29 Haziran 2011 Çarşamba

Çıplak Baba Türbesi / ADIYAMAN -Merkez -Sarıharman Köyü

Çıplak Baba Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Merkeze bağlı olan ve 18 km uzaklıktaki Sarıharman Köyü’ndedir. Adıyaman –Kahta karayolundaki havalimanının güneyindedir.

Çıplak Baba Kimdir: Çıplak Dede, Üryan Baba ve  Üryan Dede olarak da söylenen Mehmet Uryan yörede bulunan bir ağanın çobanlığını yapıyormuş. Hacca giden ağasına içli köfte götürünce ermiş olduğu anlaşılmış. Keramet sahibidir ve sahabedendir.   

Türbenin Durumu: Kerpiç duvarlı, kiremit çatılı bir türbedir. 1830 yılında yapılmıştır.
Ziyaret Nedeni: Türbeye hırsızlık yapanlar getirilir ve mezarı başında yemin ettirilir. Bir daha hırsızlık yapmayacağına inanılır. Yalanı da bir şekilde işaret ederek çıkartırmış. Ayrıca, boğmaca, üşütme ve romatizma gibi hastalarına şifa bulmak amacıyla ziyaret edilir.
Adak olarak kurban kesilir ve yemek dağıtılır.

Menkıbeler: 1-) Köyün ağası hacca gitmiş. Hanımı içli köfte yapmış ve ağasını “çok severdi” diye anınca, çoban Mehmet “ver ben götüreyim” demiş. Şaka yapıyor sanmışlar, fakat eline verdikleri içli köftenin askerden dönen ağa tarafından anlattığına göre çoban Mehmet tarafından ona getirildiği söylenince ermiş olduğuna kanaat getirmişler.

2-) Hayvanlarını otlatmadan önce soyunup otların arasına diken var mı diye kontrol için yatarmış Üryan Baba. Üryan (Çıplak) adı buradan takılmıştır. 

3-) Çıplak Baba’nın ağaca zarar verilmemesini sağladığına inanılır. Türbesinin bulunduğu yerden isteyen istediğini götürebilir, ama bir ağaca zarar verirse başına büyük işler açılacağına inanılır.

Kaynakça: Ayşe Özcamus -Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları -2007 / Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992

Taylan Köken

28 Haziran 2011 Salı

Ayzer Ebu Sadık Türbesi / ADIYAMAN -Kahta İlçesi

Ayzer Ebu Sadık Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Kahta İlçesinde Atatürk barajının kıyısında merkeze 3km uzaklıkta türbesi vardır.

Ayzer Ebu Sadık Kimdir: Abu Sadık olarak da anılmaktadır. Buradaki bir çatışmada şehit olduğu rivayet edilen bir kişidir.

Türbenin Durumu: Türbesinin üstü açıktır. Türbenin uzunluğu 7mt’dir.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyarete çocuğu olmayanlar, kaderi açılsın isteyenler, işi düzgün gitmeyen kişiler ve sınavının başarılı geçmesini isteyenler gelmektedir. Türbeden bir taş alıp gidiyorlar. İstekleri kabul olunca gelip adaklarını yerine getirirler. Türbeden kaşık alanlar, dilekleri olunca türbeye 6 adet kaşık getirirler. Çocuğu olanlar adını Sadık koymaktadırlar.
Ayrıca akıl hastaları Perşembe gecesi gelip türbede yatırılır Cuma günü evlerine dönerler.    

Menkıbeler: 1-) Velinin üstünün açık olmasının sebebi olarak, üstünün kapatılmasını istemediği söylenmektedir. Baraj yapılmadan önce türbenin yanından yol geçiyormuş. Bu yoldan geçerlerken türbenin kapısı kendiliğinden açılırmış.

Kaynakça: Ayşe Özcamus -Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları -2007 / İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken

27 Haziran 2011 Pazartesi

Abdul Musa Türbesi / ADIYAMAN -Merkez -Karadağ

Abdul Musa Türbesinin Yeri: Adıyaman İlinin kuzeyinde Karadağ mevkiinde Toki binalarının arkasında türbesi bulunmaktadır.

Abdul Musa Kimdir: Adul Musa, Abu Musa, Abdal Musa olarak da söylenir. Ayrıca diğer bir adı da Geyik Baba’dır. Bu adı dağlarda geyik donunda dolaştığı için verilmiştir.
Bölgeye İslam’ı yaymak için gelen askerlerden birisidir ve bölgede şehit düşmüştür. Peygamberimizin sahabelerindendir, yakın silah arkadaşıdır ve peygamberimizin bu evliyanın kirvesi olduğu söylenmektedir. 
Türklerin Taş/Kaya Kültü inancına bağlı adak yerlerindendir.

