.com

Taylan Köken

Ali Pir Civan Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –Sarayözü Köyü

Türbenin Yeri: Ali Pir Civan Türbesi, Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi Sarayözü Köyündedir.

Ali Pir Civan Türbesi

Ali Pir Civan Kimdir: Ali Bir Civan, Pir Ali Bir Civan olarak da anılan Ali Pir Civan Alevi vatandaşlarımızın saygı duyduğu bir velidir. Türkmen Kızılbaş Pirlerinden olarak bilinmektedir. Osmanlı Celali İsyanlarında kız kardeşiyle birlikte Gümüşhacıköy’de idam edilmişlerdir. Horasan erendir ve İmam Rıza soyundandır. Alevi pirlerinden Şah Mahmut Veli’nin dört oğlundan en küçüğüdür. Şah Mahmut Veli, Keçeci Baba ile akrabadır. Birkaç yıldır Ali Pir Civan adına şenlikler düzenlenmektedir.     

Türbenin Durumu: Türbe 1902 yılında yapılmıştır. Türbenin sandukası 8 mt boyundadır. Pir Ali Civan’ın ayak ucunda kız kardeşi de medfun olduğu düşünülmektedir ve bu yüzden türbesi uzundur. Türbe paravanla ikiye ayrılmış olup, sanduka yanındaki bölüm mescit olarak kullanılmaktadır. Sanduka baş tarafı oturan insan figüründedir ve sanduka üzerinde dilek defteri bulunmaktadır.  

Ziyaret Nedeni: Ali Pir Civan Amasya Adak yerleri içinde en çok ziyaret edilen türbelerdendir. Amasya dışında Ankara’dan dahi türbeyi ziyarete gelenler vardır.

Türbe ziyaretine gelenler mescit kısmında iki rekat namaz kıldıktan sonra, türbe etrafında dualar ederek dolaşırlar. Duaların ardından dilekler dilek defterine yazılır ve mum yakılır.

Türbe siğil tedavisi için türbe yanındaki incir ağacından koparılan dala siğil sayısı kadar düğüm atılır. Ağrı ve sızılar için türbede bulunan geyik boynuzuyla ovularak tedavi uygulanır. Çocuğu olmayan kadınlara Amasya’da uygulanan “Satma Ritüeli” bu türbede de uygulanır. Öksürük için, ince hastalık için gelenler türbe ziyaretinden sonra türbe dışında bulunan Dede Pınarı suyundan içerler. Adaklar çoğunlukla kurban adağıdır ve türbede kesilerek yenilir. Ayrıca mum adağı, türbeye eşya getirme ve helva dağıtma gibi uygulamalarda görülmektedir.    

Menkıbeler: 1-) 10 sene önce türbeye her sabah bir geyik düzenli olarak gelmektedir. Geyik türbe içinde bir-iki saat kalıp kaybolurmuş. Bu geyiği gören bir avcı geyiği vurur. Geyik birkaç damla kan bırakarak ortadan kaybolur. Avcı ve atı aynı gün bir kayadan düşerek paramparça olmuştur.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / Harun Yıldız –Amasya Yöresi Örneğinde Alevi/Bektaşi Kültüründe İnanç Merkezleri / www.imirler.com

Taylan Köken

İmir Dede Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –İmirler Köyü

Türbenin Yeri: İmir Dede Türbesi Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi İmirler Köyündedir.

İmir Dede Kimdir: İmir Baba olarak da anılan İmir Dede Alevi zümresindendir. Niyaz Baba’nın vefatından sonra Cüneyit Baba, ardından da İmir Dede posta oturur. Hakkında başka bilgimiz yoktur.

Türbenin Durumu: Türbenin durumu hakkında elimizde herhangi bir bilgi yoktur.

Ziyaret Nedeni: İmirler Köyünün isim babası olan İmar Dede Alevi vatandaşlarımız tarafından değişik dilekler için sık olarak ziyaret edilmektedir.

Menkıbeler: 1-) İmir Dede türbesinin bulunduğu tepe yanından geçen sellere rağmen heyelana uğramaz ve ayakta kalmayı becerir. Bu durumu İmir Dedeye bağlamaktadırlar.

2-) İmir Dede devletin Cem törenlerine yapmış olduğu baskın zamanlarında askerlerin ve komutanın köye girişini engeller.

3-) Köye gelen yolun yapılırken bir mühendis İmir Dede mezarını kaldırmak ister ve ertesi sabah kalmış olduğu otelin odasında ölü bulunur.