Türbenin Durumu: Kapalı türbesi vardır.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi gelenler değişik dilekleri için mezar taşına küçük taş parçalarını yapıştırırlar. Taş tutarsa dileğin gerçekleşeceğine inanılır.

Menkıbeler: 1-) İslamiyet’in yayılmasına karşı çıkanların çıkardığı savaşta savaşırken aniden büyük bir yılan gelmiş Abdul Musa’ya saldırmaya çalışmış. Abdul Musa bu büyük yılanı görünce Allah’a dua etmiş ve yılanın taş olmasını dilemiş. Abdul Musa’nın duası kabul olunmuş ve yılan taş olmuş. Daha sonra savaşa devam eden Abdul Musa savaşta şehit olmuş.
Günümüzde bu yılan, türbenin kuzeydoğusunda bulunan kayalıkta görülmektedir. 


2-) Bu ziyareti Adıyaman’da medfun olan diğer evliyalar beyazlar içinde atlarla gelip ziyaret ederlermiş.   


Kaynakça: Ayşe Özcamus -Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları -2007 / İsmail Celalettin Yaşar –Adıyaman İl ve İlçelerinde Evliya Anlatıları -2010.

Taylan Köken

26 Haziran 2011 Pazar

Ahali Baba Türbesi / ADIYAMAN -Besni İlçesi

Ahali Baba Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Besni İlçesine 6km uzaklıktaki Eski Besni'de türbesi bulunmaktadır.

Ahali Baba Kimdir: Bölgede Zeyva, Çarşı Zeyva, Hacı Zeyva ve Ah Ali Baba olarak da adlandırılan Ahali Baba, Hacı Zeyrek ve Hacı Ali Baba’nın (Sofraz) kardeş olduğu söylenmektedir. Müslümanlığı yaymak için Adıyaman’a gelmiş ve buradaki çarpışmalarda şehit olmuştur.

Türbenin Durumu: Betonarmeden yapılan, kapalı tip geç dönem mimari yapıdadır.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyarete gelen felçli hastalar sabaha kadar türbede kalınca yürüyerek türbeden çıkıp gittikleri rivayet edilir. Adak olarak koyun ve tavuk adağında bulunurlar.

Menkıbeler: 1-) Ahali Baba, Hacı Zeyrek ve Hacı Ali Baba’nın (Sofraz) kardeştirler ve onların yaşadığı toprakları Ermeniler ele geçirince, üç kardeşin birden ortadan kayboldukları ve bir daha da görünmedikleri rivayet edilir.

Kaynakça: Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları - 2007

Taylan Köken

25 Haziran 2011 Cumartesi

Çörmük Ahmet Ziyareti / ADIYAMAN -Besni İlçesi

Çörmük Ahmet Türbesinin Yeri: Adıyaman İli Besni ilçesine 3km uzaklıkta türbesi vardır. Çörmük Kaplıcalarının yanındadır.

Çörmük Ahmet Kimdir: Çörmük Ahmet muhterem bir zat olarak tanımlanmaktadır, İslamiyeti yaymak amacıyla bölgeye gelmiş, burada şehit düşmüştür. Şehit olduğu yerde su akar.

Ziyaret Nedeni: Türbeyi ziyarete gelenler Türklerin su ile ilgili adak uygulamalarını yaparlar. Dua adağı yapılıp 41 Yasin Duası suya okunup, su yatırın toprağına boşaltılır.    
Menkıbeler: 1-) Şehit düştüğü yerde, ona sıkılan kurşunların suya saçıldığı yerde, suyun dönem dönem kükürt koktuğu söylenmektedir. Her yıl şehit düştüğü zaman, sudan iniltiler geldiği ve suyun kükürt koktuğu söylenmektedir. Kaplıca bakımsız durumdadır.

Kaynakça: Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları - 2007 / http://www.haberciniz.biz/  

Taylan Köken

24 Haziran 2011 Cuma

Dilek Ağacı Ziyareti / ADIYAMAN -Merkez -Çırçır Pınarı

Dilek Ağacı’nın Yeri: Adıyaman İlinin halkın Çırçır Pınarı denilen yerin yanındaki küçük bir ağaçtır.

Dilek Ağacı Nedir: Değişik dilekleri olanlar buraya gelip, bez bağlayarak adaklarını adarlar. 

Ziyaret Nedeni: Ziyarete gelenler çocuk, iş ve ev sahibi olmak isteyenler veya herhangi bir dileğinin olmasını isteyenler, düzgün bez parçalarını Dilek Ağacına bağlayarak adakta bulunurlar. Dileği kabul olanlar evlerinde Lokma denilen etli pilav hazırlarlar ve maddi durumu yerinde olmayanlara ve komşularına dağıtırlar.

Kaynakça: Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları - 2007

Taylan Köken

23 Haziran 2011 Perşembe

Abuzer Gaffari Türbesi / ADIYAMAN -Merkez-Ziyaretpayamlı Köyü

Türbenin Yeri: Adıyaman İlinin 5km kadar doğusunda olan Ziyaretpayamlı Köyünün girişinde türbesi vardır.  
Abuzer Gaffari Kimdir: Ebu Zer Gıfâri veya Ebu-Zer-i Gaffari olarak da adlandırılan Abuzer Gaffari sahabedendir ve Medine’nin Gazye Köyünde doğmuştur. Gaffari’nin Şam ile Medine arasındaki Rebze Köyünde de bir mezarı vardır. Bu yüzden ülkemizdeki mezarın makam olduğu söylenmektedir.
Başka bir bilgiye göre Hz.Ali döneminde bölgeye gelen islam ordularının sancaktarıdır.
Başka bir söylenceye göre, Hz.Ömer zamanında İran seferinde savaşa katılan ve Gıfâri kabilesine mensup olan başka bir Abuzer Gaffari olup burada şehit düştüğü ve mezarının burada yapıldığı düşüncesi vardır.
İlk Müslümanlardan yedincisi olan Abuzer Gaffari “İki gömleği olan Müslüman sayılmaz” sözü ile ünlüdür.
Türbedarın elindeki berat şöyle başlar: "Nezareti Evkafı Humayunu Mülukanem mülhak evkafından Hısni Mansur'da vaki Ebu Zer'i Gıfari Radyallahü anni bari zaviyesi ahfadından ......" 



Türbenin Durumu: Türbe Bağdat Seferi dönüşü IV. Murat tarafından, 1623-1639 yılları arasında yaptırılmıştır. Yanında küçük bir mescit de bulunmaktadır. Mescitin Şeyh Abdurrahman tarafından yaptırıldığı rivayet edilir. Adıyaman Belediyesi tarafından 2007 yılında türbenin çevre düzenlemesi yapılmıştır.
Ziyaret Nedeni: Genellikle perşembe ve cuma günleri ziyaret edilen türbeye, günahlarından arınmak için gelenler, çocuk sahibi olmak isteyenler, çocuklarının evlenmesini isteyenler, çocuklarının sünnetlerinde ve ruh hastalıklarından kurtulmak için ziyarette bulunurlar.
Adak olarak genellikle ziyaretçiler kurban adağında bulunurlar. Dilekleri olunca kurbanı kesip, eşe dosta, fakir fukaraya burada dağıtırlar. Adak olarak ayrıca türbede yemek pişirilip fakirlere dağıtılır ve şifa niyetine türbe toprağından alınır. Ayrıca çocuğunun erkek olmasını isteyenler adakta bulunduğundan dolayı Adıyaman’da birçok Abuzer ismine rastlanmaktadır. Türbe yanında bulunan büyük ağaca bez parçaları bağlanarak dilek dilenir.

Menkıbeler: 1-) Hz. Ömer tarafından Adıyaman’ın Samsat ilçesini fethetmek için gönderilmiştir. Samsat ilçesini fethettikten sonra Adıyaman Pirin Mağaraları ile Yel Baba türbesi arasında çıkan savaşta Yel Baba Türbesinin civarlarında yaralanan Abuzer Gaffari Hazretleri askerler tarafından şuanda türbesi bulunan Abuzer Gaffari Hazretleri ziyaretine getirirler ve orada hayatını kaybeder. Oraya türbesi yapılır.
2-) Bir rivayete göre de, Hz.Ali döneminde yöreye gelen İslam ordusunun sancaktarıdır. 1939-1940 yıllarında türbede bulunan sancak yetkililer tarafından müzeye kaldırılmıştır.
Kaynakça: Nihat Aytürk – Bayram Altan – Türkiye’de Dini Ziyaret Yerleri- Altanoğlu – 1992 / Ayşe Özcamus - Adıyaman Merkez ve Çevrelerindeki Adak Yerleri ve Uygulamaları - 2007 / http://www.wow.turkey.com/  / Mustafa Sucu - Adıyaman İli ve İlçeleri - 1985

Taylan Köken