Kaynakça: www.imirler.com

Taylan Köken

Niyaz Baba Türbesi / AMASYA –Gümüşhacıköy –Gümüş Beldesi –İmirler Köyü

Türbenin Yeri: Niyaz Baba Türbesi Amasya İli Gümüşhacıköy İlçesi Gümüş Beldesine 17km uzaklıktaki İnegöl Dağındadır. İnegöl Dağı İmirler Köyü sınırlarındadır.

Niyaz Baba Türbesi

İnegöl Dağları

Niyaz Baba Kimdir: Ahmet Halil Niyaz Baba olara da anılan Niyazi Baba Alevi zümresindendir. Buraya yakın konumdaki yaylacılar Niyaz Baba’nın Horasan’dan gelen bir veli olduğu ve bölgedeki yaylada çobanlık yaptığını söylemektedirler. Merzifon’da medfun olan Piri Baba ve Çorum’da medfun olan Koyun Baba’yla kardeş oldukları söylenmektedir. Burada yapılan kazıda ele geçen balta ve kılıcın Niyaz Baba’ya ait olduğu söylenmektedir. Eserler Amasya Müzesinde sergilenmektedir. Ayrıca Niyaz Baba’nın Babai İsyanı (1240) sırasında doğduğu söylenmektedir. Olaylar esnasında Eliya Hatun tarafından kaçırılan küçük Niyaz, Rıza-i Sadık Baba tarafından mezarının bulunduğu bölgeye getirilir. Rıza-i Sadık Baba Niyaz Babayı Astroloji, Eczacılık ve gizli ilimler konusunda yetiştirir. İlmi Eretna Beyliği tarafından duyulmuş ve taktir edilmiştir. 2004 yılından beri İmirler Köyü Niyaz Baba Dayanışma ve Kalkındırma Derneği tarafından temmuz ayında şenlikler düzenlenmektedir.    

Deliktaş

Türbenin Durumu: Türbe betonarmeden iki odalı olarak inşa edilmiştir. Odalardan birinde Niyaz Baba’nın sandukası vardır. Diğer odaysa namaz kılmak içindir. Türbenin yakınında bir delik taş bulunmaktadır. Buraya gelen ziyaretçiler delik taşın içinden geçmektedir. Türbedar türbede kalmaktadır.

Ziyaret Nedeni: Türbe özellikle yağmur duası ve değişik dilekler için ziyaret edilmektedir. Köylüler yağmur duası için yanlarına bir kurban alarak sabah erkenden türbeyi ziyaret ederler. Türbe yanındaki kaya yanında kurban kesilir, köyün büyüğü “dede” önderliğinde dualar edilir. Kesilen kurbanın kanından bir kısım yanlarında götürülerek tarlalara serpilir.

Yine özellikle Hıdrellez günü toplu ziyaretler yapılmaktadır. Türbe ziyaretine gelenler etraftaki ağaçları, sandukayı öperler. Tokat ili ve çevresinden gelenler türbeye sürünerek girerler ve etrafında üç kez dönerler. Çorum ilinden gelenler ise türbe etrafını yedi kez dönerler.

Genellikle büyük dilekler için kurban adağında bulunulur. Türbe önündeki kayaya bez ve iplerin bağlanması ise sağlıkla ilgili dilekler içindir. 

Menkıbeler: 1-) Niyaz Baba Merzifon’da ayakkabıcılık yapan kardeşi Piri Baba’nın ziyaretine gider. Bir mendilin içine de süt koyar. Kardeşini ziyaret edince mendili duvar asar. O arada dükkanı ziyarete gelen bir bayan müşterinin topuğuna bakınca, mendil içindeki süt akmaya ve keramet bozulmaya başlar. Bunun üzerine kardeşi Piri Baba “Niyaz! Dağın başında ermek kolay, gel de ak topuklara, ak gerdana bakıp da görmeden erenlerden ol” demiş. Bu durumdan çok utanan Niyaz Baba “Bana ne ak topuktan, ak gerdandan. Bana İnegöl dağlarında otlayan ak koyunlar, ak kuzular gerek” diyerek yola koyulmuş.

2-) Niyaz Baba’nın zaman zaman ziyaret ettiği bir köydeki vatandaşlar Niyaz Baba’ya oyun oynayınca, Baba kızar ve bir beddua okur. Bu bedduadan sonra köylüler fakirleşir.

Kaynakça: Abdülhalim Durma –Evliyalar Şehri Amasya -2003 / Rahime Özdoğan –Amasya’da Adak Yerleri İle İlgili Halk Anlatıları -2006 / www.imirler.com

Taylan Köken